Neft bazarı mühüm dəyişikliklər ərəfəsindədir. Belə ki, dünyanın əsas neft istehsalçıları sayılan ölkələr bu məhsulun qiymətinə təsir edəcək mühüm bir addım atıblar. "İnterfaks" agentliyi bildirir ki, neft bazarında sabitliyin bərqərar olması ilə bağlı Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanı arasında birgə bəyanat imzalanıb.
Bəyanatın altında Rusiyanın energetika naziri Aleksandr Novak və Səudiyyə Ərəbistanının energetika, sənaye və mineral ehtiyatlar naziri Xalid əl-Falih imza qoyub. Tərəflər birgə bəyanatda karbohidrogen ehtiyatları bazarında izafi tərəddüdlərin azaldılmasının zəruriliyini qəbul etdiklərinin bildiriblər. Bəyanatda bu xüsusda deyilir: "Nazirlər neft bazarında sabitliyin qorunması və uzunmüddətli perspektivdə sabit sərmayə səviyyəsinin təmin olunması məqsədilə iri istehsalçı ölkələr arasında konstruktiv dialoq və sıx əməkdaşlığın xüsusi vacibliyini qeyd edib. Bununla əlaqədar, nazirlər digər neft istehsalçıları ilə birgə və ya kooperasiyada fəaliyyət göstərmək haqqında razılığa gəlib". Bundan başqa, nazirlər neft bazarında vəziyyət üzrə məsləhətləşmələrin davam etdirilməsi və birgə monitorinq işçi qrupunun yaradılması haqqında razılığa gəlib. Həmin işçi qrup neft bazarının fundamental göstəricilərini izləyəcək və bazarın sabitliyini təmin etmək üçün tədbirlər və birgə fəaliyyət üzrə tövsiyələr hazırlayacaq. Razılaşmaya görə, oktyabr ayında Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanı neft-qaz sahəsində əməkdaşlıq üzrə işçi qrupun ilk iclasını keçirəcək. Oktyabr ayında Əlcəzairdə, noyabr ayında isə Vyanada bəyanatı imzalamış iki nazirin görüşləri baş tutacaq.
Artıq Səudiyyə Ərəbistanı tərəfindən atılan müəyyən addımlar neftin qiymətini yüksəldib. Belə ki, sentyabrın 5-dən Səudiyyə Ərəbistanı Asiya bazarları üçün qiymətləri qaldırıb. Amma ən əsası, Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanının neft qiymətlərinə dəstək məqsədilə birgə verdikləri bəyanat neft qiymətlərində kəskin artıma səbəb olub. Beləliklə, "Brent" markalı neftin qiyməti 5% yüksələrək 49,3 dollara çatıb. Ekspertlər neft qiymətlərinin sentyabrın 24-26-da Əlcəzairdə keçiriləcək OPEK-in növbədənkənar sammitinə qədər 45-55 dollar diapazonunda qalacağını proqnozlaşdırır. Amma bunun ardınca yeni qiymət yüksəlişi də gözlənir. Bütün bunlar isə hasilatçı ölkə kimi Azərbaycanın da maraqlarına cavab verir. Nigeriya, Liviya və Venesuelada hasilatın azaldığına diqqət yetirən ekspertlər neft bazarında bahalaşmanın gözləniləndən artıq ola biləcəyini də istisna etmir. Buna rəğmən, ötən dövrün təcrübəsi neft gəlirlərinin diversifikasiya edilməsinin zəruriliyini də üzə çıxarır. Qeyd edək ki, Azərbaycan bu istiqamətdə mühüm addımlar atır. SOCAR prezidenti Rövnəq Abdullayev bununla bağlı bildirir: "Neft şirkətləri ümumilikdə hasilata qoyulan sərmayələrini azaldıblar. Lakin SOCAR öz sərmayələrini əvvəldən müxtəlif sahələrə yönəldib. Hələ xam neftin qiyməti yüksək olduğu dövrdə biz investisiyalarımızı şaxələndirməyə qərar verdik. Onda neft şirkətləri əsasən neft hasilatına, hətta işlənməsi çox baha başa gələn yataqlara sərmayə qoymağa üstünlük verirdi. Biz isə, formalaşdırılmış strategiyamıza uyğun olaraq, hasilatla yanaşı, həm də qaz və neftin emalı, nəqli və satışı üçün nəzərdə tutulan layihələrə sərmayələr qoyduq və bununla investisiya portfelimizi şaxələndirdik. Risqlərin azaldılması və səmərəliliyin artırılması üçün biz müxtəlif ölkələrin bazarlarına üz tutub yeni bazarları kəşf etməyə başladıq. Əsas layihələrimiz başa çatandan sonra hər kəs bu strategiyanın bəhrələrini görəcək, çünki bununla gəlirlərimizin sabitliyi və davamlılığı təmin olunacaq. Hazırda xam neft əvvəlki dövrlə müqayisədə çox aşağı qiymətə satılır. Lakin bunun müqabilində neft və qaz emalının gəlirliliyi artıb. SOCAR-ın strateji missiyası təyin ediləndə ölkəmizin yanacaq-enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması, neft-qaz emalı sənayesinin inkişafı kimi məsələlər onun tərkibində mühüm yer alıb. Buna görə, Azərbaycanda neft və qazın hasilatı, nəqli və neft-qaz emalı sənayesinin inkişaf etdirilməsi strateji inkişaf planımızda əzəldən əsas yer tutur".
Nahid SALAYEV
