ABŞ-ın dollar siyasətində tupik ərəfəsi vəziyyət...

Tarix: 19.08.2016 / 01:31
Bölmə: İqtisadiyyat

ABŞ-ın Federal Ehtiyatlar Sisteminin (FES) qərarlarının dolların məzənnəsinə birbaşa təsir etmək iqtidarında olduğu birmənalı həqiqətdir. Uzun müddətdir ki, FES faiz dərəcələrini qaldırmaq istəsə də, ABŞ-da iqtisadi göstəricilər buna imkan vermir. Ümumiyyətlə, hadisələrin təhlili cari il ərzində FES-in faiz artımına gedəcəyini ciddi sual altına alır. Çünki ABŞ-da, kənd təsərrüfatı da daxil olmaqla, məşğulluq göstəricisi proqnozlaşdırılan həddə çatmır.

Bu mənada, ABŞ dollarının sentyabrın 26-27-də FES-in növbəti iclasında da bahalaşması inandırıcı sayılmır. Elə FES-in açıqlanan son protokolları da 2016-ci ildə faiz artırımına gedilməsi istiqamətində gözləntilərin azalması ilə sonuclanıb və nəticədə hazırda dollar dünya maliyyə bazarlarında aparıcı valyutaların hamısı qarşısında dəyərdən düşür.

Protokollar isə faiz dərəcələri ilə bağlı FES rəsmilərinin iki yerə bölündüyünü göstərir. Bir çox rəsmilər inflyasiyada uzunmüddətli artımı görmək istədiklərini, yalnız bundan sonra faizlərin artırıla biləcəyini bəyan edir. O da qeyd olunur ki, dünyada əksər mərkəzi bankların monetar siyasətini genişləndircəyinə dair açıqlamalar qlobal bazarlarda səhmlərin yüksəlməsinə səbəb olub. Qiymətli kağız bazarlarında yaşananlar isə dolları daha da dəyərdən salır. Belə vəziyyətdə cari ildə dolların bahalaşma ehtimalı 50%-dən aşağı düşüb. Nəticədə baş verənlər dolların dəyər itirməsinə səbəb olmaqdadır. Analitiklər bildirir ki, iqtisadi artım, məşğulluq və inflyasiyaya dair fikir birliyi olmadan FES-in faiz artımına getməsi mümkün olmayacaq. Qurumun bu xüsusda stenoqramlarının açıqlanmasının ardınca dollar avro qarşısında yenidən sürətlə dəyər itirir. Sentyabra qədər dolların ucuzlaşması qaçılmaz sayılır. FES-in faiz dərəcələrini qaldırmaması dolların kursuna mənfi təsir edir. Bu isə xammalın ixracından asılı olan ölkələr, xüsusən də milli valyutaları üzən məzənnəyə keçmiş ölkələr üçün sərfəlidir. Çünki bunun nəticəsində dollar ya sabit qalır, ya da ucuzlaşır. Ölkəmizdə də dolların ucuzlaşması gözlənir. Düzdür, Azərbaycan Mərkəzi Bankı manatın məzənnəsini FES-in qərarları, ABŞ-ın pul-kredit siyasəti ilə əlaqələndirməsinin əleyhinə çıxır. Qeyd olunur ki, manat-dollar cütlüyü ölkə daxilindəki vəziyyətindən, o cümlədən dollara təklif-tələb tarazlığından asılıdır. Amma o da faktdır ki, dolların dünyada möhkəmlənməsi dolayı yolla ixraca təsir edir ki, bu da ölkə daxilində valyuta təklifini azaldır. Azərbaycanın timsalında bunu neft ixracı sahəsinə aid etmək olar. Dolların zəifləməsi neftin mütənasib bahalaşmasına səbəb olur ki, bu da Azərbaycana daxil olan dollar kütləsini artırır. Nəticədə, ölkə daxilində dolların məzənnəsi enir.

Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, FES-in açıqlanan protokolları ilə neftin bahalaşması da üst-üstə düşüb. Son məlumatlara görə, Azərbaycanın dünya bazarına çıxararaq satdığı "Azeri LT CIF" markalı xam neftin bir barrelinin qiyməti 0,35 dollar və yaxud 0,70% bahalaşıb. Nəticədə "Azeri LT CIF" markalı neftin bir barrelinin qiyməti 50,29 dollara bərabər olub. Dolların ucuzlaşması fonunda qiymətin daha da qalxması və beləliklə, Azərbaycana daha çox valyuta gəlməsi gözlənir. Bu da ölkədə dolları ucuzlaşdıracaq əsas faktorlardan sayılır. Azərbaycana qonşu ölkələrdə də eyni proseslərin gedəcəyi gözlənir. Məsələn, ABŞ-ın "JPaMorgan Chase" bankının mütəxəssisləri bu ilin sonuna qədər Rusiyada ABŞ dollarının məzənnəsinin 61,36 rubla qədər ucuzlaşacağını gözləyir. "JP Morgan" yaxın 4 ay ərzində Rusiya rublunun təxminən 5-8% bahalaşağını proqnozlaşdırır.

Bu ilin əvvəlindən Rusiya milli valyutası 14% bahalaşıb. Rusiyada dollar yanvar ayında rekord həddə - 86 rubla qədər bahalaşıb, sonra isə Amerika valyutası ucuzlaşmağa başlayıb. Bu baxımdan rubl inkişaf etməkdə olan ölkələrin valyutaları arasında Braliziya realından və Cənubi Afrika randından sonra ən yaxşı dəyər qazanma göstəricisi nümayiş etdirib. Rublun bahalaşması MDB məkanına da təsir edir və dolların burada da ucuzlaşmasına müəyyən təsir göstərir. Bu fonda cari il ərzində dolların artıq ucuzlaşmağa başlaması qaçılmaz sayılır.

Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

Tarix: 06.07.2026 / 15:08

Ermənistan Rusiya qazını Avropa qiymətinə alacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 14:06

Rusiya dronla Ukraynada SOCAR-ın yanacaqdoldurma məntəqəsini vurdu...

Tarix: 05.07.2026 / 19:40

"Yeni dəmir yolu Türkiyə, Ermənistan və Azərbaycan arasında nəqliyyat əlaqələrini gücləndirəcək" - Uraloğlu

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 02.07.2026 / 20:10

Dövlət qurumlarının portal və mobil tətbiqləri birləşdirilir - Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Şura böyük islahatlar mesajını verdi...

Tarix: 02.07.2026 / 15:16

Xırdalan Xəstəxanasına qarşı kəskin iddia - orqan köçürülmüş xəstələr ölüm təhlükəsində?...

Tarix: 25.06.2026 / 20:33

Əmək pensiyası yaşına görə qonşular bizi bir neçə il qabaqlayır...

Rəqəmsal İnkişaf Şurası ilə süni zəka və kibertəhlükəsizliyin yüksəliş yoluna çıxdıq...