Vüqar Bayramov: "Xüsusən də inkişaf etməkdə olan ölkələr bundan ziyan çəkəcək"
Məlum olduğu kimi, ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidenti Donald Tramp dövlət başçısı postunda öncə hansı işləri görəcəyini açıqlayıb. Səlahiyyətlərinin icrasına 2017-ci il yanvarın 20-də başlayacaq Donald Tramp ilk 100 gün ərzində ABŞ-ın Trans-Sakit Okean Tərəfdaşlığı razılaşmasından çıxması üçün çalışacağını bəyan edib.
Azad ticarət zonasının yaradılması barədə (TTP) saziş 2015-ci il oktyabrın 5-də imzalanıb. Dünya iqtisadiyyatının 40 faizi və dünya ticarətinin 1/3 hissəsi Sakit okean ölkələrinin payına düşür. ABŞ, Kanada, Meksika, Peru, Çili, Avstraliya, Yeni Zelandiya, Yaponiya, Vyetnam, Malayziya, Sinqapur və Bruney TTP-yə qoşulub. Yeni seçilmiş prezident ABŞ-ın bu qurumda iştirakının ölkəyə sərfəli olmadığını düşünür. Tramp TTP sazişini "qorxunc" adlandıraraq, layihənin həyata keçirilməsinə qarşı çıxış edib. O, Çinin qeyd olunan sazişdən istifadə edəcəyini və layihədən daha çox qazanacağını bildirib. Trampın qərarı daxili istehsalçılara dəstək xarakteri daşıyır. Çünki gömrük baryerləri aradan qaldırılsa, Çin mallarının və digər Uzaq Şərq ölkələrinin məhsullarının Amerika bazarlarına çıxışı daha da asanlaşacaq. Onsuz da Qərb bazarlarında kifayət qədər Çin məhsulu var. Amma o məhsulların Amerika bazarına daha ucuz, rahat və geniş miqyasda girməsi yerli istehsalçıların maraqlarına ziddir. Onu da qeyd edək ki, Barak Obama da bu təşəbbüslə çıxış etsə də, Konqres onu dəstəkləmədi. Maraqlıdır, ABŞ sözügedən razılaşmadan çıxsa, bu, dünya iqtisadiyyatına necə təsir edəcək?
Sözügedən məsələni dəyərləndirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun fikrincə, belə bir addım dünya iqtisadiyyatında disbalans yarada bilər: "Birləşmiş Ştatların yeni seçilən prezidenti bir sıra beynəlxalq anlaşmalardan çıxmaq niyyətindədir. Baxmayaraq ki, bu saziş Latın Amerikası və Sakin okean ölkələri üçün vacibdir. Görünən odur ki, ABŞ daha çox daxili məsələlərə fokslanmaq, ölkə iqtisadiyyatı ilə məşğul olmaq niyyətindədir. Ancaq, istənilən halda, bu tip addımların atılması dünya iqtisadiyyatı üçün cəlbedici deyil. Nəzərə alsaq ki, ABŞ dünyada iqtisadi baxımdan aparıcı gücdür, o üzdən bu arzuolunan deyil. ABŞ TTP sazişindən çıxsa, bu, regional disbalansın yaranmasına səbəb ola bilər. Çünki bu cür anlaşmalar dünyada azad ticarətin inkişafına xidmət edir. O üzdən belə bir addımın atılması dünya iqtisadiyyatı üçün yaxşı nəsə vəd etmir. Xüsusən də inkişaf etməkdə olan ölkələr bundan ziyan çəkəcək. Həmin dövlətlərin inkişafını ləngidə bilər. Onsuz da dünya iqtisadiyyatı neçə ildir böhrandan əziyyət çəkir". Vidadi ORDAHALLI
