İlham Şaban: “Eyni zamanda, bu, digər ölkələrə də örnək olan bir addımdır”
Məlum olduğu kimi, bu günlərdə Soçidə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevlə Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinin görüşü zamanı ölkələr arasında enerji sahəsində əlaqələrin inkişaf etdirilməsi istiqamətində bir sıra vacib sənədlər imzalanıb.
Həmçinin, “Rosneft” Neft Şirkəti Publik Səhmdar Cəmiyyəti ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti arasında “Qoşadaş” blokunun və Xəzər dənizi təkinin Azərbaycan hissəsində yerləşən Abşeron yarımadasının dayazsulu şimal hissəsinin neft və qaz potensialının birgə öyrənilməsi haqqında Saziş”, “Rosneft” Neft Şirkəti Publik Səhmdar Cəmiyyəti və Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti arasında Kontrakt” imzalanıb. Belə ki, “Rosneft” Neft Şirkəti Publik Səhmdar Cəmiyyətinin baş icraçı direktoru İqor Seçinin və SOCAR-ın prezidenti Rövnəq Abdullayevin imzaladıqları kontrakt Türkiyədəki STAR neft emalı zavoduna Rusiya neftinin təchiz olunmasını əhatə edir və 23 avqust 2018-ci il tarixində imzalanmış neft təchizatı haqqında Çərçivə Razılaşmasının şərtlərinə əsaslanır. Kontraktın şərtlərinə görə, 2018-ci ilin dekabr ayından etibarən 1 il ərzində zavodun 1 milyon ton neftlə təchiz olunması nəzərdə tutulur.
O da qeyd olunub ki, STAR zavodunun Rusiya nefti ilə təchiz olunmasına dair imzalanmış bu kontrakt hər iki şirkətin əlverişli əməkdaşlığının genişlənməsinə dəlalət edir və SOCAR-ın Türkiyədəki yeni neftayırma obyektlərinin stabil yüklənməsi üçün təminat yaradacaq.
Maraqlıdır, tərəflər arasında bir sıra sənədlərini imzalanması Xəzərdə neft-qaz yataqlarının birgə işlənməsi istiqamətində Azərbaycan-Rusiya əməkdaşlığının yeni mərhələsinin başlanğıcı hesab edilə bilərmi?
Məsələyə münasibət bildirən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “Bundan əvvəl də Azərbaycanla Rusiya arasında Xəzərdə neft hasilatı ilə bağlı əməkdaşlıq olub. Belə ki, 90-cı illərin sonlarında Xəzərdə kəşfiyyat layihəsi ilə bağlı 222 sturukturun SOCAR-la LUKoyl şirkəti arasında hasilatın pay bölgüsü sazişi imzalanmışdı. Nəticədə Xəzərin şimal hissəsində 1 quyu qazıldı və bununla da layihəyə xitam verildi. Çünki o zaman neftin qiyməti çox aşağı idi və o üzdən Rusiya şirkəti işi davam etdirmədi. Ondan əvvəl isə LUKoyl “Şahdəniz” layihəsində passiv iştirak edirdi. Hazırda isə Xəzrdə yenidən kəşfiyyatla bağlı bir saziş imzalandı. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, bu hələ kommersiya sazişi deyil. Yəni hasilatın pay bölgüsü ilə bağlı müqavilə imzalanmayıb. Sadəcə, burada iki tərəf niyyətini ortaya qoyub. O mənada ki, tərəflər “Qoşadaş” blokunun öyrənilməsi ilə bağlı əməkdaşlıqda maraqlıdırlar. Bütün hallarda bu bir başlanğıcdır. Hesab edirəm ki, bundan sonra sözügedən şirkətlər maraqlarını inkişaf etdirib niyyəti kommersiya müqaviləsi səviyyəsinə gətirsələr, o zaman tərəflər Xəzərdə birgə əməkdaşlığı davam etdirə bilərlər. Ancaq qeyd etdiyim kimi, hələlik bu istiqamətdə niyyət ortaya qoyulub. İstənilən halda, Xəzərin hüquqi statusu ilə bağlı razılıq əldə olunandan sonra bu birinci addımdır. Yəni sahilyanı ölkələr tərəfindən karbohidrogen yataqların işlənməsi ilə bağlı birgə addım atılır. Eyni zamanda, bu, digər ölkələrə də örnək olan bir addımdır. Ümid edək ki, bütün bunların müsbət nəticəsi olacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
