Qadir Bayramlı: “Fermerlərə bununla bağlı verilən kreditlərin həcmi artırılmalı, faizi aşağı salınmalıdır”
Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi ilə bağlı həyata keçirilən tədbirlər çərçivəsində qədim ənənələrə söykənən baramaçılığın və ipəkçiliyin bərpası kənd təsərrüfatının prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyən edilib.
Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkişafına dair 2004-cü ildən etibarən qəbul edilən dövlət proqramları çərçivəsində ölkədə ipək məhsullarının istehsalı, tədarükü və emalı sahələrində sahibkarlıq fəaliyyətinin genişləndirilməsi, ənənəvi baramaçılıq rayonlarında barama istehsalının və emalının dəstəklənməsi üçün zəruri tədbirlər görülür. Baramaçılığın və ipəkçiliyin inkişafı üzrə nəzərdə tutulan işlərin vahid proqram əsasında həyata keçirilməsi məqsədilə hazırlanmış "Azərbaycan Respublikasında baramaçılığın və ipəkçiliyin inkişafına dair 2018-2025-ci illər üçün Dövlət Proqramı" bu sahəyə dövlət dəstəyinin gücləndirilməsinə, ixrac potensialının artırılmasına və kənd yerlərində məşğulluğun təmin edilməsinə yönəldilib. Bir sözlə, Azərbaycanda dövlət səviyyəsində həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində baramaçılıq sahəsinin də inkişaf edərək əvvəlki şöhrətinə çatacağı gözlənir.
Rəsmi məlumata görə, 2018-ci ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanda 514 ton barama istehsal olunub ki, bu da ötənilki göstərici ilə müqayisədə 2,1 dəfə çoxdur. Qeyd edək ki, bu, son 20 il ərzində Azərbaycanda barama istehsalının ən yüksək göstəricisidir. Görünən odur ki, barama istehsalına maraq get-gedə daha da artır.
Maraqlıdır, ölkədə barama istehsalını daha da artırmaq üçün hansı məqamlara diqqət edilməlidir?
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin dosenti Qadir Bayramlının sözlərinə görə, ötən əsrin 80-ci illərində Azərbaycanda 5 min tona qədər barama istehsal olunurdu: “Azərbaycan barama istehsalına görə keçmiş SSRİ-də ikinci, dünyada isə səkkizinci yeri tuturdu. Azərbaycanın əksər bölgələrində tut bağları vardı. Ölkədə 3 böyük ipək kombinatı fəaliyyət göstərirdi. Biri Şəkidə, digərləri isə Xankəndi və Ordubadda idi. Azərbaycan qədimdən ipəkçilik ölkəsi kimi tanınıb. Lakin sonralar müxtəlif səbəblərə görə bu sahəyə olan diqqət bir qədər azaldı. Əslində, baramaçılıq çox faydalı və gəlirli bir sahədir. Eyni zamanda, feremerlər üçün sərfəlidir. Çünki baramaçılığın ən üstün cəhəti odur ki, fermerlər 40 gün ərzində hazır məhsul əldə edib satışa verə bilirlər. Kənd təsərrüfatında ikinci belə sahə tapmaq çətindir. Baramaçılığın yenidən dirçəldilməsi rayonlarımızda yeni iş yerlərinin açılmasında böyük rol oynaya bilər. Azərbaycanda baramaçılığın ənənələri var. Xüsusən də yaşlı nəsil arasında. Bu işi bilənlər, mütəxəssislər və müəyyən əmək vərdişləri var. Bu sahədə ən başlıca problem 90-cı illərdə tut bağlarının azalması ilə bağlıdır. Son illər bu sahə ilə bağlı təşəbbüslər var və dövlət baramaçılığa dəstək verir. Ancaq bunun üçün çox işlər görülməlidir. Birincisi, bölgələrdə tut bağlarının salınmasına xüsusi önəm verilməlidir. İkincisi, məhsuldar ipəkqurdu cinsləri lazımdır. Bundan başqa, fermerlərdən alınan baramaların qiymətinin yüksəldilməsi lazımdır ki, fermerdə bu işə maraq olsun. Çünki barama çox əziyyətli bir işdir. Baramaçılıqla məşğul olan insanları stimullaşdırmaq üçün geniş təşviqat işi aparılmalıdır. Kreditlərin aşağı faizlə və uzun müddətə verilməsi də bu işdə böyük rol oynaya bilər. Bundan başqa, rayon yerlərində fermerlərə maarifləndirici treninqlərin keçirilməsi müəyyən qədər müsbət nəticə verə bilər. Çünki gənc nəslin bu sahə ilə bağlı əmək vərdişləri yoxdur. Bu vərdişlərin aşılanması ilə bağlı işlər görülməlidir. Çalışmaq lazımdır ki, əldə olunan məhsul ölkənin daxilində emal edilsin. Fermerlərə bununla bağlı verilən kreditlərin həcmi artırılmalı, faizi aşağı salınmalıdır. Həmçinin, aqrar sığorta tətbiq edilməlidir. Hesab edirəm ki, bütün bu işlər görülərsə, ciddi nəticələr əldə olunacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
