Azərbaycanda sığorta haqlarının 80%-ni 5 şirkət hesablayır. Belə ki, bu ilin yanvar-may aylarında Azərbaycanda toplanılmış 398 milyon 1 min manat sığorta haqqının 318 milyon 209 min manatı və yaxud 79,9%-i 5 sığorta şirkətinin payına düşüb.
Həmin şirkətlər "PAŞA Həyat Sığorta" (139 milyon 858 min manat), "PAŞA Sığorta" (95 milyon 593 min manat) ASC-lər, Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti (“Azərsığorta”, 42 milyon 197 min manat), eləcə də “Qala Sığorta” (20 milyon 916 min manat) və “Atəşgah Həyat Sığorta” (19 milyon 645 min manat) ASC-lərdir. 5 ay ərzində ən az sığorta haqqı toplamış sığorta şirkətləri isə bazarı tərk etmiş “Rəvan Sığorta” (0 manat), bazara yeni daxil olmuş “Meqa Həyat Sığorta” (212 min manat), eləcə də "Naxçıvan Sığorta" (817 min manat), “Aqrar Sığorta Müştərək Sığorta Şirkəti” (1,416 milyon manat) və “Bakı Sığorta” (1 milyon 538 min manat) ASC-lərdir. Adları çəkilən şirkətlər, ümumilikdə, 3 milyon 983 min manat sığorta haqqı toplayıblar ki, bu da ümumi yığımların 1%-i deməkdir. Qalan 11 sığorta şirkətinin ümumi yığımları isə 75 milyon 899 min manat (19,1%) təşkil edib. Bununla belə, bu ilin yanvar-may aylarında Azərbaycanda həyata keçirilmiş 208 milyon 233 min manat sığorta ödənişinin 183 milyon 837 min manatı və yaxud 88,3%-i 5 sığorta şirkətinin payına düşüb. Qalan 11 sığorta şirkətinin ümumi ödənişləri isə 24 milyon 109 min manat (11,6%) təşkil edib. Digər sıra sığorta şirkətlərinin ödənişi 0 olub. Belə olan halda, ölkədə bir belə sığorta şirkətinin fəaliyyət göstərməsi nəyə lazımdır? Sığorta bazarının böyük hissəsinin 5 şirkətin əlində olması normaldırmı?
“Oyunçuların sayının az olması bazarda rəqabət prinsiplərini pozur”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifov bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda sığorta bazarı zəif inkişaf etmiş sektorlardan biridir: “Baxmayaraq ki, bu gün, praktiki olaraq, bəzi əmlak növləri vətəndaşlar tərəfindən sığortalanır. Ölkədə müxtəlif sığorta növləri var. Ancaq, bütövlükdə, sığorta bazarı çox zəif inkişaf edib. Eyni zamanda, sığorta bazarına inam da çox deyil. Problem ondadır ki, bəzən sığorta hadisəsi baş verəndə insanlar bununla bağlı edilən ödənişləri çox çətinliklə alırlar. Sığorta şirkətləri əsassız dəlillər gətirməklə sığorta haqqını ödəməkdən imtina edirlər. Əsasən az ödəniş etməyə cəhd edirlər. Hansı ki, dünyada bəlli sığorta sistemləri var və orada bu belə deyil. İnkişaf etmiş ölkələrdə sığorta sistemləri çox yüksək səviyyədə təşkil olunub. Azərbaycanın sığorta bazarında təmərküzləşmənin 5 şirkətlə məhdudlaşması normal deyil. Oyunçuların sayının az olması bazarda rəqabət prinsiplərini pozur. Nəticədə sığorta şirkətləri öz bildiklərini edir və bu da müştərilərin narazılığına səbəb olur. Bazarda yaxşı oyunçular olsa, bərabər şərtlər çərçivəsində oynaya bilsələr, o zaman sağlam rəqabət mühiti olacaq və belə anormal mənzərə yaranmaz. Sağlam rəqabət mühiti olan yerdə istənilən bazar normal inkişaf edə bilir. Ölkədə sığorta şirkətlərinə inam artacaq”.
Professorun fikrincə, nə qədər ki, bazarda sağlam rəqabət mühiti yaradılmayıb, sığorta bazarı yerində sayacaq.
Vidadi ORDAHALLI
