Aqrar sahədə hökumətin xüsusi diqqət mərkəzində saxladığı məsələlərdən biri də pambıqçılığın inkişafı ilə bağlıdır və son aylarda bu istiqamətdə xeyli vacib addımlar atılıb. Görülən işlərin nəticəsində pambıq istehsalında ciddi artım müşahidə olunur. Belə ki, Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, Azərbaycanda bu günədək 78 min tondan çox pambıq tədarük edilib.
Məlumata görə, ötən ilin eyni dövründə pambıq tədarükü 34 min tondan çox olub ki, bu da illik müqayisədə 2,3 dəfə artım deməkdir. Ekspertlər pambıqçılığın inkiaşfının qeyri-neft sektorunda ciddi dəyişikliklərə gətirib çıxaracağını proqnozlaşdırır. Belə ki, pambıq istehsalının inkişafı özü ilə bərabər sənayenin, emal müəssisələrinin yaradılmasına və işləməsinə imkan yaradır. Xatırladaq ki, sovet vaxtında Azərbaycanda bu istiqamətdə bir çox istehsal müəssisələri yaradılıb. Lakin həmin müəssisələrin əksəriyyəti sonradan dağıdılıb. İndi pambıqçılığın inkişafı fonunda həmin müəssisələrin fəaliyyətinə yenidən ehtiyac yaranır. Ekspertlər bildirir ki, pambıqçılıqla bağlı yerlərdə toxuculuq fabrikləri açılsa, pambıq paltarların tikilişinə diqqət yetirilsə, bu, qeyri-neft sektoru üçün böyük töhfə olacaq. Azərbaycan bu zaman pambıq məhsullarının ixracına da başlaya bilər. Eyni zamanda ölkədə pambıq parça istehsalının da bundan sonra artması gözlənir. İndilikdə pambıq parça istehsalı da xeyli aşağı enib. Belə ki, 1995-ci ildə ölkədə 57,9 milyon kvadratmetr pambıq parça istehsal olunmuşdusa, 2013-cü ildə bu göstərici 52 dəfə azalaraq 1,1 milyon kvadratmetrə enib. Ötən ildə də bu göstərici yüksək olmayıb. Amma bu ildən vəziyyət dəyişir. Bu məhsulun istehsalının ciddi şəkildə artması ölkənin bu sahədən əldə etdiyi xarici valyutanın çoxalması ilə yanaşı, həm də fermerlərin gəlirlərinin artmasına və sənaye müəssisələrində çoxlu sayda iş yerlərinin yaranmasına səbəb olacaq. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, məhz pambıqçılığın inkişafı ilə bağlı olaraq Gəncə Avtomobil Zavodunda "Belarus" traktorlarının bazasında mini pambıqyığan kombaynların istehsalı üçün sınaq işlərinə başlanıb. Gəncə Avtomobil Zavodu İstehsalat Birliyinin direktoru Kamran Nəzərov bildirib ki, bu kombaynlar fermerlərə olduqca əlverişli olacaq: "Çünki pambıq yığımı cəmi 2 ay davam edir və ilin qalan 10 ayı ərzində kombaynlar səmərəsiz qalır. Nəzərə alınsa ki, Avropa ölkələrindən alınan pambıqyığan kombaynların qiyməti təxminən 400 min manatdan çoxdur, görün nə qədər vəsait lazım olur. Odur ki, belə qərara gəldik ki, "Belarus" traktorlarının bazasında mini kombaynların yığımına başlayaq. Bunun üçün Belarusun "QomSelmaş" zavodundan gətirdiyimiz kombaynın pambıqyığan aqreqatını "Belarus" traktorunun arxa hissəsinə uyğunlaşdırdıq. İlk sınaq uğurlu oldu və fermerlər bunu razılıqla qarşıladılar. Pambıq yığımı başa çatdıqdan sonra pambıqyığan aqreqat sökülərək növbəti yığıma saxlanacaq və traktor digər kənd təsərrüfatı işlərinə cəlb ediləcək".
Qarşıdakı dövr ərzində isə ölkədə daha böyük miqdarda pambıq istehsalı gözlənir. Xatırladaq ki, fermerlərin stimullaşdırılması üçün dövlət tərəfindən konkret addımlar da atılır. Belə ki, Prezident İlham Əliyevin "Azərbaycan Respublikasında pambıqçılığın inkişafına dövlət dəstəyi haqqında" sərəncamına əsasən, istehsalçılara emal müəssisələrinə satdıqları xam pambığın hər bir kiloqramına görə 0,1 manat məbləğində subsidiya müəyyənləşib. Qaydaya əsasən, subsidiya istehsalçı olan hüquqi şəxslərin hesablaşma hesablarına və fiziki şəxslərin cari hesablarına köçürülməklə ödənilir. Rayon və şəhər üzrə istehsalçılara subsidiyanın verilməsi ilə bağlı işlərin təşkili Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin rayon və şəhər idarələri tərəfindən həyata keçirilir. İstehsalçıların emal müəssisələrinə satdığı pambıq miqdarına görə subsidiya Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 15 fevral tarixli qərarı ilə yaradılmış Respublika Komissiyasının qərarı əsasında verilir. Bu istiqamətdə atılan addımları fermerlər də razılıqla qarşılayır və özəl sektor tərəfindən indi pambıq əkininə böyük maraq yaranması müşahidə olunmaqdadır. Hesab edilir ki, pambıqçılığın inkişafı bundan sonra həm çoxsaylı iş yerləri yaradacaq, həm də ölkəyə böyük miqdarda valyuta axınına səbəb olacaq.
Tahir TAĞIYEV
