"Ancaq bu da bir sıra amillərdən, o cümlədən həmin illərdə qazın qiymətinin necə olacağından asılıdır"
Prezident İlham Əliyev sentyabrın 1-də Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodunda "Şahdəniz-2" layihəsinin hasilat və dikborular platformasının dayaq blokunun dənizə yola salınması mərasimində iştirak edib.
Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin prezidenti Rövnəq Abdullayev və BP-nin "Şahdəniz-2" üzrə vitse-prezidenti Yuan Dramond "Şahdəniz" layihəsi ilə bağlı görülən işlər barədə Prezidentə məlumat veriblər. Bildirilib ki, indiyədək layihənin icrası dənizdə və quruda yerləşən bütün istehsalat-quraşdırma sahələrində uğurla davam edib. Hazırda mühəndis-layihələndirmə, təchizat-tədarük və tikinti də daxil olmaqla, işlərin 77 faizi tamamlanıb. Layihə çərçivəsində ilk qazın nəqlinə və sonradan hasilatın artırılmasına hazırlıq məqsədilə "Heydər Əliyev" və "İstiqlal" qazma qurğularından istifadə etməklə artıq 10 istismar quyusu qazılıb. "Şahdəniz Mərhələ 2" çərçivəsində əsas diqqət ildə əlavə 16 milyard kubmetr qaz və gündə 120 min barrelədək kondensat əldə etmək üçün hazırda istismar edilən lay intervallarında qalan ehtiyatlara yönəlib. Layihə çərçivəsində ildə 6 milyard kubmetr qaz Türkiyəyə nəql ediləcək. Qalan həcm, yəni ildə 10 milyard kubmetr Avropa alıcılarına çatdırılacaq. "Şahdəniz Mərhələ 2"yə bir-birinə körpü ilə birləşdirilən iki yeni hasilat platformasının, iki yarımdalma qazma qurğusundan qazılan 26 sualtı quyunun, suyun 550 metrədək dərinliyində quraşdırılan 500 kilometr uzunluğunda sualtı boru kəmərlərinin inşası və Səngəçal terminalının genişləndirilməsi işləri daxildir.
"Şahdəniz-2" layihəsinin tam ərsəyə gəlməsi Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün hansı önəmi daşıyır?
Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban hesab edir ki, bu, Azərbaycanın qaz hasilatının getdikcə artmasına səbəb olacaq: "Artıq infrastruktur tikilir və anons edilir ki, "Şahdəniz-2" ilə bağlı imzalanan müqavilələr üzrə əvvəlcə Türkiyəyə, sonra isə Avropaya qaz ixracına başlanacaq. Azərbaycan 2007-ci ildən qaz ixrac edən ölkə kimi gündəmə gəlib. 2020-ci ildən isə böyük qaz ixracatçısına çevriləcək, bu bir reallıqdır. Azərbaycan hazırda qaz ixracatçısı kimi 6 milyard kubmetrdən bir qədər artıq qazı Türkiyə bazarına ixrac edir. Ola bilər ki, ilk dəfə olaraq, gələn il ixracatın həcmi artaraq 6,5 milyard kubmetr həcmində olsun. Azərbaycan, həmçinin, Gürcüstan bazarına 2 milyard kubmetrə qədər qaz ixrac edir. Yəni ümumilikdə Azərbaycanın yaxın bir ildə 8,5 milyard kubmetrə qədər ixracı var. 2019-cu ildə birdən-birə bu rəqəmin üstünə əlavə 6 milyard kubmetr, daha sonra əlavə 10 milyard kubmetr gələcək. Yəni Azərbaycanın ixracı ciddi şəkildə artacaq və qaz ixrac edən ölkələr arasında ölkəmizin rolu yüksələcək. Natiq Əliyevin müsahibəsində də var idi ki, 2030-cu ilə qədər Azərbaycanın həm qaz infrastrukturuna, həm də "Şahdəniz-2" layihəsinə böyük vəsaitlər xərclənəcək. Hasilatın pay bölgüsü sazişində bu vəsaitlərin qaytarılması belə nəzərdə tutulub ki, 30 faiz Azərbaycana gələcək, yerdə qalan gəlirlər isə investisiyaların qaytarılmasına yönəldiləcək. Ondan sonra gələn gəlirlər Azərbaycan iqtisadiyyatına fayda verəcək. 2020-2030-cu illərdə qazdan gələn gəlir, konvensator satışından gələn gəlir, infrastrukturun işlənməsindən, yəni qaz tranzitindən gələn gəlir mənfəət hesab olunacaq. Daha sonra bu gəlirlər iki dəfə artıq ola bilər. Ancaq bu da bir sıra amillərdən, o cümlədən həmin illərdə qazın qiymətinin necə olacağından asılıdır".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
