Azərbaycanda, 2021-ci ilin birinci yarısının yekunlarına görə, tikinti sektoruna ayrılan investisiyaların həcmi 8,4 faiz azalıb. Eyni zamanda tikinti materialları bazarında qiymətlər 20 faiz və daha artıq bahalaşıb.
İqtisadiyyata qoyulan sərmayələrdən mənzil tikintisinə isə 469 milyon manat yönləndirilib və bu da, öz növbəsində, ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 26,1 faiz azdır.
Ölkədə tikintinin ÜDM-dəki payı da illik müqayisədə 1,1 faiz azalıb və 2 042 100 000 manat olub. Bütün bu rəqəmlər tikinti sektorunda müəyyən qədər durğunluğun olduğuna işarə edir.
Qeyd etdiyimiz kimi, son zamanlar tikinti materialları bazarında bahalaşma müşahidə edilir. Belə ki, bir il öncə 7-25 manat aralığında satılan dam örtüyü, 12-35 manata, 6 manata satılan 50 kiloqramlıq sement 7 manata, tonu 750-800 manat aralığında təklif olunan armatur isə 900 manata satılır.
Qiymət artımı istər yerli, istərsə də idxal olunan tikinti materiallarının qiymətində müşahidə olunmaqdadır.
Onu da bildirək ki, tikinti materiallarının istehsalında artım müşahidə olunur. Belə ki, 2021-ci ilin yarısının yekunlarına əsəsən, tikinti materiallarının istehsalı 40,2 faiz artıb və bu dövrdə emal sənayesində 374 400 000 manatlıq tikinti malları istehsal edilib.
Nüsrət İbrahimli: “Tikinti materialları bazarında bahalaşma əsasən idxal olunan məhsulların qiyməti ilə bağlıdır”
Tikinti materialları bazarında qeydə alınan bahalaşma ilə bağlı fikir bildirən NBA Konsaltinq Şirkətinin rəhbəri, daşınmaz əmlak məsələləri üzrə ekspert Nüsrət İbrahimli qeyd etdi ki, tikinti materialları bazarında bahalaşma əsasən idxal olunan məhsulların qiyməti ilə bağlıdır: “İdxal olunan materialların yerində qiymətlərində də artım var, bununla yanaşı gömrük rüsumları da artıb. Bu iki amil tikinti materiallarında əhəmiyyətli dərəcədə artıma gətirib çıxarıb.
Ölkədə istehsal olunan materialların bahalaşmasında isə tikinti sektorunda iş yerlərinin leqallaşdırılması xüsusi rol oynayır. Əvvəllər bu sahədə işçilərin bir qismi qeydiyyata salınmırdı, amma son il ərzində Dövlət Vergi Xidməti bu məsələyə ciddi yanaşır. Digər tərəfdən, minimum əmək haqqı artığına görə bu sahədə çalışanların da əmək haqqı artırılıb. İşçi qüvvəsinə çəkilən xərclər maya dəyərini artırır. Başqa bir məqam isə istehsalın da vergidən yayınmasının qarşısının alınması ilə bağlıdır. Bu da bir növ maya dəyərini artırır və qiymət artımını şərtləndirir”.
Elnur Fərzəliyev: “Tikinti materillarındakı qiymət artımından ən çox təsir görən tikinti şirkətləridir”
Əmlak məsələləri üzrə ekspert Elnur Fərzəliyev isə bildirdi ki, qiymət artımı tək Azərbaycanda deyil, dünyanın hər yerində qeydə alınır: “Qiymət artımının bir neçə səbəbi var. İlk olaraq qeyd edim ki, pandemiya dövründə müəssisələrin tam gücü ilə işləməməsi istehsalın aşağı düşməsinə səbəb oldu. İstehsalın həcminin azalması qiymətə təsir edən faktorlardan biridir. Bəzən qeyd edirlər ki, tikintilərin sayının artmasına görə qiymətlər bahalaşır. Əslində bu belə deyil. Pandemiyadan öncə bizdə tikinti bumu var idi. Əslində tikintilərin sayının çox olması qiymətlərin azalmasına təsir edir, nəinki artımına. Tikinti materillarındakı qiymət artımından ən çox təsir görən tikinti şirkətləridir”.
Günel CƏLİLOVA
