Azərbaycanın dünyada möhkəm yerini müəyyənləşdirmiş üç milyard barrel neft...

Tarix: 18.08.2016 / 02:34
Bölmə: İqtisadiyyat

İlham Şaban: "Müstəqillik illərinin göstəricisi ilə SSRİ dövründəki hasilat arasında nəzərəçarpacaq dərəcədə fərq mövcuddur"

"Yenicə yaranan bir dövlət 25 illik müstəqillik dövründə bu nailiyyəti təkbaşına əldə edə bilərdimi?"

"Azəri-Çıraq-Günəşli" yataqları blokunun işlənməsinə başlanıldığı 1997-ci ilin noyabrından bu günədək 3 milyard barrel neft hasil edilib. Bu barədə "BP-Azerbaijan" şirkətinin məlumatında deyilir.

"AÇG blokunun işlənməsinə başlanıldığı 1997-ci ilin noyabrından indiyədək hasil edilən neftin həcmi 15 avqust 2016-cı ildə 3 milyard barrelə çatıb. Bu həm BP, həm də Azərbaycan üçün əlamətdar gündür", - deyə məlumatda BP şirkətinin Azərbaycan-Türkiyə-Gürcüstan üzrə regional prezidenti Qordon Birrellə istinadən qeyd olunur. "Azəri", "Çıraq" yataqlarının və "Günəşli" yatağının dərinsulu hissəsinin işlənməsi haqqında müqavilə 1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanıb və elə həmin il dekabrın 12-də qüvvəyə minib. Layihənin iştirakçıları BP (Böyük Britaniya - 35,78 %), Amerikanın "Chevron" (11,27 %), "Exxon Mobil" (8 %), Hindistanın "ONGC Videsh Limited" (2,72 %), Yaponiyanın "İnrex Corr" (10,96 %) və "İtochu Oil" (4,3 %), Azərbaycanın SOCAR (11,65 %), Norveçin "Statoil" (8,56 %) və Türkiyənin TPAO (6,75 %) şirkətləridir. "Çıraq" yatağından neft hasilatı 1997-ci ilin noyabrından, "Azəri" yatağının mərkəzi hissəsindən 2005-ci ilin fevralın 13-dən, "Azəri" yatağının qərb hissəsindən 2005-ci il dekabrın 30-dan, "Azəri" yatağının şərq hissəsindən 2006-cı il oktyabrın 31-dən həyata keçirilir. 2008-ci ilin aprel ayının əvvəlindən "Günəşli" yatağının dərinsulu hissəsində, 2014-cü il yanvarın 29-dan isə "Çıraq" yatağının qərb hissəsində neft hasilatına başlanıb.

Əldə olunan bu nəticə qənaətbəxş sayıla bilərmi?

Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabanın sözlərinə görə, təbii ki, bu, müstəqilliyin bizə verdiyi bir paydır: "Hər üç yataq SSRİ vaxtı istismara verilib. Ancaq gəlin müqayisə edək və nəticələrə baxaq.

Müstəqillik illərində (2016-ci ilin birinci yarısı daxil olmaqla) Azərbaycanda 638 mln. ton neft hasil edilib. Bunun 400 mln. tonu AÇG çərçivəsində, 18 mln. ton kondensat "Şahdəniz" layihəsi çərçivəsində, 20 mln. tondan artığı isə qurudakı PSA və BM çərçivəsində hasil edilib. "Azneft"in payına isə təqribən 200 mln. ton neft düşüb.

Bu həm də o deməkdir ki, Azərbaycan vaxtilə əsrin kontraktını bağlamaqla doğru qərar qəbul edib. Elə fərdlər, hətta QHT və siyasi partiyalar var ki, xarici ölkələrlə birgə neft istehsal etməyi məqbul saymır. Çox bəsit bir yanaşmadır. Nəticələrə baxın.

Müstəqillik illərinin göstəricisi ilə SSRİ dövründəki hasilat arasında nəzərəçarpacaq dərəcədə fərq mövcuddur. Yenicə yaranan bir dövlət 25 illik müstəqillik dövründə bu nailiyyəti təkbaşına əldə edə bilərdimi? Təbii ki, yox. Bəzi şəxslər texnika ilə texnologiya arasındakı fərqi bilmir. İddia edənlər var ki, texnikanı alıb özümüz hasil edə bilərdik.

Bunu deyənlərə bir misal çəkə bilərəm. Düz 165 ildir neft dünya bazarına çıxarılır. Ancaq fikir versəniz görərsiniz ki, onun hasilatı və yanacaq kimi hazırlanma texnologiyasını cəmi 9 iri şirkət mənimsəyə bilib. Belə texnologiyalar hər ölkəyə qismət olmur. Bu, beyin və gərgin əməyin məhsuludur. Misal üçün götürək İranı, onlarda neft var, ancaq onu digər inkişaf etmiş ölkələr kimi emal edə bilmirlər. Bunun üçün texnologiya lazımdır. Özündə yoxdursa, başqalarının köməyindən istifadə etməlisən".

Məhəmmədəli QƏRİBLİ

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

Tarix: 06.07.2026 / 15:08

Ermənistan Rusiya qazını Avropa qiymətinə alacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 14:06

Rusiya dronla Ukraynada SOCAR-ın yanacaqdoldurma məntəqəsini vurdu...

Tarix: 05.07.2026 / 19:40

"Yeni dəmir yolu Türkiyə, Ermənistan və Azərbaycan arasında nəqliyyat əlaqələrini gücləndirəcək" - Uraloğlu

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 02.07.2026 / 20:10

Dövlət qurumlarının portal və mobil tətbiqləri birləşdirilir - Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Şura böyük islahatlar mesajını verdi...

Tarix: 02.07.2026 / 15:16

Xırdalan Xəstəxanasına qarşı kəskin iddia - orqan köçürülmüş xəstələr ölüm təhlükəsində?...

Tarix: 25.06.2026 / 20:33

Əmək pensiyası yaşına görə qonşular bizi bir neçə il qabaqlayır...

Rəqəmsal İnkişaf Şurası ilə süni zəka və kibertəhlükəsizliyin yüksəliş yoluna çıxdıq...