Koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar Azərbaycanda ilin sonuna qədər ümumdaxili məhsulun 5 faiz azalacağı proqnozlaşdırılırdı. Ancaq yeni dəyərləndirmələrə və proqnoza görə, ilin sonuna qədər ÜDM 5 yox, 3,7 faiz azalacaq. Belə ki, 2020-ci ildə ümumdaxili məhsul real ifadədə 3,7 faiz az olmaqla 70,9 mlrd. manat, o cümlədən, qeyri-neft ÜDM isə 2,9 faiz az olmaqla 50,4 mlrd. manat həcmində proqnozlaşdırılır.
İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən hazırlanmış 3 ssenari üzrə (neftin qiyməti 35, 40, 45) proqnozlara əsasən, 2020-ci ilin sonunda ÜDM-in azalması gözlənir. 2021-ci il və ortamüddətli dövrdə iqtisadi artım templərinin nisbətən bərpa edilməsi ilə ölkədə ÜDM-in həcmi 2024-cü ildə 89,5 milyard manata qədər artacaq.
Qeyd edək ki, qeyri-neft ÜDM-in növbəti ildə 3,5 faiz real artımla 53,6 milyard manat təşkil edəcəyi gözlənir. 2021-ci ildə sahə strukturuna görə ümumdaxili məhsulun pay bölgüsündə ən böyük (33,2 faiz) çəkiyə malik sənayedə 25,0 milyard manatlıq, kənd təsərrüfatında 5,6 milyard manatlıq (xüsusi çəkisi 7,4 faiz), tikintidə 5,7 milyard manat, xidmətlərin istehsalında isə 31,8 milyard manat həcmində əlavə dəyər istehsal ediləcəyi gözlənir. Məhsula və idxala xalis vergilər ÜDM-in strukturunda 9,7 faizə bərabər xüsusi çəkiyə malik olmaqla 7,3 milyard manat təşkil edəcək. Sənayenin qeyri-neft sektorunda məhsul istehsalının 8,1 faiz artacağı proqnozlaşdırıldığı halda, neft sektorunda isə 3,0 faiz artım gözlənir.
Bir sıra ölkələrdə ilin sonunadək ÜDM-in daha çox azalacağı gözlənildiyi halda, Azərbaycanda sözügedən azalmanın elə də böyük olmaması müsbət haldır. Maraqlıdır, bütövlükdə, bu, nədən irəli gəlir?
“Bunun nəticəsidir ki, bizdə azalma elə də böyük olmayacaq”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov bunu Azərbaycanda tətbiq edilən daha optimal idarəçiliklə əlaqələndirdi: “Əvvəl ilin sonuna qədər Azərbaycanda ÜDM-in 5 faiz azalacağı proqnozlaşdırılırdı. İndi isə daha müsbət proqnoz verilir və bunun 3,7 faiz olacağı deyilir. Hər iki halda digər ölkələrə baxanda bizdə azalma elə də böyük olmayacaq. Bütün bunlar hamısı ondan irəli gəlir ki, pandemiya ilə əlaqədar bir sıra dövlətlər özünəməxsus siyasət yeridirlər. Ancaq həmin ölkələrdən fərqli olaraq, Azərbaycan hökuməti ən optimal idarəetmə siyasəti həyata keçirir. Bunun nəticəsidir bizdə azalma elə də böyük olmayacaq. Biz artıq pandemiyadan çıxmağa doğru gedirik. Yəni yumşalma baş verir. Yumşalma da baş verəndə sürətli şəkildə iqtisadi fəallıq artır. İqtisadi fəallıq artdıqca, ÜDM artmağa doğru gedir. Bütün bunlar bir-birilə sıx bağlıdır. Bütün bunların nəticəsi olaraq biz ilin sonunu pozitiv göstəricilərlə başa vuracağıq. Bunun əsas səbəbi onunla bağlıdır ki, bizim pandemiya dövründə idarəetmə metodumuz daha optimal olub. Bu da hökumətin atdığı addımların müsbət olması ilə bağlıdır. Paralel olaraq ölkə iqtisadiyyatının dayanıqlığı və mövcud imkanlar ÜDM-ə müsbət təsir göstərir. Bu nöqteyi-nəzərdən hər iki göstərici bir-birini tamamlayır. Həm iqtisadi dayanıqlığın kökü qaydasında olduğu üçün, eyni zamanda, pandemiya ilə bağlı karantin tədbirlərinin mərhələli şəkildə yumşaldılması iqtisadi aktivliyə müsbət təsir edir. Bütün bunlar, nəticə etibarilə, müsbət proqnozlara yol açır”.
Ekspertin fikrincə, ilin sonuna qədər iqtisadi fəallıq nə qədər çox artsa, bu bir o qədər bizim xeyrimizə olacaq.
Vidadi ORDAHALLI
