Əli Əlirzayev: “Bütün bunlar, ümumilikdə, ölkənin inkişafının sosial-iqtisadi göstəricilərindən biridir”
Azərbaycan "McKinsey Global Institute"un versiyası üzrə əhalinin hər nəfərinə düşən ümumdaxili məhsulun (ÜDM) artım tempinə görə 11 lider ölkənin siyahısına daxil edilib.
Siyahıya ÜDM-in adambaşına düşən illik artımının son 20 il ərzində 5 faizi ötdüyü ölkələr salınıb. "McKinsey Global Institute"un hesabatına əsasən, 1996-cı ildən 2016-cı ilədək adambaşına düşən ÜDM-in real artımı orta hesabla 8,2 faiz təşkil edib. Bu göstərici üzrə Azərbaycan siyahıda ölkələr arasında yalnız Myanmadan (8,9 faiz) geri qalaraq ikinci yeri tutub.
Azərbaycanla yanaşı, siyahıya Belarus, Qazaxıstan, Türkmənistan, Özbəkistan, Hindistan və digər ölkələr də daxil olub.
Bundan başqa, "McKinsey Global Institute" 50 il ərzində adambaşına düşən ÜDM-in artımı ilə bağlı proqnozlar da verib. Bu qrupa Çin, Honq Konq, İndoneziya, Malayziya, Sinqapur, Cənubi Koreya və Tailand düşüb. Hesabatın hazırlanması üçün 71 inkişaf etməkdə olan ölkənin iqtisadiyyatı monitorinq edilib.
Ümumilikdə, hazırda Azərbaycan iqtisadiyyatı neft və qeyri-neft sektorunun balanslaşdırılmış nisbəti əsasında uğurla inkişaf edir. Bu amil, öz növbəsində, ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu yüksəltməklə yanaşı, regionun lideri kimi geosiyasi mövqelərini də möhkəmləndirir. Azərbaycan iqtisadi göstəriciləri ilə dünyanın nüfuzlu maliyyə qurumlarının hesabatlarında da ön yerdə dayanır. Ölkədə aparılan islahatlar dayanıqlı və şaxələndirilmiş iqtisadiyyat yaratmağa geniş imkanlar açdı.
Bu baxımdan sözügedən hesabatda Azərbaycanın ÜDM-in artım tempinə görə 11 lider ölkənin siyahısına daxil edilməsini ekspertlər necə şərh edirlər?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-alim Əli Əlirzayev buna bir neçə aspektdən yanaşdı. Onun sözlərinə görə, bu, ölkənin dayanıqlı iqtisadi inkişafı və bir sıra digər göstəricilərlə xarakterizə olunur: “O cümlədən, ən geniş yayılmış göstəricilərdən biri ÜDM-dir. ÜDM həm ümumi artımın, həm də adambaşına düşən artımın müqayisəli təhlili nəticəsində inkişafın dinamikasını, reallığını göstərir. Azərbaycanda bu sahədə artım var və bu bir reallıqdır. Ölkədə ÜDM-in artımı 4 faizdən yuxarıdır. Adambaşına düşən ÜDM-in artması həm də onunla bağlıdır ki, əhalinin təbii artımı əvvəlki kimi yüksək deyil. Bunun da bir sıra səbəbləri var. Başlıca olaraq miqrasiya buna təsir göstərir. Həmçinin, şəhərdə yaşayan ailələr çoxuşaqlılığa meylli deyil. ÜDM-in adambaşına düşən artım tempi iqtisadi artımı üstələyir. Bunun bir əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, hər bir ölkənin iqtisadi potensialı adambaşına görə hesablanır. Yəni oradakı insanların sayına görə hesablanır. İnsanlar nə qədər çox maddi-mənəvi nemətlərlə əhatə olunursa, onlara düşən pay artırsa, bu üstünlük yaradır. Bu o deməkdir ki, əməkhaqqı sistemi dəyişilə bilər, bu və ya digər sahələrdə gəlirlərin artması üçün əlavə vəsaitlər ayrıla bilər. Eyni zamanda, bu o deməkdir ki, islahatlar aparıla, yeni iş yerləri açıla bilər. Təhsilə, mədəniyyətə, səhiyyəyə ayrılan vəsaitlərin həcmi artırıla bilər. Yəni istehlak səviyyəsi arta bilər. Nə qədər çox ÜDM adambaşına düşürsə, investisiya qoyuluşları ilə istehlak səviyyəsi arasında nisbət nə qədər dəyişirsə, bu da əhalinin rifahının yaxşılaşmasına gətirib çıxarır. Bütün bunlar, ümumilikdə, ölkənin inkişafının sosial-iqtisadi göstəricilərindən biridir. Effekt baxımından məhz adambaşına düşən gəlir səviyyəsi olmadan, ixracat potensialı artmadan heç bir islahat həyata keçirmək mümkün deyil”.
Vidadi ORDAHALLI
