Müslüm İbrahimov: “Burada əsas məqsəd odur ki, bütün ölkə ərazisində kommersiya, iqtisadi əməliyyatların həyata keçirilməsində şəffaflıq yaransın”
Azərbaycanda nağdsız ödənişlərin genişləndirilməsi ilə bağlı bu günlərdə daha bir addım atıldı. Belə ki, Prezident İlham Əliyev “2018-2020-ci illərdə rəqəmsal ödənişlərin genişləndirilməsi üzrə Dövlət Proqramı”nı təsdiqlədi.
Proqramın strateji məqsədi iqtisadiyyatda nağdsız ödənişlərlə aparılan tranzaksiyaların əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməsi, bununla da nağd ödənişlərin miqyasının minimuma endirilməsi, nəticədə bank sektorunun maliyyə resursları bazasının gücləndirilməsi, nağd pul tədavülü ilə bağlı yaranan tranzaksiya xərclərinin azaldılmasıdır.
Təxmini hesablamalara görə, proqramın icrası nəticəsində Azərbaycanda nağdsız ödənişlərin illik həcminin təqribən 17 mlrd. manat artacağı gözlənir. Son nəticədə, bütövlükdə, iqtisadi tranzaksiyada nağd ödənişlərin payı 74%-dən 40%-ə düşməlidir. Hazırda Azərbaycanda ümumi pul dövriyyəsi 200 mlrd. manata yaxındır ki, bunun da cəmi 26%-i nağdsız formadadır.
Qeyd edək ki, Azərbaycanda sayı getdikcə artan ödəniş sistemlərinin sayəsində hər il plastik kartlarla internet ödənişlərində 10%, POS-terminallarla ödənişlərdə isə təxminən 2 dəfə artıma nail olunur. Bununla belə, ölkədə nağdsız ödənişlərlə bağlı vəziyyət hələ ki, qaneedici səviyyədə deyil.
Əhali arasında nağdsız ödənişlərə maraq oyatmaq üçün maarifləndirmə işləri ilə yanaşı, bir sıra rıçaqlardan da istifadə etməyə ehtiyac var. Bundan başqa, vətəndaşların maaş və pensiya kartlarındakı pulun bir hissəsini (ilkin dövr üçün 50%-ni) nağd formada xərcləməsinə məhdudiyyət qoyula bilər. Yəni inzibati yolla da nağdsız ödənişlərin payını artırmaq mümkündür.
Bütün hallarda, “2018-2020-ci illərdə rəqəmsal ödənişlərin genişləndirilməsi üzrə Dövlət Proqramı”nın dövlət başçısı tərəfindən təsdiqlənməsinin əhəmiyyətini ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Sözügedən məsələni dəyərləndirən iqtisad elmləri doktoru Müslüm İbrahimovun fikrincə, bu, təkcə nağdsız ödənişlərin genişləndirilməsinə deyil, həm də digər əməliyyatların aparılmasına imkan yaradacaq: “Yəni bundan sonra maliyyə köçürmələri zamanı rəqəmləri dəyişdirmək, onlarla manipulyasiya etmək mümkün olmayacaq. Əsas məqsəd odur ki, bütün respublika ərazisində maliyyə əməliyyatlarının həyata keçirilməsi zamanı şəffaflıq yaransın. Təbii ki, bu, nağdsız hesablaşmaların genişlənməsinə şərait yaradacaq. Yəni burada, sadəcə, hesablaşmalardan başqa, əməliyyatların həyata keçirilməsinə imkan yaranacaq. Bu o deməkdir ki, tranzaksiya xərclərinin rəqəmləri dəqiqliklə əks olunacaq. Bu rəqəmləri dəyişdirmək və yaxud da ayrı-ayrı rəqəmlərin manipulyasiyası mümkün olmayacaq. Ona görə də rəqəmsal iqtisadiyyata keçid təkcə nağdsiz hesablaşmaların faizinin artması demək deyil. Bu proqramda nağdsız hesablaşmaların genişləndirilməsi ən sadə məqsəddir. Burada əsas məqsəd odur ki, bütün ölkə ərazisində kommersiya əməliyyatlarının, iqtisadi əməliyyatların həyata keçirilməsində şəffaflıq yaransın, manipulyasiyalar olmasın. Nağdsiz hesablaşmalara bu birbaşa təsir etməyə başlayacaq. Ona görə ki, burada artıq şirkətlər, dövlət qurumları və s. birmənalı olaraq elektron vasitələrlə müəyyən xidmətlərin göstərilməsini tələb edəcək. Nəinki tələb edəcək, eyni zamanda, onun sadələşdirilmiş formada aparılmasını əldə edəcəklər. Bu da zamanla nağd hesablaşmaların sayını aşağı endirəcək. Hesab edirəm ki, burada nağdsız hesablaşmalar bir məqsəd yox, bir vasitədir. Odur ki, əməliyyatların, tranzaksiyaların həyata keçirilməsi, burada müəyyən bir statistik rəqəmlərin əldə edilməsi ümumi işin xeyrinədir. Bir sözlə, bunun vasitəsilə bir sıra məsələlər öz həllini tapacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
