Ötən il Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Ancaq xarici ticarətdə diqqəti çəkən məqamlardan biri də bir sıra ərzaq məhsullarının idxalında artımların davam etməsidir.
Belə ki, 2020-ci illə müqayisədə 2021-ci ildə xam şəkər idxalı 1,9 dəfə, unlu qənnadı məmulatları – 21,4 faiz, kartof – 17,7 faiz, təzə tərəvəz – 12,4 faiz, şokolad və şokolad məhsulları – 11,5 faiz, quş əti və onun əlavə məhsulları – 3,7 faiz, təzə meyvə isə 1,1 faiz artıb.
Göründüyü kimi, elə ərzaq məhsullarının idxalı artıb ki, bundan təəccüblənməmək mümkün deyil. Hansı ki, həmin məhsullara olan tələbatı daxili istehsal hesabına təmin etmək mümkün idi. Məsələn, kartof və tərəvəz kimi kənd təsərrüfatı məhsullarının idxalında belə kəskin artım təəccüblüdür. Ən azı ona görə ki, 2 il əvvəl kartofa olan tələbat 100 faiz daxili istehsal hesabına təmin edilib. O zaman nə baş verdi ki, kartofa olan tələbatın 18 faizə yaxını idxal hesabına təmin edilib? O cümlədən, təzə tərəvəz idxalının 12,4 faiz artması nə deməkdir?
“Aqrar istehsalla bağlı qəbul olunan proqramlar primitivdir və reallığı əks etdirmir”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə ekspert Vahid Məhərrəmov belə biabırçı mənzərənin yaranmasını ölkənin aqrar sektorunda istehsalın dayanıqlı olmaması ilə əlaqələndirdi: “Azərbaycanın kənd təsərrüfatı sektorunda istehsal dayanıqlı deyil. Bu il hansısa məhsulun bol olması o demək deyil ki, gələn il də istehsal yüksək olacaq. Çünki ölkədə aqrar siyasət bərbad gündədir. Belə baxanda, aqrar siyasət qurulmayıb. Məsələn, hansı məhsulun nə qədər istehsal edilməsi, bunun üçün hansı tədbirlərin görülməsi öz əksini tapmayıb. Aqrar istehsalla bağlı qəbul olunan proqramlar primitivdir və reallığı əks etdirmir. Ordan-burdan götürüblər. Kartof və tərəvəz məhsullarının idxalı ona görə artıb ki, həmin məhsulların ölkə daxilində istehsalı sərfəli deyil. Yanacaq məhsullarının qiyməti artdığı üçün kəndliyə kartof istehsal edib onu paytaxta gətirmək sərf eləmir. Digər xərclər də var axı. Qazın, elektrikin qiyməti yüksəldiyi üçün parniklərdə tərəvəz məhsulları yetişdirmək sərfəli deyil. Belə olan halda istehsalın azalması qaçılmaz olur. Aqrar məhsulların idxalı kəskin formada artıb. Məsələn, 2020-ci illə müqayisədə 2021-ci ildə buğda idxalı 4 dəfə artıb. Ət idxalı 34 faiz artıb. Bitki yağlarının idxalı 68 faiz artıb. Bütün bu göstəricilər ondan xəbər verir ki, bizdə hələ də aqrar siyasət müəyyən edilməyib. Aqrar siyasət odur ki, müvafik əhatəli proqramlar olmalıdır. Orada həvəsləndirici, stimulverici məqamlar yer almalıdır. Mövcud olan problemlərin həlli ilə bağlı tədbirlər nəzərdə tutulmalıdır. Yəni hansı tədbirlər həyata keçirilməlidir ki, bu problemlər həllini tapsın. Qəbul olunan proqramlara baxanda görürük ki, orada uyğunluq yoxdur. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin bu yöndə fəaliyyəti yox səviyyəsindədir”.
Bütün bu səbəblərdən çıxış edərək ekspert hesab edir ki, aqrar məhsulların idxalı davam edəcək.
Vidadi ORDAHALLI
