Yunus Oğuzun «Nadir şah»ı televiziyada da nümayiş olunacaq

Tarix: 24.02.2015 / 01:55
Bölmə: Mədəniyyət

Fevralın 21-da Akademik Milli Dram Teatrında yazıçı-publisist Yunus Oğuzun eyniadlı əsəri əsasında hazırlanmış «Nadir şah» pyesinin növbəti tamaşası keçirilib. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi ilə hazırlanan tamaşanın quruluşçu rejissoru Gümrah Ömərdir. Janrı iki hissəli dramatik xronika kimi təyin olunmuş tamaşada Nadir şah obrazını xalq artisti Ramiz Novruz ifa edib.
Tamaşa haqda ilk əvvəl qeyd etməliyik ki, «Nadir şah»ın son nümayişində özünə bəlli bir tamaşaçı kütləsi qazandığı məlum oldu. Nümayişin keçirildiyi qarlı və əlverişsiz hava şəraitinə baxmayaraq, insanların axın-axın teatra gəlməsi, zalda hökm sürən ajiotaj tamaşaya olan marağın təzhürüydü. Budəfəki seans da əvvəlkilərdən fərqli olmadı: Bütün pərdələr açıq və maraqlıydı. Hiss olunurdu ki, rejissor tamaşanı hazırlamaq üçün romanı diqqətlə oxuyub. Ssenarini romana əsaslandırmaq üçün kitabı incəliklə tort dilimləri kimi kəsərək hadisələri ümumi nəticəyə kökləyib. Tamaşa hazırda yaşadığımız dövrlə Nadir şahın hakimiyyətdə olduğu dönəmi, oyunçuların dililə, qısa cümlələr, məcaz və işarələri özündə birləşdirən replika-dialoqlarla bağlayıb. Bədii hissələrlə yanaşı, rejissorun yazmaq texnikası, səhnə quruluşu, dekorlar, oyunçular üçün seçilmiş rekvizitlər, səhnənin çalışma rejimi, bütövlükdə isə teatra lazım olan bütün elementlər lazımi şəkildə dəyərləndirilib. Beləliklə, «Nadir şah» tamaşaçı auditoriyasının diqqətini səhnəyə cəlb edə bildi.
Tamaşanı izləyəcək yaş qrupu da əhəmiyyətlidir. Rejissor bu nüansı da diqqətə alıb. «Nadir şah» bu baxımdan hədəf kütləni bütün yaş qrupları ilə sinifləndirir. Bununla yanaşı, izləyici kütlənin iqtisadi, psixoloji, sosial, fiziki, və mədəni bucaqları da qiymətləndirilib. Paralel olaraq, roman səhnədə onu əhatə edəcək qədər məhdudlaşdırılıb. Açıq şəkildə isə tamaşa çərçivəsiz güclü təsir yaratmaq xüsusiyyətinə malikdir. Yəni ki, ilk baxışda dramatik tamaşa kimi görünən «Nadir şah» incə yumor, bədii və tarixi çalarlarla da zəngindir. Səhnələr arasında qoyulmuş keçidlər baş verən hadisələri düzgün şəkildə əlaqələndirir. Yekun hissədə bunun açıq şəkildə şahidi oluruq. Hadisəni əmələ gətirən əhvalatlar seriyalar şəklində bir-birinə peşəkarlıqla bağlanıb. Müxtəlif əhvalatların baş obrazları üçün tarixi mənbələrdə təsvir edilmiş xüsusiyyətlər yüklənib.
Tamaşaçı üçün ən maraqlı nüans tamaşada baş obrazın qarşısına zidd xarakter çıxarmaqla qarşıdurma yaratmaqdır. İzləyici Nadir şah və ona tərs olan oğlu Rzaqulu ilə qarşılaşması səhnəsində bunu gördü. Nadir şahın hədəf yoluna maneə kimi çıxarılan Rzaqulu saray daxilində baş verən gizli çevriliş planının mərkəzində dayanır. Nadir şah bundan xəbər tutandan sonra onu cəzalandırır. Lakin hadisələr nə Nadir şahın, nə də tamaşaçıların gözlədiyi sonluqla bitir. Avşar dövlətinin yaradıcısı və sonuncu hökmdarı ona qarşı hazırlanmış sui-qəsdin qurbanına çevrilir. Tamaşanın gözlənilməyən başlıqla başlayıb, sürpriz nəticə ilə başa çatması novella təsiri bağışlayır. Rejissor bu səhnədə hadisə yarada bilib və bununla ümumi baxışa həyəcan qatmağı bacarıb.
Tamaşa başlayanda sonu bəlli deyildi, lakin hadisələrin müəyyən bir sonluğa doğru axdığı açıq hiss edilir. Bu, ssenaridə diqqət edilməli əsas faktordur. Tamaşaçının diqqət etdiyi amil də əsərin sonunun mütləq formada qətiləşdirilməsi və baş verənlərin nəticəyə doğru zəncirvari şəkildə inkişaf etməsidir.
Nadir şahın fiziki görünüşü, fiziki bacarıqları, psixoloji xüsusiyyəti, əxlaq anlayışı, inancı, zehni bacarıqları, xasiyyəti, patoloji meylləri, kompleksləri, fobiyası, ictimai baxışı, milliyyəti, şah olmazdan əvvəlki sinfi mənsubiyyəti, idealları Hindistanı fəth etdikdən sonrakı çıxışında net şəkildə verilir. Nadirin Hindistanı fəthinin üzərində xüsusilə dayanılması azərbaycanlı hökmdarın tarixdə hansı rolu oynadığını göstərən ekrandır. Bu məsələ Nadir şahın rus elçisi və Əmir Teymurun ruhu ilə dialoqunda iki dəfə təkrar olunur. Makedoniyalı İsgəndər və Əmir Teymurla müqayisədə Nadir şah Hindistanı fəth edərək özündən əvvəlki böyük hökmdarların edə bilmədiklərini bacarır.
Həmin səhnələrdən ortaya çıxan nəticə budur ki, Nadir bütün dövrlərin ən böyük hökmdarıdır. Əmir Teymur və Rusiya elçisinin imperatriça Yekaterinanın dililə Nadiri «Böyük fateh» adlandırmasında da bunu açıq şəkildə görürük. Tamaşa Az.TV tərəfindən lentə alınıb.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 14.08.2026 / 14:03

Əfsanədən gerçəkliyə uzanan 5 minillik tarix - Troya

Tarix: 13.08.2026 / 22:41

Macarıstanda Yupiterə həsr olunmuş qurbangah aşkarlandı

Tarix: 13.08.2026 / 18:49

Müharibə aparan ölkələrə "Avroviziya” qadağası - Təşkilatçılar qərar verdi...

Tarix: 13.08.2026 / 16:00

Məşhur rejissorların teatr premyeraları və əfsanəvi tamaşaları Bakı Beynəlxalq İncəsənət Festivalında nümayiş olunacaq

Tarix: 11.08.2026 / 12:34

Pianonun düymələrində saxlanmış bir Vətən: Züleyxa Abdullayevanın səsi insanlara bu cür çatır

Tarix: 10.08.2026 / 12:48

Yunus Oğuz – Tarixi romanın müasir nəfəsi

Tarix: 09.08.2026 / 11:50

50 illik yubileyidir, yoxsa bu da yeni zarafatıdır...

Tarix: 07.08.2026 / 12:34

Türkiyənin UNESCO-nun Dünya İrsinin İlkin Siyahısına daxil edilən unikal tarixi abidəsi - Kadıkalesi

Tarix: 06.08.2026 / 22:08

Azərbaycan Mədəniyyəti sosial platforması Yayfest-də uğurla çıxış edib...

Tarix: 05.08.2026 / 20:10

Rayon teatrlarında direktorlar və müavinlər seçilir, ya təyin edilir...

Tarix: 05.08.2026 / 14:15

Musiqi terapevti soydaşımızdan Türkiyədə unudulmaz sənət gecəsi...

Tarix: 04.08.2026 / 20:47

Xarici sərmayiçilər kinomuza 12 milyon dolları necə yatırıb?...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 13.08.2026 / 21:44

Ərdoğan “Məkkə sazişi”nin arxasındakı sirri açdı - Ekspertlər şübhə ilə baxır...

Tarix: 13.08.2026 / 20:16

Avropa Birliyinin Naxçıvan dəmir yollarında marağının görünən və görünməyən tərəfləri...

Tarix: 13.08.2026 / 15:30

İrəvanda Azərbaycan təbii qazına qarşı ikitərəfli kampaniya başladı...

Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin inkişafında rəqəmsallaşma və innovasiyalar ön plana çıxır