Azərbaycanın "Khadro" "Reno" və "Pejo" avtomobilləri...

Tarix: 18.08.2016 / 01:18
Bölmə: İqtisadiyyat

2018-ci ildən xarici maşınların qiymətində fantastik bahalaşma başlayacaq

Son bir neçə ayda avtomobil bazarında aktivliyin əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşməsi müşahidə olunur. Bunu idxal olunan maşınların sayının xeyli dərəcədə azalması da təsdiq edir. Belə ki, bu ilin yanvar-iyul aylarında Azərbaycana xaricdən müxtəlif təyinatlı 2879 avtomobil gətirilib. Dövlət Gömrük Komitəsinin yaydığı məlumata görə, bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 6,8 dəfə azdır.

Son bir ildə sürücü daxil olmaqla 10 və daha çox adam daşımaq üçün nəzərdə tutulmuş mühərrikli nəqliyyat vasitələrinin idxalı 15 dəfə azalaraq 44-ə, əsasən adamların daşınması üçün nəzərdə tutulmuş minik avtomobilləri və digər avtomobillərin idxalı 7 dəfə azalaraq 2475-ə, yük maşınlarının idxalı 4,25 dəfə azalaraq 300-ə, xüsusi təyinatlı mühərrikli nəqliyyat vasitələrinin idxalı 3,3 dəfə azalaraq 60-a düşüb.

İdxal avtomobillərinin azalması fonunda hesab edilir ki, yerli maşın sənayesi özünün yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoya bilər. Çünki yerli avtomobil daha ucuz başa gəlir və keyfiyyət göstəriciləri də qənaətbəxşdir. Bunun nəticəsidir ki, Naxçıvanda istehsal edilən maşınlara tələb sürətlə yüksəlir. Amma buradakı avtomobil istehsalı bu gedişlə tələbatı tam ödəmək iqtidarında deyil. Bu səbəbdəndir ki, ölkədə yeni növ maşınların istehsalı istiqamətində də əməli addımlar atılır. Belə ki, Azərbaycanda avtomobil istehsalı üzrə Azərbaycan-İran zavodunun tikintisinə start verilib. Bura ilkin mərhələdə 15 milyon dollar həcmində investisiyanın yatırılması nəzərdə tutulur. Xatırladaq ki, Azərbaycanın "Azevrocar" və İranın "İran Khodro" şirkətləri birgə avtomobil istehsalı zavodunun tikintisi barədə razılığa gəlib. Zavodun təməli avqustun 6-da qoyulub. Onu da qeyd edək ki, zavodun 2018-ci ildə istismara verilməsi planlaşdırılır. Vəsaitin 25%-nin İran şirkəti tərəfindən yatırılması barədə razılıq əldə edilib. İnvestisiyanın 75%-i isə özəl Azərbaycan şirkəti tərəfindən yatırılacaq.

İstehsal gücü ildə 10 000 ədəd avtomobil olacaq zavodda 300 yeni iş yerinin yaradılması nəzərdə tutulur. Avtomobil istehsalı zavodunun tikintisi çərçivəsində "Azevrocar" və "İran Khadro" şirkətləri arasında 6 müqavilə imzalanıb. Müqavilələr distribyutor, lisenziya, avadanlıqların satışı, quraşdırılması və istismara verilməsi, yarımfabrikatların təchizatı, mühəndislik xidmətləri, tədris, mühəndis və texniki dəstək sahələrini əhatə edir.

"Azevrocar" şirkəti, daxili bazarla yanaşı, istehsal ediləcək avtomobilləri həm də xarici bazara çıxarmaq niyyətindədir. İstehsal ediləcək avtomobillərin 15-20%-i xarici bazar üçün nəzərdə tutulub. Artıq ilkin olaraq bazarlar müəyyən edilib. "Khadro", "Reno" və "Pejo"lar Tacikistan, Belarus, Türkmənistan və Gürcüstana satılacaq. Belə ki, artıq bununla bağlı danışıqlar aparılır. Burada bir mühüm məqamı da qeyd edək ki, dünya təcrübəsinə əsasən, avtomobil istehsal edən ölkələr daxili bazarlarını qorumaq üçün xaricdən gətirilən avtomobillərlə bağlı məhdudiyyətlər qoyur. Bura vergilərin artırılması və sair addımlar aiddir. İndiyədək Azərbaycanda avtomobil istehsalı geniş olmadığına görə buna ehtiyac yox idi. Yeni zavodun istifadəyə verilməsi isə vəziyyəti dəyişir. Ekspertlər də istisna etmir ki, Azərbaycanda da istehsal başlandıqdan sonra ölkəyə xaricdən gətirilən avtomobillərə vergilər artırıla bilər. Bu hal, öz növbəsində, yerli avtomobillərə daha böyük tələbat yaradacaq.

Perspetivdə isə gözlənir ki, Azərbaycan avtomobil istehsalına daha çox inkişaf etmiş ölkələrin brend kompaniyaları ilə də başlasın. Çünki tanınmış və brend şirkətlərin cəlb edilməsi və həmin şirkətlər vasitəsilə istehsalın təşkil edilməsi ixrac imkanlarını da yaratmış olacaq. İndiki məqamda isə İranla Azərbaycanın müştərək avtomobil istehsalının formalaşması və belə bir istehsalın təşkil edilməsi olduqca vacibdir. Çünki bu, yeni iş yerləri yaradacaq və imkan verəcək ki, idxaldan asılılığı aradan qaldırmaq mümkün olsun. Müştərək avtomobil istehsalının daha çox səmərə verib-verməyəcəyinə gəldikdə, ekspertlər bildirir ki, bu, avtomobillərin tipindən, vəziyyətindən, qiymət siyasətindən, onun bazardakı mövqeyindən asılı olacaq. Yəni bu avtomobillər alıcıların maraqlarına cavab verəcəksə, bunun geniş miqyasda satışını həyata keçirmək mümkün olacaq. Yeni zavoda isə keyfiyyət göstəriciləri də ön planda olacağından, həmin maşınların müştəri kontigeninin də çox olması gözlənir.

Tahir TAĞIYEV