Son günlərdə kirayə mənzil bazarında yeni bir aktivləşmə müşahidə olunmaqdadır. Ekspertlər bunun mövsümə xas olduğunu deyir və rayonlardan Bakıya yeni tələbə axınının başlamasına az qalması ilə əlaqələndirir. Bəri başdan kirayə ev tapmaq istəyənlərin sayının artması isə bu bazarda aktivliyi və eyni zamanda qiymətləri artırır. Ekspertlər hesab edir ki, sentyabrın sonuna qədər kirayə qiymətlərində daha çox artım müşahidə olunacaq.
Bu durumda tələbələrin Bakıya axını evlərin qiymətinə də təsir edib. Hazırda evlərin kirayəsində 20-30%dək artım var.
Qiymətlər isə müxtəlifdir. Ən çox tələbat ali məktəblərin yerləşdiyi rayonlara və metro stansiyaları yaxınlığında olan mənzillərədir. Bu, qiymətlərə də öz təsirini göstərir. Xüsusilə «Elmlər Akademiyası» metrosu ətraflarında 1 otaqlı evlərin kirayə qiyməti 300 manatdan, 2 otaqlılar isə 350-380 manatdan başlayır. «Nərimanov» metrosu yaxınlığında da qiymətlər 300-340 manat civarında dəyişir. «Əhmədli», «Neftçilər» metrosu istiqamətlərində 1 otaqlı evi 250 manata, 2 otaqlını 300 manata tapmaq mümkündür. Yeni tikililərdə kirayə haqları daha yüksəkdir. 2 otaqlı mənzilin kirayəsi, ən yaxşı halda, 400 manatdan başlayır. Kommunal xərclər isə kirayə haqqına daxil edilmir. Tələbələr də qiymət baha olduğuna görə ev tapmaqda çətinlik çəkir. Elə kirayə ev tapılmasına vasitəçilik edənlərin də sözlərinə görə, tələbələrin paytaxta axını müşahidə olunur. Onlar əsasən təhsil alacaqları ali məktəblərə yaxın yerlərdə kirayə ev axtarırlar. Şəhərin müxtəlif ərazilərində qiymət artımı ilə bağlı faiz dərəcəsi isə fərqlidir. Şəhərin mərkəzinə nisbətən ətraf qəsəbələrdə kirayə evlərin qiymətində bahalaşma daha çox müşahidə olunur. Tələbə yataqxanalarının az olması, yataqxanaların əksəriyyətində məcburi köçkünlərin məskunlaşması da bazara təsirini göstərir. Xatırladaq ki, ölkəmizdə universitetlərin kampus və yataqxanaları da çox azdır və onların olması getdikcə zərurətə çevrilir. Bunların olması tələbələr üçün əlverişlidir və bu, problemin yumşalmasına gətirib çıxara bilər. Amma təəssüf ki, universitetlərin böyük əksəriyyətinin hələ də kampusu yoxdur. Bu halda tələbələrin kirayə evlərə tələbatı yüksək olaraq qalacaq.
Amma kirayə evlərin qiyməti təkcə tələbə axınına görə artmır. «Sovetski»də aparılan söküntü, xarici turistlərin Bakıya axını da kirayə evlərəə tələbatı artırıb. Paytaxta, eləcə də bölgələrə gələn ərəb turistlərinin sayının artması isə həm də onların daşınmaz əmlak bazarına maraq göstərməsinə gətirib çıxarır. Düzdür, onlar əsasən şəhərin mərkəzindəki mənzillərlə maraqlanırlar. Amma ərəb turistlər əsasən kirayə evlərə maraq göstərir. Bu da qiymətlərə təsirsiz ötüşmür. Belə vəziyyətdə vətəndaşları narahat edən əsas məqam daha çox qalmaq üçün mənzillərin kirayə qiymətlərinin artımıdır. Hesab olunur ki, kirayə bazarında qiymət artımının qarşısını almaq mümkün olmasa, vəziyyət kirayədə qalanlar üçün daha da çətinləşəcək.
Artıq dəfələrlə qeyd olunduğu kimi isə, dünya praktikasında problemin aradan qaldırılmasının 2 mümkün yolu var. Birinci daha çox inzibati müdaxilə kimi qiymətləndirilir və bu, Amerika Birləşmiş Ştatlarında tətbiq edilib. Burada rayonlar üzrə qiymətlərdə maksimum və ya hətta minimum hədlərin müəyyənləşdirilməsi həyata keçirilir. Digər metod da dövlətin müdaxiləsini nəzərdə tutur, lakin həm də stimullaşdırmaya xidmət edir. Bu zaman ölkədə sosial mənzil fondu formalaşdırılır və həmin fond daxilində mənzillər uzunmüddətli dövrdə aşağı ödənişlə gənc ailələrə və ya tələbələrə təklif edilir. Qeyd edək ki, ölkəmizdə Mənzil Məcəlləsində sosial mənzil fondunun yaradılması məsələsi öz əksini tapıb və arrtıq cari ilin sonundan bu istiqamətdə işlərə start veriləcək. Sosial mənzil fondunun formalaşması üçün büdcədən tikinti ilə bağlı vəsait ayrılacaq və özəl şirkətlər tərəfindən həmin mənzillər tikilərək dövlətə təhvil veriləjək. Bu mənzillər aztəminatlı ailələrə yalnız kirayəyə deyil, aşağı qiymətlə uzun müddətə kreditə də veriləcək. Bu isə, öz növbəsində, mənzil və kirayə bazarında qiymətlərə təsir edərək onları aşağı salacaq.
Tahir TAĞIYEV
