Azər­bay­can­da ver­gi is­la­hat­la­rı bey­nəl­xalq təş­ki­lat­la­rın diq­qət mər­kə­zin­də...

Öl­kə baş­çı­sı­nın "2016-cı il­də ver­gi sa­hə­sin­də apa­rı­la­caq is­la­hat­la­rın is­ti­qa­mət­lə­ri"nin təs­di­qi və ver­gi in­zi­bat­çı­lı­ğı­nın tək­mil­ləş­di­ril­mə­si haq­qın­da" 4 av­qust 2016-cı il ta­rix­li Sə­rən­ca­mı ver­gi or­qan­la­rı qar­şı­sın­da mü­hüm və­zi­fə­lər mü­əy­yən et­miş­dir. Sə­rən­cam­da sa­hib­kar­la­ra əl­ve­riş­li şə­ra­i­tin ya­ra­dıl­ma­sı və öl­kə iq­ti­sa­diy­ya­tı­nın da­vam­lı in­ki­şaf tem­pi­nə uy­ğun ola­raq re­al ver­gi po­ten­si­a­lı­nın mü­əy­yən edil­mə­si üçün ver­gi sis­te­min­də is­la­hat­la­rın da­vam et­di­ril­mə­si, ver­gi in­zi­bat­çı­lı­ğı­nın da­ha da tək­mil­ləş­di­ril­mə­si, ver­gi ödə­yi­ci­lə­ri­nə xid­mət sa­hə­sin­də bey­nəl­xalq təc­rü­bə­nin da­ha ge­niş tət­biq edil­mə­si, elə­cə də ver­gi sis­te­min­də şəf­faf­lı­ğın da­ha da ar­tı­rıl­ma­sı, ver­gi sa­hə­sin­də şəf­faf­lıq və mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si üz­rə yük­sək bey­nəl­xalq rey­tinq əl­də edil­mə­si ki­mi hə­dəf­lər mü­əy­yən edil­miş­dir. Ha­zır­da Ver­gi­lər Na­zir­li­yi sə­rən­ca­mın ic­ra­sı ilə bağ­lı ge­niş­miq­yas­lı iş­lər apa­rır.

Şəf­faf­lı­ğın ar­tı­rıl­ma­sı, insti­tu­si­o­nal me­xa­nizmlə­rin tək­mil­ləş­di­ril­mə­si, bu sa­hə­də bey­nəl­xalq öh­də­lik­lə­rin ye­ri­nə ye­ti­ril­mə­si məq­sə­di­lə in­di­yə­dək öl­kə­miz­də kompleks təd­bir­lə­ri əha­tə edən fə­a­liy­yət plan­la­rı uğur­la ic­ra edil­miş, ver­gi sis­te­min­də də kök­lü is­la­hat­la­rın apa­rıl­ma­sı, ver­gi qa­nun­ve­ri­ci­li­yi və in­zi­bat­çı­lı­ğı­nın bey­nəl­xalq stan­dartlar nə­zə­rə alın­maq­la tək­mil­ləş­di­ril­mə­si, in­no­va­tiv və ge­niş elektron xid­mət­lər sis­te­mi­nin ya­ra­dıl­ma­sı tə­min olun­muş­dur. Bü­tün bun­lar isə öz növ­bə­sin­də ver­gi sis­te­min­də ida­rə­et­mə və nə­za­rət me­xa­nizmlə­ri­nin sə­viy­yə­si­ni yük­səltmə­yə, ver­gi mü­na­si­bət­lə­ri­nin tən­zim­lən­mə­si sa­hə­sin­də çe­vik si­ya­sət hə­ya­ta ke­çir­mə­yə, öl­kə­mi­zin in­ves­ti­si­ya cəl­be­di­ci­li­yi­nin yük­səl­dil­mə­si­nə, bey­nəl­xalq təş­ki­lat­la­rın və xa­ri­ci döv­lət­lə­rin mü­va­fiq qu­rum­la­rı ilə sıx əmək­daş­lıq əla­qə­lə­ri ya­ra­dıl­ma­sı­na və sə­mə­rə­li mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si sis­te­mi­nin qu­rul­ma­sı­na im­kan ver­miş­dir.

Mə­lu­mat mü­ba­di­lə­sin­də bey­nəl­xalq stan­dartla­rın tət­bi­qi

Ver­gi­lər Na­zir­li­yi mə­lu­mat azad­lı­ğı­na və mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si­nin sə­mə­rə­li­li­yi­nin ar­tı­rıl­ma­sı­na xü­su­si önəm ve­rir. Bu məq­səd­lə qa­baq­cıl bey­nəl­xalq təc­rü­bə və stan­dartla­rın öy­rə­nil­mə­si və tət­bi­qi üçün ver­gi in­zi­bat­çı­lı­ğı sa­hə­sin­də baş ve­rən qlo­bal pro­ses­lər ya­xın­dan iz­lə­ni­lir, ai­diy­yə­ti bey­nəl­xalq və re­gi­o­nal təş­ki­lat­lar­la, in­ki­şaf et­miş döv­lət­lə­rin mü­va­fiq or­qan­la­rı ilə əmək­daş­lıq ge­niş­lən­di­ri­lir.

Bir çox nü­fuz­lu bey­nəl­xalq təş­ki­lat­lar, o cüm­lə­dən BMT, G8, G20, Av­ro­pa Şu­ra­sı və Av­ro­pa İt­ti­fa­qı tə­rə­fin­dən töv­si­yə edi­lən, İq­ti­sa­di Əmək­daş­lıq və İn­ki­şaf Təş­ki­la­tı (OECD) tə­rə­fin­dən ha­zır­lan­mış "Ver­gi­tut­ma sa­hə­sin­də mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si və şəf­faf­lıq stan­dar­tı" OECD-nin Mo­del Ver­gi Kon­ven­si­ya­sı­nın 26-cı mad­də­sin­də və 2002-ci il ta­rix­li Ver­gi mə­sə­lə­lə­ri üz­rə Mə­lu­mat Mü­ba­di­lə­si Mo­del Sa­zi­şin­də ək­si­ni tap­mış­dır. Bu stan­dar­tın tət­bi­qi­nə na­il ol­maq məq­sə­di­lə 2009-cu il­də OECD-nin Ver­gi Si­ya­sə­ti və İn­zi­bat­çı­lı­ğı Mər­kə­zi nəz­din­də "Ver­gi sa­hə­sin­də şəf­faf­lıq və mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si üz­rə Qlo­bal Fo­rum" ya­ra­dıl­mış­dır. Ar­tıq dün­ya­nın 134 öl­kə­si 2010-cu il­dən de-fak­to müs­tə­qil təş­ki­lat ki­mi fə­a­liy­yət gös­tə­rən bu qu­ru­mun üz­vü­dür. Bun­dan əla­və, Fo­rum­da 9 bey­nəl­xalq və re­gi­o­nal təş­ki­lat - BMT, Dün­ya Ban­kı, Bey­nəl­xalq Val­yu­ta Fon­du, Bey­nəl­xalq Ma­liy­yə Kor­po­ra­si­ya­sı, Av­ro­pa Ye­ni­dən­qur­ma və İn­ki­şaf Ban­kı, Av­ro­pa İn­ves­ti­si­ya Ban­kı, İn­ter-Ame­ri­ka İn­ki­şaf Ban­kı, Asi­ya İn­ki­şaf Ban­kı və Bir­lik Öl­kə­lə­ri­nin Ka­tib­li­yi mü­şa­hi­də­çi qis­min­də təm­sil olu­nur­lar.

Fo­ru­ma üzvlük döv­lət­lə­rin, ilk növ­bə­də, mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si haq­qın­da mü­qa­vi­lə­lər üz­rə da­nı­şıq­lar apar­maq, təm­sil olu­nan bey­nəl­xalq ma­liy­yə qu­rum­la­rı ilə mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si et­mək im­kan­la­rı­nı ar­tı­rır. Fo­rum ver­gi məq­səd­lə­ri üçün şəf­faf­lı­ğın ar­tı­rıl­ma­sı üz­rə zən­gin eksper­ti­za mən­bə­yi­dir. Bir üzv döv­lət di­gə­ri­nin ai­diy­yə­ti qa­nun­ve­ri­ci­li­yi­nin təh­li­li­nə cəlb olu­nur ki, bu da də­vət edi­lən öl­kə­yə gə­lə­cək­də öz qa­nun­ve­ri­ci­li­yi­ni tək­mil­ləş­di­rən za­man fay­da­lı ola bi­lər.

Qlo­bal Fo­ru­mun qay­da­la­rı­na əsa­sən, hər bir üzv öl­kə iki mər­hə­lə­dən iba­rət qiy­mət­lən­dir­mə pro­se­si­nə cəlb olu­nur. Bi­rin­ci mər­hə­lə­də qa­nun­ve­ri­ci­li­yin bey­nəl­xalq stan­dartla­ra uy­ğun­lu­ğu, ikin­ci mər­hə­lə­də isə hə­min qa­nun­ve­ri­ci­li­yin prak­ti­ka­da tət­bi­qi sə­viy­yə­si qiy­mət­lən­di­ri­lir. Hər iki mər­hə­lə­nin nə­ti­cə­lə­ri əsa­sın­da öl­kə­nin bey­nəl­xalq stan­dartla­ra uy­ğun­luq sə­viy­yə­si mü­əy­yən­ləş­di­ri­lir.

Azər­bay­ca­nın Qlo­bal Fo­ru­ma üzvlü­yü və qiy­mət­lən­di­ril­mə­si

Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Qlo­bal Fo­ru­ma 2013-cü il fev­ra­lın 26-da üzv ol­muş və bu­nun­la da mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si və şəf­faf­lıq sa­hə­sin­də bey­nəl­xalq ra­zı­laş­dı­rıl­mış stan­dar­tın tət­bi­qi öh­də­li­yi­ni qə­bul et­miş­dir. Bu öh­də­li­yə aşa­ğı­da­kı­lar da­xil­dir:

- bey­nəl­xalq mü­qa­vi­lə­lə­rin müd­də­a­la­rı­nın, tə­rəf­daş öl­kə­nin yer­li qa­nun­la­rı­nın tət­bi­qi üçün mü­va­fiq mə­lu­mat­la­rın əl­də olun­ma­sı məq­sə­di­lə hə­min öl­kə­nin mü­ra­ci­ə­ti əsa­sın­da mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si­nin apa­rıl­ma­sı;

- mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si­nə bank sir­ri və yer­li ver­gi ma­raq­la­rı tə­ləb­lə­rin­dən irə­li gə­lən heç bir məh­du­diy­yə­tin qo­yul­ma­ma­sı;

- eti­bar­lı mə­lu­ma­tın möv­cud­lu­ğu və onu əl­də et­mək gü­cü­nün ol­ma­sı;

- mü­ba­di­lə olu­nan mə­lu­mat­la­rın tam məx­fi­li­yi­nin qo­run­ma­sı.

Azər­bay­can üz­rə qiy­mət­lən­dir­mə­nin bi­rin­ci mər­hə­lə­si­nə 2014-cü ilin de­kabr ayın­da baş­la­nıl­mış, ha­zır­la­nan he­sa­bat la­yi­hə­si Qlo­bal Fo­ru­mun 21-24 sentyabr 2015-ci il ta­rix­li 21-ci ic­la­sın­da mü­za­ki­rə edil­miş­dir. Nə­ti­cə­də Azər­bay­can­da ver­gi məq­səd­lə­ri üçün mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si­nin tət­bi­qi me­xa­niz­mi üz­rə qa­nun­ve­ri­ci­li­yin tə­ləb­lə­ri­nə müs­bət rəy ve­ri­lə­rək, öl­kə­mi­zin qiy­mət­lən­dir­mə­nin bi­rin­ci mər­hə­lə­si­ni uğur­la keç­di­yi ba­rə­də qə­rar qə­bul edil­miş­dir.

Ötən ilin de­kab­rın­da baş­lan­mış ikin­ci mər­hə­lə çər­çi­və­sin­də Qiy­mət­lən­dir­mə Qru­pu­nun üzvlə­ri öl­kə­mi­zə sə­fər et­miş­lər. Mart ayın­da baş ver­miş sə­fər müd­də­tin­də ekspertlər mə­lu­mat­la­rın mü­ba­di­lə­si üz­rə Ver­gi­lər Na­zir­li­yi və di­gər sə­la­hiy­yət­li qu­rum­la­rın nü­ma­yən­də­lə­ri ilə gö­rüş­lər ke­çir­miş, ver­gi in­zi­bat­çı­lı­ğın­da şəf­faf­lıq prin­sip­lə­ri­nin göz­lən­mə­si ilə əla­qə­dar gö­rül­müş iş­lər və mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si pro­se­si ilə ta­nış ol­muş, Ver­gi­lər Na­zir­li­yin­də mə­lu­mat­la­rın təh­lü­kə­siz­li­yi­nin bey­nəl­xalq stan­dartlar sə­viy­yə­sin­də qo­run­ma­sı sis­te­mi­ni nə­zər­dən ke­çir­miş­lər. Qiy­mət­lən­di­ri­ci­lər Ver­gi­lər Na­zir­li­yin­də 2006-cı il­dən tət­biq edi­lən Av­to­mat­laş­dı­rıl­mış Ver­gi İn­for­ma­si­ya Sis­te­mi­nin (AVİS) alt mo­dul­la­rı­nın funksi­ya­la­rı və mə­lu­mat­la­rın mü­ha­fi­zə­si sis­te­mi ilə də ya­xın­dan ta­nış ol­muş­lar. Ekspertlər bir da­ha əmin ol­muş­lar ki, şəf­faf­lı­ğın tə­min edil­mə­si­nin əsas amil­lə­rin­dən olan mü­a­sir in­for­ma­si­ya-kom­mu­ni­ka­si­ya tex­no­lo­gi­ya­la­rı­nın ver­gi sis­te­min­də tət­bi­qi, elektron xid­mət­lə­rin sa­yı­nın və key­fiy­yə­ti­nin ar­tı­rıl­ma­sı Azər­bay­can­da xü­su­si diq­qət­də sax­la­nı­lan sa­hə­lər­dən­dir.

Xa­ri­ci döv­lət­lər­dən gön­də­ri­lən sor­ğu­la­rın na­zir­lik­da­xi­li ic­ra­sı­nın, elə­cə də ic­ra­ya nə­za­rə­tin təş­ki­li və sor­ğu­la­rın ək­sə­riy­yə­ti­nin qə­bul edil­miş bey­nəl­xalq nor­ma­dan (90 gün) da­ha az müd­dət­də - 60 gün ər­zin­də ca­vab­lan­dı­rıl­ma­sı ilə bağ­lı fak­ti­ki gös­tə­ri­ci­lər ekspertlə­rin diq­qə­ti­nə çat­dı­rıl­mış­dır. Bil­di­ril­miş­dir ki, bey­nəl­xalq sor­ğu­lar­la bağ­lı bir çox mə­lu­mat­la­rın Ver­gi­lər Na­zir­li­yi­nin mə­lu­mat ba­za­la­rın­da top­lan­ma­sı, di­gər döv­lət qu­rum­la­rı ilə in­teq­ra­si­ya sis­te­mi­nin möv­cud­lu­ğu sor­ğu­la­rın qı­sa müd­dət­də və key­fiy­yət­lə ca­vab­lan­dı­rıl­ma­sı­na im­kan ya­ra­dır. Bu isə bey­nəl­xalq sor­ğu­nu gön­də­rən döv­lət­lər­də apa­rı­lan ver­gi nə­za­rə­ti­nin qı­sa müd­dət­də hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­si­nə, nə­za­rət təd­bir­lə­ri­nin sə­mə­rə­li­li­yi­nin və key­fiy­yə­ti­nin yük­səl­dil­mə­si­nə müs­bət tə­sir gös­tə­rir. Bu­nun­la ya­na­şı, sor­ğu olu­nan sub­yektlər ba­rə­də mə­lu­mat­la­rın xü­su­si təh­lü­kə­siz­lik şərtlə­ri al­tın­da mü­ha­fi­zə­si həm bey­nəl­xalq öh­də­li­yin ye­ri­nə ye­ti­ril­mə­si, həm də qar­şı tə­rəf­lə­rin ma­raq­la­rı­nın qo­run­ma­sı­na xid­mət edir.

Qlo­bal Fo­ru­mun qiy­mət­lən­di­ri­ci­lə­ri­nə mə­lu­mat ve­ril­miş­dir ki, ver­gi in­zi­bat­çı­lı­ğı­nın av­to­mat­laş­dı­rıl­ma­sı və na­zir­lik da­xi­lin­də təh­lü­kə­siz­lik təd­bir­lə­ri­nin güc­lən­di­ril­mə­si nə­ti­cə­sin­də Ver­gi­lər Na­zir­li­yi 2015-ci il­də İSO/İEC 27001:2013 "İn­for­ma­si­ya təh­lü­kə­siz­li­yi­nin ida­rə­et­mə sis­tem­lə­ri" bey­nəl­xalq stan­dar­tı ser­ti­fi­ka­tı­na la­yiq gö­rül­müş­dür.

Qay­da­la­ra uy­ğun ola­raq, Qiy­mət­lən­dir­mə Qru­pu­nun ha­zır­la­dı­ğı he­sa­bat la­yi­hə­si il­kin mər­hə­lə­də ba­xıl­ma­sı üçün ar­tıq Ver­gi­lər Na­zir­li­yi­nə təq­dim edil­miş­dir. La­yi­hə­nin müd­də­a­la­rı­nın mü­za­ki­rə­si və zə­ru­ri tək­lif­lə­rin bil­di­ril­mə­si üçün na­zir­li­yin nü­ma­yən­də he­yə­ti Qlo­bal Fo­ru­mun 2016-cı ilin 20-24 iyun ta­rix­lə­rin­də Nor­ve­çin Os­lo şə­hə­rin­də təş­kil olun­muş 23-cü ic­la­sın­da iş­ti­rak et­miş­dir. Fo­ru­mun rəh­bər­li­yi və Qiy­mət­lən­dir­mə Qru­pu­nun üzvlə­ri ilə ke­çi­ril­miş gö­rüş­lər za­ma­nı qiy­mət­lən­di­ri­ci­lə­rin su­al­la­rı ca­vab­lan­dı­rıl­mış, he­sa­ba­tın ye­kun­laş­dı­rıl­ma­sı üçün zə­ru­ri olan əla­və mə­lu­mat­lar təq­dim edil­miş­dir. Nə­ti­cə­də qiy­mət­lən­dir­mə­nin ikin­ci mər­hə­lə­si­nin he­sa­bat la­yi­hə­sin­də də Azər­bay­ca­nın ver­gi sa­hə­sin­də şəf­faf­lıq və mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si üz­rə qa­nun­ve­ri­ci­lik və in­zi­bat­çı­lıq sis­tem­lə­ri­nə müs­bət rəy ve­ril­miş­dir. Öl­kə he­sa­ba­tı­nın ca­ri ilin sentyabr ayın­da Qiy­mət­lən­dir­mə Qru­pu­nun 24-cü ic­la­sı za­ma­nı ge­niş mü­za­ki­rə­si nə­zər­də tu­tu­lur. Mü­za­ki­rə Qlo­bal Fo­ru­mun rəh­bər­li­yi­nin, Qiy­mət­lən­dir­mə Qru­pu­nun 30 öl­kə­ni təm­sil edən üzvlə­ri­nin, qiy­mət­lən­di­ri­ci­lə­rin və Ver­gi­lər Na­zir­li­yi­nin nü­ma­yən­də­lə­ri­nin iş­ti­ra­kı ilə hə­ya­ta ke­çi­ri­lə­cək.

Eti­bar­lı yu­ris­dik­si­ya sta­tus və yük­sək rey­tin­qin üs­tün­lük­lə­ri

Ha­zır­da Qlo­bal Fo­ru­ma üzv olan döv­lət­lə­rin 94-də yu­ris­dik­si­ya üz­rə qiy­mət­lən­dir­mə­nin hər iki mər­hə­lə­si ye­kun­laş­mış­dır. Hə­min yu­ris­dik­si­ya­lar­dan 60 fa­iz­dən ço­xu, o cüm­lə­dən Bir­ləş­miş Kral­lıq, Al­ma­ni­ya, İta­li­ya, Ni­der­land, Lük­sem­burq və di­gər döv­lət­lər "Əsa­sən uy­ğun­dur" rey­tin­qi al­maq­la ver­gi sa­hə­sin­də şəf­faf­lıq və mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si üz­rə bey­nəl­xalq stan­dar­tın alın­ma­sı­na mü­vəf­fəq ol­muş­lar. Rəs­mi təs­diq­dən son­ra Azər­bay­ca­nın bu öl­kə­lər sı­ra­sı­na qo­şul­ma­sı öl­kə­mi­zin bey­nəl­xalq are­na­da şəf­faf­lıq və mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si üz­rə eti­bar­lı və fə­al tə­rəf­daş ki­mi ro­lu­nu da­ha da güc­lən­di­rə­cək.

Hə­ya­ta ke­çi­ri­lən kompleks təd­bir­lə­rin da­va­mı ola­raq, Azər­bay­ca­nın mö­tə­bər bey­nəl­xalq təş­ki­lat tə­rə­fin­dən yük­sək rey­tin­qə la­yiq gö­rül­mə­si öl­kə­mi­zə bir sı­ra üs­tün­lük­lər qa­zan­dı­ra­caq. İlk növ­bə­də, əl­ve­riş­li in­ves­ti­si­ya mü­hi­ti və şəf­faf­lı­ğın tə­mi­na­tı fo­nun­da bey­nəl­xalq are­na­da nü­fu­zun da­ha da ar­tı­rıl­ma­sı im­kan­la­rı qeyd olun­ma­lı­dır. Öl­kə­nin in­ves­ti­si­ya po­ten­si­a­lı­nın dün­ya miq­ya­sın­da ta­nı­dıl­ma­sı ilə xa­ri­ci in­ves­ti­si­ya­la­rın cəl­bi­nin sti­mul­laş­dı­rıl­ma­sı və ge­niş­lən­di­ril­mə­si, elə­cə də Azər­bay­ca­nın bü­tün ma­liy­yə mər­kəz­lə­ri­nin təm­sil olun­du­ğu uni­kal bir Fo­rum­da eti­bar­lı partnyor ki­mi ta­nın­ma­sı xü­su­si əhə­miy­yə­tə ma­lik­dir. Bü­tün bun­lar Azər­bay­ca­nın bey­nəl­xalq sə­viy­yə­də mə­lu­mat mü­ba­di­lə­si üz­rə eti­bar­lı tə­rəf­daş imi­ci­ni da­ha da yük­səl­də­cək.

Za­ur FƏ­Tİ­ZA­DƏ,

Ver­gi­lər Na­zir­li­yi­nin Bey­nəl­xalq əmək­daş­lıq və ma­liy­yə insti­tut­la­rın­da ver­gi mo­ni­to­rin­qi Baş İda­rə­si­nin rə­i­si, 3-cü də­rə­cə­li döv­lət ver­gi xid­mə­ti mü­şa­vi­ri