Azərbaycanda nağdsız ödənişlərlə bağlı əsl yeniliklər başlanır

Tarix: 11.08.2016 / 01:31
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlumat verildiyi kimi, bu günlərdə Prezident İlham Əliyev "2016-cı ildə vergi sahəsində aparılacaq islahatların istiqamətləri"nin təsdiqi və vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi haqqında sərəncam imzalayıb. Sərəncama əsasən, "2016-cı ildə vergi sahəsində aparılacaq islahatların istiqamətləri" təsdiq edilib.

Həmin istiqamətlərdən biri də ölkə iqtisadiyyatında şəffaflığı artırmaq, maliyyə intizamını gücləndirmək və vergitutma bazasını genişləndirmək məqsədilə nağdsız əməliyyatların stimullaşdırılması və nağd əməliyyatların məhdudlaşdırılmasıdır. Bundan başqa, beynəlxalq təcrübə nəzərə alınmaqla, nağd pul hesablaşmaları nəzarət-kassa aparatları tətbiq edilmədən həyata keçirilən fəaliyyət sahələrinin dairəsinin dəqiq müəyyənləşdirilməsi və nəzarət-kassa aparatları tətbiq etmədən fəaliyyət göstərən fiziki şəxslərin vergi öhdəliklərinin aylıq sabit vergi formasında müəyyən edilməsi nəzərdə tutulur.

Bütün bunlar onu göstərir ki, cari ilin sonunadək Azərbaycanda nağd əməliyyatlara məhdudiyyətlər qoyulacaq. Elə Vergilər Nazirliyində də belə hesab olunur ki, bu gün ən önəmli məsələlərdən biri nağdsız ödənişlərin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi ilə bağlıdır. Vergilər nazirinin müavini İlkin Vəliyev isə bildirir ki, Azərbaycanda nağdsız ödənişlərin stimullaşdırılması üçün bir neçə yeni təklif hazırlanıb. O qeyd edib ki, nağdsız ödənişlərə tətbiq edilən vergi dərəcəsi də azaldıla bilər":Təkliflərdən biri budur ki, 1000 manatdan yuxarı bütün ödənişlər nağdsız olmalıdır. Digər təklif isə bu ödənişlərə vergi güzəştləri ilə bağlıdır". Nazir müavini deyib ki, nümunəvi vergi ödəyiciləri ilə də bağlı müəyyən tədbirlərin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulub. Beləliklə, nağdsız ödənişlərin həcminin genişləndirilməsi istiqamətində zəruri addımlara start verilir. Bu məqsədlə bəzi digər maneə yaradan amillərin də aradan qalxması vacibdir. Ekspertlər hesab edir ki, Azərbaycanda nağdsız ödənişlərin genişlənməsinin qarşısını alan bir çox səbəblər mövcuddur. Onlar sırasında xidmət tarifləri tələblərinin yüksək olması da var. Nağdsız ödənişlərə görə tariflər yüksək olduğundan, heç də bütün müəssisələr və xidmət obyektləri belə ödənişə getməkdə maraqlı olmur. Digər məsələ isə konvertasiya haqlarının artırılması ilə bağlıdır. Belə ki, son 1 ildə Azərbaycan manatının iki dəfə devalvasiyaya uğraması bankların konvertasiya haqlarını artırmasına səbəb oldu. Əvvəllər ən yüksək konvertasiya haqqı 0,5% müəyyən edilmişdisə, hazırda bu rəqəm orta hesabla 8 dəfə artırılaraq 4% civarındadır. Bu həddin də aşağı salınması zəruridir. Həmçinin nağdsız ödənişlər üçün digər stimullaşdırıcı addımların da atılması vacib hesab olunur. Məsələn, Türkiyədə olduğu kimi, bonus sistemindən istifadə zəruri sayılır.

Onu da qeyd edək ki, Qərbdə nağdsız ödənişlərin həcmi sürətlə artır. ABŞ-da aparılan bir araşdırma göstərib ki, nağdsız ödəniş texnologiyaları kağız pulları tamamilə məhv edəcək. Smartfonun köməyi ilə alış-verişin haqqını ödəməyə imkan verən "Apple Pay", "Square", "Samsung Pay" və "Android Pay" ödəmə xidmətləri inkişaf etdikcə bu proses də sürətlənir. Ekspertlərin proqnozuna əsasən, 2016-cı ildə mobil ödənişlərin ümumi həcmi 210 faiz artacaq. İsveç Mərkəzi Bankının dərc etdiyi yeni məlumatlara görə isə, Krallıqda həyata keçirilən bütün ödənişlərin yalnız iki faizi nağd əskinas və sikkələrdən istifadə edilməklə aparılır. Ölkədə hesablaşmaların əksəriyyəti elektron vasitələrlə, xüsusi ödəniş proqramları, onlayn köçürmələr və plastik kartlar vasitəsilə həyata keçirilir. İsveçdə hər bir vətəndaş il ərzində orta hesabla 207 ödənişi plastik kartlarla icra edir. Krallığın təbəələri bu göstərici üzrə digər Avropa ölkələrinin vətəndaşlarını üç dəfə qabaqlayır. Beləliklə, İsveç nağdsız ödənişləri gündəlik həyatın bütün sahələrinə tətbiq etməyə nail olub.

Ekspertlər hesab edir ki, elektron ödəmə sisteminin əsas üstünlüyü təhlükəsizliyin yüksək dərəcədə olmasıdır, çünki oğurlanmış və ya itirilmiş kartlar bir neçə dəqiqə ərzində banklar tərəfindən bloklanır. Lakin bəzi hallarda hesablaşmalar barədə məlumat açıq şəbəkələr üzrə ötürülür və bu faktdan istifadə edən dələduzların hərəkətlərinin qarşısını almaq heç də həmişə mümkün olmur. Nağdsız hesablaşmalar və pul köçürmələri hakimiyyət orqanlarına maliyyə tranzaksiyalarını izləmək yolu ilə ölkə ərazisində qeyri-leqal fəaliyyətin qarşısını almaq imkanı yaradır.