Köhnə avtomobillər inanılmaz sürətlə bahalaşır

Tarix: 25.08.2016 / 02:21
Bölmə: İqtisadiyyat

Avtomobil bazarında müşahidə olunan durğunluq davam etsə də, burada yeni maraqlı tendensiya müşahidə olunmaqdadır. Söhbət maşın bazarında bahalaşmadan gedir. Araşdırmalar göstərir ki, həm yeni, həm də ikinci əl avtomobil bazarında qiymətlər artmağa başlayıb. Bahalaşma əsasən ikinci əl avtomobillərdə özünü büruzə verir. Ekspertlər bunu müxtəlif səbəblərlə əlaqələndirir. Hesab edilir ki, idxalın məhdudlaşması və "Avro-4" standartının tətbiqi də qiymət artımına təsir göstərir.

Həmçinin bazarda kreditləşməyə qoyulan məhdudiyyətlər ili qismən yeni və bahalı maşınların alqı-satqısını da məhdudlaşdırır. Buna görə də ucuz və ili köhnə olan nəqliyyat vasitələrinə tələbat artır.

Avtomobil satıcıları da bildirirlər ki, dolların may ayından etibarən bahalaşmaqda davam etməsi və ölkəyə xaricdən ikinci əl avtomobil gətirilməməsi yerli bazarda qiymətlərin artmasına təsir göstərib. Badamdar avtomobil bazarından satıcı Aley Şamilov mətbuata bildirib ki, yeni avtomobillərin bahalaşması əsasən dolların məzənnəsindəki dəyişikliklə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, may ayından etibarən avtomobil bazarında satılan yeni modellərin qiyməti dollarla dəyişməsə də, manatla 10-12% bahalaşıb. Bəzi modellərdə qiymət fərqi hətta 16 min manata kimi yüksəlib. Məsələn, əvvəl 27 min manata təklif edilən "Hyundai Santa Fe" hazırda 27 min dollara satılır. 32 min dollarlıq 2016-cı il model "Toyota Rav4"ün satış qiyməti təhcizatdan asılı olaraq 34-37 min dollar arasında dəyişir. "Nissan X Trail" isə 23-25 min dollardan 27 -30 min dollara kimi bahalaşıb. Satıcının sözlərinə görə, alıcı tapılmadığından, hətta avtomobillər bazardan çıxarılıb dayanacaqlarda saxlanır. Bununla belə, ikinci əl avtomobillərin də qiymətləri bahalaşır. Məsələn, əvvəl 6500-7000 manata satılan 1998-ci ilin 2.0 l mühərrikli "Mercedes"i 7300-7800 manata kimi bahalaşıb.

İstehsal tarixi 2006-2009-cu illər olan "Mercedes E Class" modellərində isə qiymət fərqi daha çoxdur. Bu avtomobillər 2-3 min manat bahalaşıb. Məsələn, bu avtomobilin 2006-cı ilin 2.2 l. dizel mühərrikli versiyası əvvəl 13-14 min manata satılırdısa, indi qiyməti 16 min manata kimi artıb. 18-19 min manatlıq 2007-ci il model 3.5 l mühərrikli "Mercedes E Class" avtomobilini isə hazırda 22 min manata almaq olar. Eyni qiymət fərqi 2008-2009-cu il model "Hyundai" avtomobillərinə də aid etmək olar. Məsələn, "Hyundai Santa Fe" 13-14 min manatdan 15-16 min manata kimi bahalaşıb. "Mercedes"lərlə yanaşı, "Lada" və "Opel"lərin də qiyməti artıb. Belə ki, əvvəl 4300 manata satılan 2011-2012-ci illərə aid "Lada 21012" və "Lada 21015" avtomobilləri 4800-5200 manata kimi bahalaşıb. "Vaz 2107"in qiyməti 500-700 manat artıb. Rusiya istehsalı olan maşınlarda, xüsusilə də "Niva" avtomobillərinin qiymətində xeyli artım müşahidə olunur. Məsələn, əvvəl 6 min manata satılan "Niva" bazarda 10 min manata kimi bahalaşıb. Yeni modellər isə hətta 13 min manatı keçir. Əvvəllər "VAZ 2106" və "VAZ 2107" avtomobilləri gənclərin avtomobili kimi rəğbət qazanmışdısa, indi "Niva"ların onların yerini tutması bu maşınları daha çox bahalaşdırır. Ümumi götürdükdə isə, ekspertlərin fikrincə, qiymət artımı daha çox 2003-2014-cü illər istehsalı olan xarici avtomobillərdə müşahidə olunur. Son bir neçə ayda Azərbaycanda avtomobillərin lizinqlə satış şərtlərinin sərtləşdirilməsi də prosesə təsir edir. Qeyd edək ki, iyul ayından etibarən lizinq şirkətləri şərtləri dəyişməyə başlayıb. Avtomobillərin lizinqlə satışı ilə bağlı illik faiz dərəcəsi 24-26 %-dən 28-33%-ə qaldırılıb. Bundan əlavə, lizinqlə ödənişin müddəti qısaldılıb. Məsələn, əvvəl lizinqi 5 il müddətinə ödəmək olardısa, indi şirkətlər bu müddəti 24-36 aya kimi azaldıblar. İlkin ödənişlə bağlı şərtlərə də dəyişiklik edilib. Əvvəl ilkin ödənişin məbləği razılaşma əsasında müəyyən edilirdisə, hazırda şirkətlər bununla bağlı 50%-ə kimi ödəniş tələb edirlər. Bu da lizinqlə maşın alışını azaldır. Digər tərəfdən, hazırda rəsmi əmək haqqı olmayan vətəndaşlara lizinqlə avtomobil satılmır. Halbuki, əvvəllər belə bir qayda tətbiq edilmirdi. Əmək haqqı ilə bağlı qayda bununla da yekunlaşmır. Lizinqlə avtomobil almaq istəyən müştərinin rəsmi əmək haqqının məbləği minimum 200-300 manat olmalıdır. Müştəri bahalı avtomobil almaq istəyirsə, əmək haqqı məbdəği aylıq ödənişdən 2 dəfə çox olmalıdır. Bütün bunlar lizinqlə maşın satışının xeyli aşağı düşməsinə səbəb olub və nağd alışları artırıb. Nağd alışlar isə qiymət bahalaşmasına təkan verən daha bir amil kimi qəbul olunur.