Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin Almaniyaya səfəri çərçivəsində, gözlənildiyi kimi, əsas məsələlərdən biri də enerji sahəsində əməkdaşlıqla bağlı oldu. Almaniya bu müstəvidə ölkəmizlə əməkdaşlıqda xüsusi maraqlı olduğunu bildirdi. Federal Kansler Fridrix Merts bu fonda bildirdi: “Biz Almaniya ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin genişləndirilməsinə ciddi yanaşırıq. Hazırkı böhran şəraitində xam neftin və Cənub Qaz Dəhlizi ilə təbii qazın təchizatında əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Biz Azərbaycanla əməkdaşlıq yolu ilə enerji təchizatımızı daha da şaxələndirmək istəyirik...
Almaniyanın nöqteyi-nəzərindən, bizim idxalın, o cümlədən qaz idxalının şaxələndirilməsində böyük marağımız var. Azərbaycan enerjini artıqlaması ilə istehsal edən regiondakı az sayda ölkələrdən biridir. Bu o deməkdir ki, Azərbaycan enerjini istehlak etdiyindən daha çox istehsal edir. Bu baxımdan Azərbaycan Almaniyanın enerji təchizatının təmin edilməsində bizim üçün maraqlı tərəfdaşdır. Bu, xüsusən də Cənubi Almaniyaya aiddir, çünki həmin bölgəyə nəql üçün infrastruktur artıq inkişaf edib və ya genişləndirilə bilər. Buna görə bu, maraqlı müzakirə idi və həmçinin Azərbaycan ilə Almaniya arasında yeni perspektivlər açır”. Prezident İlham Əliyev də qeyd edib ki, Almaniya ilə ölkəmiz arasında ümumi ticarət dövriyyəsi keçən il təqribən, 1,5 milyard dollar ətrafında idi: “Bunun böyük hissəsi Almaniyanın Azərbaycana ixracıdır, qalan hissə isə bizim ixracımız. Bizim ixracımızın da əsas hissəsi xam neftdir. Yəni hesab edirəm ki, Azərbaycan təxminən bir neçə yüz milyon dollar səviyyəsində xam neft təchiz edir və nə qədər lazımdır, o qədər də təchiz edə bilər - həm daxili mənbələrdən, həm də bizim enerji şirkətimiz SOCAR-ın treydinq bölməsindən. Yəni burada hər hansı bir problem yoxdur. O ki qaldı təbii qaz məsələlərinə, qeyd etdiyim kimi, biz bu ildən başlayaraq Almaniyaya təbii qaz satmağa başlamışıq. Bizim keçən il ümumi qaz ixracımız 25 milyard kubmetr olub. Onun yarısı Avropa İttifaqı ölkələrinə ixrac edilib. Bildiyimə görə, Almaniya şirkətləri ilə 10 illik kontrakt imzalanmışdır və ilkin həcm 1,5 milyard kubmetrdir. Ancaq bu, təbii ki, arta bilər. Bunun üçün bir neçə məsələ öz həllini tapmalıdır. Birincisi, bizə müraciət olmalıdır, yəni həcmin artırılması üçün. İkincisi, mövcud qaz infrastrukturu genişləndirilməlidir. Çünki bu gün həm TANAP, həm TAP tam gücü ilə işləyir və bu kəmərlərdə boş yer qalmayıb. Avropa məkanında yeni interkonnektorlar lazımdır. Əlbəttə ki, buna vəsait lazımdır. Əsas problemlərdən biri də odur ki, Avropa bankları, xüsusilə Avropa İnvestisiya Bankı yaşıl gündəliyə görə neft-qaz layihələrinə maliyyə dəstəyini dayandırmışdır. Beləliklə, bu gün infrastrukturu - Avropanı qazla təchiz edən infrastrukturu genişləndirmək üçün biz başqa mənbələrdən kreditlər almalıyıq. Yaxşı olardı ki, Avropa bankları öz qərarlarına yenidən baxsınlar. Xüsusilə nəzərə alsaq ki, bu gün Yaxın Şərqdə böhran əfsuslar olsun ki, dərinləşir və ənənəvi təchizat zəncirləri qırılıb. Nəzərə alsaq ki, Rusiyanın neftayırma zavodlarının sıradan çıxarılması ilə əlaqədar ənənəvi müştərilərə Rusiya istədiyi qədər neft məhsullarını ixrac edə bilmir. Bütün bu sonu bilinməyən hadisələr davam edir. Ona görə hesab edirəm ki, yaşıl gündəliyi nəzərə almaq şərti ilə bu məsələlərə yenidən baxıla bilər ki, Avropa bankları da neft-qaz layihələrinin işlənməsinə, neft-qaz infrastrukturunun tikintisinə və genişləndirilməsinə vəsait ayırsın. Belə olan halda Azərbaycan Avropa məkanına, o cümlədən Almaniyaya öz qaz ixracını böyük dərəcədə artıra bilər”.
Kansler Fridrix Merts etiraf edir ki, ölkəsi dörd il yarım əvvəl Rusiyadan qaz idxalını dayandırdıqdan sonra yeni təchizat mənbələrini axtarmağa başlayıb və Azərbaycan bu baxımdan mühüm rol oynayır. Ümumiyyətlə, Azərbaycan son illərdə Almaniyanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm tərəfdaşlardan birinə çevrilib. Xüsusilə Avropada enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi siyasətinin gücləndiyi dövrdə Azərbaycanın zəngin karbohidrogen ehtiyatları, etibarlı ixrac infrastrukturu və yaşıl enerji potensialı Almaniya üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir. Rusiyadan enerji asılılığının azaldılması Almaniyanın əsas prioritetlərindən birinə çevrildikdən sonra Azərbaycan Avropa üçün alternativ və etibarlı qaz təchizatçısı kimi ön plana çıxıb. Azərbaycanın hasil etdiyi təbii qaz Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropa bazarlarına nəql olunur. Bu dəhlizin əsas hissələri olan Cənubi Qafqaz Boru Kəməri, TANAP və TAP vasitəsilə Azərbaycan qazı Avropaya çatdırılır və Avropanın enerji mənbələrinin diversifikasiyasına töhfə verir. Almaniya birbaşa TAP vasitəsilə qaz alan ölkələr sırasında olmasa da, Avropanın vahid qaz bazarının üzvü kimi bu infrastrukturun yaratdığı əlavə qaz həcmlərindən və bazarın sabitləşməsindən faydalanır. Azərbaycan qazı Avropanın cənub bazarlarında alternativ mənbə yaradaraq ümumi enerji təhlükəsizliyini gücləndirir. Azərbaycan uzun illərdir beynəlxalq müqavilələr üzrə öhdəliklərini vaxtında və tam şəkildə yerinə yetirən etibarlı enerji tərəfdaşı kimi tanınır. Enerji təchizatında siyasi risklərin minimum səviyyədə saxlanılması Almaniya kimi iri sənaye ölkələri üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan yalnız neft və qaz ixracatçısı kimi deyil, həm də yaşıl enerji istehsalçısı kimi mövqeyini gücləndirir. Xəzər dənizinin külək potensialı, Günəş enerjisi layihələri və yaşıl hidrogen istehsalı Almaniyanın enerji keçidi siyasəti ilə üst-üstə düşür. Enerji sahəsində əməkdaşlıq Almaniya və Azərbaycan arasında iqtisadi münasibətlərin də inkişafına təkan verir. Almaniyanın qabaqcıl texnologiyaları Azərbaycanın enerji sektorunun modernləşdirilməsində mühüm rol oynaya bilər. Eyni zamanda, Almaniya şirkətləri Azərbaycanın bərpaolunan enerji layihələrində iştirak imkanlarını genişləndirir. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında yalnız resurs ixrac edən ölkə deyil, həm də etibarlı tranzit və logistika tərəfdaşıdır. Cənub Qaz Dəhlizinin uğurlu fəaliyyəti Avropanın enerji xəritəsini dəyişdirən ən mühüm geosiyasi layihələrdən biri hesab olunur. Bu layihə Avropa ölkələrinin, o cümlədən Almaniyanın enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə və enerji bazarında sabitliyin qorunmasına mühüm töhfə verir.
Tahir TAĞIYEV
