"Könlü balıq istəyən özün suya atmalıdı" - ya da pul xərcləməlidi
Almaniya kansleri Fridrix Merts və Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Berlində keçirilən görüşdə ikitərəfli münasibətlərin inkişafını, enerji əməkdaşlığını və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsini müzakirə ediblər. Görüşün yekununda tərəflər qarşılıqlı etimada əsaslanan əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi niyyətini təsdiqləyiblər.
Fridrix Merts bildirib ki, Almaniya Rusiyadan qaz idxalını dayandırdıqdan sonra alternativ enerji mənbələri axtarır və bu baxımdan Azərbaycan mühüm tərəfdaşdır. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan regionda istehlak etdiyindən daha çox enerji istehsal edən azsaylı ölkələrdən biridir və Almaniyanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynaya bilər. Kansler qeyd edib ki, xüsusilə Almaniyanın cənub bölgələrinin qaz təchizatında Azərbaycanın potensialı nəzərə alınır.
Merts vurğulayıb ki, gələcəkdə Almaniyanın Azərbaycandan enerji idxalı təkcə təbii qazla məhdudlaşmamalı, hidrogen kimi alternativ enerji daşıyıcılarını da əhatə etməlidir. Tərəflər enerji səmərəliliyi, ticarət və investisiya sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi barədə də razılığa gəliblər.
Hazırda Almaniyaya ildə 1,5 milyard kubmetr Azərbaycan qazının tədarükü nəzərdə tutulur. Prezident İlham Əliyev bu həcmin artırılmasına ümid etdiyini bildirib, lakin bunun üçün əlavə qaz kəmərlərinin tikintisinə ehtiyac yarana biləcəyini qeyd edib.
Almaniyanın Azərbaycandan daha çox qaz almaq niyyətini açıqlaması siyasi baxımdan əhəmiyyətli mesajdır. Lakin bunun praktikada reallaşması bir sıra iqtisadi və texniki məsələlərin həllindən asılıdır. Azərbaycan hazırkı hasilat səviyyəsi ilə mövcud müqavilələr üzrə öhdəliklərini yerinə yetirir. Almaniyaya əlavə həcmdə qaz ixracı üçün isə təkcə hasilatın artırılması kifayət deyil, həm də Cənub Qaz Dəhlizinin, xüsusilə TANAP və TAP kəmərlərinin ötürücülük qabiliyyətinin genişləndirilməsi lazımdır. Bu isə milyardlarla dollar investisiya tələb edir.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev dəfələrlə vurğulayıb ki, Avropa İttifaqı daha çox qaz almaq istəyirsə, bu layihələrin maliyyələşdirilməsində iştirak etməli və uzunmüddətli alış öhdəlikləri götürməlidir. Çünki enerji şirkətləri on milyardlarla dollarlıq investisiyanı yalnız uzunmüddətli kommersiya təminatı olduqda həyata keçirirlər. Əgər Avropa bir tərəfdən 2040-2050-ci illərdə ənənəvi karbohidrogen yanacaqlarindan imtina strategiyasını davam etdirir, digər tərəfdən isə Azərbaycandan daha çox qaz tələb edirsə, investorlar üçün qeyri-müəyyənlik yaranır. Bu səbəbdən Bakı uzunmüddətli müqavilələr və investisiya zəmanətləri tələb edir.
Digər tərəfdən, Almaniya Avropada yaşıl enerji keçidində ən irəlidə olan ölkələrdən biridir. Hazırda ölkənin elektrik enerjisi istehsalının təxminən 60 faizindən çoxu bərpaolunan enerji mənbələrinin payına düşür və bu göstərici ildən-ilə artır. Bu da onu göstərir ki, Almaniyanın Azərbaycan qazına marağı daimi deyil, daha çox keçid dövrünün enerji təhlükəsizliyini təmin etməyə hesablanıb. Məhz buna görə də Azərbaycan uzunmüddətli investisiya qərarları verərkən gələcək tələbatın nə qədər davamlı olacağını dəqiq bilməyə çalışır.
Ona görə də bu məsələnin həlli yalnız Azərbaycanın hasilatı artırması ilə mümkün deyil. Burada Avropa İttifaqının maliyyə institutlarının, enerji şirkətlərinin və Almaniya da daxil olmaqla alıcı ölkələrin uzunmüddətli öhdəlik götürməsi həlledici rol oynayacaq. Əks halda, böyük investisiyalar etmək iqtisadi baxımdan yüksək risk daşıyacaq və yeni qaz həcmlərinin bazara çıxarılması çətinləşəcək.
Akif NƏSİRLİ
