Bu gün Azərbaycan üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən məsələlərdən biri də ərzaq məhsullarına tələbin yerli istehsal hesabına təmin edilməsidir. Bu xüsusda indi xüsusi diqqət mərkəzində olan məsələlərdən biri də Azərbaycan iqtisadiyyatının qeyri-neft sektorunda önəmli yerlərdən birini tutan kənd təsərrüfatında istehsal həcmini artırmaqdır. İndi bunun üçün aqrar sahədə torpaqlardan səmərəli istifadənin təşkili də ön planda yer alır.
Qeyd edək ki, hazırda Azərbaycanda səmərəsiz istifadə olunan torpaq sahələri geri alınaraq başqalarına istifadəyə verilir. 2016-2021-ci illər ərzində 43 rayon və şəhər üzrə 1337 hüquqi və fiziki şəxs tərəfindən səmərəsiz istifadə olunan 254 min 135 hektara yaxın kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq geri qaytarılaraq təkrar istifadəyə verilib. Bununla da torpaq sahələrinin daha səmərəli şəkildə istifadəçiliyi üçün zəmin yaradılıb. Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti bu fonda bildirir ki, ölkədə torpaqların dövlət idarəetməsinin təkmilləşdirilməsi, səmərəli istifadəsi, torpaq istifadəçiliyində gəlirliliyin artırılması istiqamətində mühüm tədbirlər görülür: “Bu məqsədlə beynəlxalq təcrübəyə əsaslanan mütərəqqi idarəetmə üsulları və yeni texnologiyalar tətbiq edilir, boş və istifadəsiz qalan torpaqların yenidən əkin dövriyyəsinə qaytarılması üçün təhlillər aparılır, yenidən əkin dövriyyəsinə cəlb olunur, torpaqların rentabelliliyi təmin edilir. Torpaqların əkin dövriyyəsinə cəlb edilməsi, həmçinin aqrar sahənin inkişafı ilə bağlı torpaqların təyinatının dəyişdirilməsi istiqamətində də tədbirlər həyata keçirilir. 2021-ci il ərzində 29 müraciət üzrə 5 min 346 hektar torpaq sahəsinin kateqoriyası Nazirlər Kabinetinin sərəncamları ilə dəyişdirilib. Ümumilikdə isə səmərəsiz istifadə olunan 252 min 487 hektara yaxın örüş-otlaq sahəsinin təyinatı Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarları ilə dəyişdirilib. Həmin ərazilərin 239 min 568 hektarı 51 aqroparkın, 24 iri təsərrüfatın və 38 digər hüquqi və fiziki şəxslərin icarəsinə verilib. Təyinatı dəyişdirilən torpaqlarda aqroparkların yaradılması ərzaq təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından önəmli tədbirlərdəndir. Təyinatı dəyişdirilən torpaq sahələrinin gəlirlilik potensialı da artırılır”. O da qeyd edilir ki, Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti torpaqların dövlət idarəedilməsində müasir yanaşmaların tətbiqini, effektiv üsullar həyata keçirməklə torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi istiqamətində tədbirləri davam etdirəcək. Bu da o deməkdir ki, torpaqlardan səmərəsiz istifadə halları artıq geridə qalır. Ekspertlər hesab edir ki, kənd təsərrüfatında əlverişli inkişaf dinamikasının formalaşması milli ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi ilə yanaşı, əhalinin məşğulluğu probleminin həlli, kənd əhalisinin rifahının yaxşılaşdırılması, ixracın şaxələndirilməsi baxımından əhəmiyyətli rola malikdir.
Aqrar sektorda həyata keçirilən islahatlar və yeni strateji hədəflərin müəyyənləşdirilməsi indi kənd təsərrüfatının davamlı inkişafına əhəmiyyətli təsir göstərir. Xatırladaq ki, dünya üzrə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı fərqli amillərdən asılıdır. Belə ki, burada coğrafi mövqe, iqlim, torpaq-bitki örtüyü, iqtisadi vəziyyət mühüm rol oynayır. Azərbaycanda coğrafi mövqe, iqlim kimi amillər əlverişli hesab edilir. İndi torpaqlardan da səmərəli istifadə aqrar məhsul istehsalının daha da yüksəlməsinə imkan verir. Həmçinin torpaqların əlverişli formada istifadəsi kənd təsərrüfatı üçün vacib olan aqroparkların sayını da əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Milli Məclisin deputatı, iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov da bunu vacib hesab edir. Bu günlərdə prezident İlham Əliyevin fəaliyyəti ilə tanış olduğu “Ağcabədi Taxıl Aqropark”ı fonunda o qeyd edir: “Ağcabədi Taxıl Aqropark”ı bütövlükdə ərzaq təhlükəsizliyinin və təminatının formalaşmasında mühüm amillərdən biridir. Azərbaycanda ərzaq təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi prioritet məsələdir. Xüsisilə daxili imkanlar hesabına təminat ən vacib istiqamətlərdən biridir. Hazırda Azərbaycanda taxıla olan tələbatın 60 %-i yerli istehsal hesabına ödənilir, qalan 40 %-i isə idxal edilir. Bu baxımdan işğaldan azad edilmiş ərazilərimizin taxıl istehsalında, taxıla olan tələbin ödənilməsində xüsusi rolu ola bilər. Ağcabədi, Ağdam, Füzuli taxıl istehsalı baxımından Qarabağda aparıcı rayonlardandır. Ağdam və Füzulinin əsas hissələrinin uzun müddət işğal altında qalması o rayonların potensialından istifadə etməyə imkan verməyib. İlkin qiymətləndirmələr göstərir ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə 200 min tona yaxın taxıl istehsalı mümkündür. Bu da ölkənin ərzaq təhlükəsizliyi və ərzaq təminatı baxımından çox vacibdir. “Ağcabədi taxıl Aqropark” ölkədə taxıla olan tələbin yerli istehsal hesabına ödənilməsinə xüsusi, müsbət təsir göstərəcək, xüsusən də taxılda idxaldan asılılığın aradan qaldırılmasına xüsusi töhfə verəcək. Bu aqropark həm də işğaldan azad edilmiş ərazilərimiz üçün taxıl məhsullarının yetişdirilməsi, hazırlanması və istifadəsinə imkan yaradacaq”.
Xatırladaq ki, “Ağcabədi taxıl Aqropark” müasir əkinçilik və bağçılıq təsərrüfatının qurulması layihəsi olan aqroparkın ümumi sahəsi 3 min hektardır. Bu ərazinin 850 hektarı dövlət ehtiyat fonduna daxildir. Aqroparkın faktiki əkin sahəsi 1368 hektardır. Burada əsasən arpa, buğda, qarğıdalı, pambıq, günəbaxan və sair bitkilər becərilib. Aqroparkda, həmçinin, 110 hektar sahədə intensiv badam bağı salınıb. Burada suvarma mənbəyi kimi Yuxarı Qarabağ kanalından istifadə olunur. Əkin sahələrinin suvarılmasında ən müasir sistemlərdən istifadə edilir. Aqroparkın emal sahəsi gündəlik gücü 150 ton olan yem zavodundan və 100 ton olan yem paketləmə xəttindən ibarətdir. Ümumi dəyəri 35 milyon manat olan aqroparkın yaradılmasına 9,8 milyon manat məbləğində güzəştli kredit verilib.
Tahir TAĞIYEV
