Hər birimizin əlinə zədələnmiş, cırılmış, üzəri yazılmış, nimdaşlaşmış pul əskinasları gəlir. Bu pulu ən müxtəlif şəkillərdə alırıq. Çox zaman da bu cür əskinasları mağazalarda, bazarda, alış-verişdə, avtobuslarda qalıq kimi verirlər. Qəribədir ki, zədələnmiş, əzilmiş, üstü yazılmış pulları nə mağazalar götürür, nə avtobuslar, nə ödəniş terminalları, nə də banklar. Həmin əskinaslar sanki cərimə kimi vətəndaşların əlində qalır. Vətəndaşlar şikayət edirlər ki, bir sıra hallarda bu cür əskinasları banklar da götürmür. Xüsusən də bölgələrdə bu kimi problem mövcuddur.
Zədələnmiş, köhnəlmiş pulları vətəndaşlar nə etməlidir? Vətəndaş bu pulları harada dəyişməlidir?
Ekspertlər deyir ki, uzun müddət istifadə olunduğu üçün köhnəlmiş, azacıq cırılıb zədələnmiş əskinaslar tez-tez problemə səbəb olur, xüsusən də alış-veriş münasibətləri zamanı onların qarşı tərəfdən qəbul edilməməsi ilə qarşılaşırıq.
Azərbaycan Mərkəzi Bankının Nağd pul departamentinin direktoru Elşən Mahmudov mətbuata bildirib ki, əgər pul nişanı həqiqidirsə, tədavülə yararlıdırsa, dəyərini Mərkəzi Bank ödəyir: “Pul nişanı tədavülə yararsızdırsa, zədələnibsə, qanuna müvafiq olaraq bütöv bir hissədən ibarət səthinin 60%-dən çox hissəsini saxlamış, eyni zamanda eyni pul nişanlarına məxsus hissələrindən ibarət səthinin 100%-ni saxlamış həqiqi pul nişanlarının dəyəri Mərkəzi Bank tərəfindən məhdudiyyətsiz şəkildə ödənilir".
O qeyd edib ki, pul nişanlarının həqiqiliyinin müəyyənləşdirilməsində hər hansı çətinlik yaranarsa, Mərkəzi Bankda ekspertizadan keçməsi üçün vətəndaşlardan xüsusi akt əsasında qəbul edilir: “Ekspertizanın nəticəsi vətəndaşa bildirilir”.
“Əgər zədələnmiş pulun 60 faizi sağlamdırsa, zədələnməmiş qalıbsa, bu, banklar tərəfindən dəyişdirilməlidir”
İqtisadçı ekspert Eldəniz Əmirov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, zədələnmiş pulların banklar tərəfindən qaytarılmasından imtina edilməsi qanunvericiliyə ziddir. “Əvvəlcə zədələnmiş pulun hansı dərəcədə zədələndiyini qiymətləndirmək lazımdır. Əgər zədələnmiş pulun 60 faizi sağlamdırsa, zədələnməmiş qalıbsa, bu, banklar tərəfindən dəyişdirilməlidir. Bunun dəyişdirilməsi ya Mərkəzi Bank olsun, ya da yerlərdə olan digər banklar tərəfindən həyata keçirilməlidir. Zatən, bu zaman banklar heç nə itirmir. Banklar vətəndaşlardan alıdıqları həmin pulu eynilə Mərkəzi Banka təhvil verərək həmin nominal qədərində pul əldə edirlər. Əksinə, zədələnmiş pulların banklarda dəyişdirilməməsi prosesi uzun müddət davam edərsə və kütləvi şəkil alarsa, bu artıq dövriyyədə olan pulların qıtlığına gətib çıxara bilər. Onun üçün kifayət qədər pul zədələnməlidir. Amma nəzəri cəhətdən bu belədir. Lakin zədələnmiş vəsait banklara qaytarıldığı zaman və həmin banklar da həmin pulu Mərkəzi Banka təhvil verdiyi təqdirdə Mərkəzi Bank bir növ pul kütləsinə dəqiq nəzarət etmiş olur. Ona görə də düşünürəm ki, bankların zədələnmiş pulları dəyişməkdən imtina etməsi qanunsuz hərəkətdir. Dediyim kimi, sadəcə olaraq zədələnmiş pulu qiymətləndirmək lazımdır. Qiymətdirmək üçün isə təxminən 200 damadan ibarət bir sxem var, pul onun üzərinə qoyulur, əgər 60 faizi zədələnməmişdirsə o dəyişdirilir. Yəni əvvəllər bu üsuldan istifadə olunurdu...”
E.Əmirovun sözlərinə görə, əgər pulun 60 faizdən çox hissəsi zədələnibsə onda banklar pulu dəyişməməklə bağlı tələb irəli sürə bilər.
İradə SARIYEVA
