Yaxın Şərqdə ölkəmizin də marağında ola biləcək yeni proseslər başlanır

Tarix: 23.08.2016 / 01:34
Bölmə: İqtisadiyyat

Yaxın Şərqdə qardaş Türkiyənin də iştirakı ilə tamamilə gözlənilməz və yeni proseslərə start verilir. Bu siyasət bölgədə əsas təşəbbüsün Rusiya, Türkiyə və İranın əlində olacağını deməyə əsas verir. Xatırladaq ki, hər üç ölkə ilə Azərbaycanın əlaqələrinin yeni inkişaf mərhələsi başlanır. Hesab edilir ki, Yaxın Şərqdə baş verən dəyişikliklər iqtisadi müstəvidə Azərbaycana da təsir edəcək.

Hazırda isə əsas diqqət mərkəzində olan məsələ Türkiyə və Suriyanın barışmaq üzrə olmasıdır. Bu hal Türkiyə üçün PKK amilinin neytrallaşdırılması baxımından vacib sayılır və artıq yaraqlı kürdlərin mövqeyinə, ABŞ-ın narazılıqlarına baxmayaraq, zərbələr də endirilir. Bu durumda Türkiyənin Bəşər Əsəd iqtidarı ilə barışmaq ehtimalı da artıb. AKP millət vəkili Səlcuq Özdağ açıq şəkildə bildirir ki, Suriya prezidenti Bəşər Əsədin arxasında Rusiya olduğuna görə üfüqdə Əsədlə də münasibətlərin dəyişməsi ehtimalı var: "Əslində Türkiyənin bütövlüyünü təhdid edən Əsəd deyildi, üstəlik, iki ölkə arasındakı yaxşı münasibətlərdən dolayı Suriya Hataydakı iddialarından əl çəkmişdi. Sonra birdən-birə hər şey tərsinə cərəyan etməyə başladı. Suriya xalqı çox şey itirdi, həm də Türkiyə ciddi terror hücumları ilə qarşı-qarşıya qaldı". Qeyd edək ki, Türkiyə baş naziri Binəli Yıldırım da Suriya hökuməti ilə münasibətlərin düzəlməsi ehtimalları barədə açıqlama vermişdi. O bildirmişdi ki, Türkiyə Suriyada keçid dövründə prezident Bəşər Əsədin hakimiyyətdə qalmasına razıdır. Türkiyə baş nazirinin müavini Nurettin Canikli də "Reuters" agentliyinə müsahibəsində bildirib ki, yaxın günlərdə Türkiyə ilə Suriya arasında iqtisadi əlaqələr inkişaf etdiriləcək. Onun sözlərinə görə, son dövrlərdə Türkiyənin İraq və Suriya ilə ticarət əlaqələrində geriləmə müşahidə edilir: "Qarşıdan gələn günlərdə özəlliklə Suriya ilə iqtisadi sahədə fəaliyyətimizi artırmaq imkanı olacaq. Bu münasibət Suriya xalqı və hakimiyyəti ilə qurulacaq".

Belə bir vaxtda Suriya hava qüvvələrinin PKK-nın buradakı qolu PYD-nin mövqelərinə zərbə endirməsi Türkiyə tərəfindən xoş qarşılanıb, lakin ABŞ-ın ciddi narazılığına yol açıb. Suriyanın Həsəkə şəhərində PYD qüvvələri ilə hökumətin tabeliyində olan qüvvələr arasında baş verən qarşıdurmadan sonra ABŞ Suriya və Rusiyanı təhdid edib. Amerikalı general Stefan Tounsend PYD-yə təlim keçən ABŞ xüsusi qüvvələrinin yerinin Rusiyaya bildirildiyini deyib. O, açıqlamasında Rusiyanın da bu koordinatları Suriyaya çatdırdığını söyləyib":Özümüzü təhlükədə hiss eləsək, müdafiəyə keçəcəyik".

Bu fonda türkiyəli siyasi şərhçilər isə diqqəti çevriliş cəhdindən bir müddət öncə ABŞ-ın PYD-yə 50 min ton silah-sursat yardımı etməsinə yönəldir. Qeyd edək ki, Türkiyənin bütün narazılıqlarına baxmayaraq, ABŞ rəsmən PYD-ni dəstəkləyir. Türkiyə isə son dövrlərdə ölkə daxilində terror təhdidinin artması fonunda kürdlərə qarşı mübarizəni daha da sərtləşdirir. Ankara həmçinin hesab edir ki, artan terrorun arxasında Fətullahçı Terror Təşkilatı (FETÖ) durur. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan da PKK-nın həyata keçirdiyi terror aktlarının arxasında Fətullahçı Terror Təşkilatı olduğunu bəyan edib. Ərdoğan deyib ki, Türkiyə, adları fərqli olsa da, eyni məqsədlə hərəkət edən və bir-biri ilə yaxın əlaqədə olan terror təşkilatlarının ortaq hücumuna məruz qalır.

Türkiyə prezidenti bildirib ki, PKK-nun hücumlarının arxasında FETÖ-nün olduğunu anlamaq üçün kahin olmağa gərək yoxdur. Türkiyənin terror təşkilatlarına qarşı mübarizə aparacaq qüdrətə malik olduğunu vurğulayan Ərdoğan ABŞ-a da mesaj verib. PYD-nin suriyada Münbic rayonunun İŞİD-dən azad edilməsindən sonra geri çəkiləcəyi ilə bağlı ABŞ-ın üzərinə öhdəlik götürdüyünə işarə edən Ərdoğan öhdəliklərin yerinə yetirilib-yetirilməyəcəyini izlədiklərini söyləyib: "İraq və Suriyada Türkiyənin təhlükəsizliyini təhdid edəcək proseslərə nail olmaq istəyənlərə söyləyirəm ki, biz hər şeyin fərqindəyik. Türkiyə bir çadır dövləti deyil. Millətimiz bütün təhlükəsizlik qüvvələri ilə mübarizə aparacaq. Hazırda Suriyanın şimalında PYD hücumları təhdid yaradır. Qərb bizi anlamayıb, anlamır və anlamayacaq. Biz bunun fərqindəyik, dürüst davranmırlar. Biz terrorçularla mübarizə sahəsində hərbi əməliyyatları və hüquqi mübarizəni fasiləsiz davam etdirəcəyik". Məhz bu şəraitdə Suriya hakimiyyətinin kürdlərin mövqeyini vurması Ankaranı Dəməşqlə yaxınlaşdırır. Bu vəziyyət isə bölgədə Rusiya və İranın maraqlarına tam cavab verir. Bu səbəbdəndir ki, Rusiya və İran Əsədə qarşı çıxanları daha sürətlə məhv edir. İranın müdafiə naziri Hüseyn Dehqan isə bildirib ki, Rusiya təyyarələri Həmədan aviabazasından lazım olan qədər istifadə edə bilər. Nazir bundan əvvəl qeyd edib ki, İran Rusiyanın hərbi təyyarələrini Suriya hökumətinin xahişi ilə qəbul edir. O, həmçinin qeyd edib ki, Tehran hələlik digər bazalarını Moskvanın istifadəsinə verməyi planlaşdırmır, lakin zərurət yaranacağı təqdirdə bu məsələyə baxıla bilər. Bütün bunlar isə adları çəkilən ölkələrin Yaxın Şərqdə mövqelərini daha güclü hala gətirir.