Adamlardan qaçıram ki...

Tarix: 20.07.2016 / 00:46
Bölmə: Gündəm

Bir kinofilmdə eşitmişəm: "Adamlardan qaçıram ki, adam olum". Tez-tez məndən soruşurlar: "Heç görünmürsən, haralardasan?" Hərəyə bir söz deyirəm. Deyirəm ki, əsər yazıram, ailə-uşaqla, qayğılarımla məşğulam... Bəzən də görürəm məni düz başa düşməyəcəklər, deyirəm: Mən tez-tez görünürəm, siz görünmürsünüz. O gün filan televiziya kanalında qonaq idim, yəqin baxmamısınız. Filan-filan tədbirlərdə məni görmədiniz? Filan məqaləmi qəzetdə oxumadınız?

Kiminləsə görüşüb bir kəlmə kəsən kimi soruşur: "Harada işləyirsən? Bir vəzifə almadın?". Mənfi cavab alan kimi tez-tələsik ,yaxşı, sağ ol" deyib ayrılır. Daha deyə bilmirəm ki, a kişi, mən daim işləyirəm, düşünürəm, gecəni-gündüzə qatıram, min dərd var... Bir də yazıçının işi yazmaqdır də... Lap tutaq ki, mən bir vəzifədə işlədim, bundan sənə nə?

Həqiqətən, o qədər şəxsi işlər, ailə-məişət qayğıları olur ki, hamının gözünə görünmək olmur. O da doğrudur ki, imkan daxilində adamlardan qaçıram, tənhalığa çəkilirəm. Niyə? Bax, bunu açıqlamağa çalışacağam.

Məmləkətimizdə elə bir adam tapın ki, gündə bir neçə dəfə əsəbiləşməsin! Vəzifədə olmadığını bilən adamın söhbəti yarımçıq qoyub tez-tələsik səndən ayrılmasını görəndə əsəbiləşərsən, yoxsa-yox? Əslində onlara sən yox, sənin vəzifən lazımdır.

Unudulmaz şair Süleyman Rüstəm belələri haqqında "Yaxşı ki..." şeirində çox gözəl yazıb:

Vəzifə başında oturmuşam mən,

Yaman hərlənirsən ətrafımda sən.

Sağıma baxıram, sağımda varsan,

Soluma baxıram, solumda varsan,

Bağıma baxıram, bağımda varsan,

Yoluma baxıram, yolumda varsan!

Artıq, bir vəzifə daşımıram mən,

Gözümə dəymirsən, qəribədir, sən.

Sağıma baxıram, sağımda yoxsan,

Soluma baxıram, solumda yoxsan,

Bağıma baxıram, bağımda yoxsan,

Yoluma baxıram, yolumda yoxsan!

Yaxşı ki, yoxsan!

Adamı vəzifəyə görə sayanlar haqqında bundan yaxşı nə demək olar?

"KVN"-çilər demişkən, Bakını tikib çeviriblər! Hər yer toz-duman içindədir. Harada gəldi bina tikirlər. Tikirlər, qoy tiksinlər, hamının evinin olması yaxşıdır. Amma harada, nə cür tikirlər? Bu suala cavab vermək uzun çəkər.

Təzə evlərin həyətində maşın saxlamağa meydança yox, ətrafda yaşıllıq, bağ-bağça yox, məktəb yox, xidmət müəssisələri yox, yol yox, idman meydançası yox, bir sözlə, insan yaşayışı üçün heç bir şərait yoxdur.

Mənzili də verəndə əyri-üyrü divarlar verirlər, bir qapısı olur, bir də pəncərələri. Hər tərəf qum, palçıq... İndi təmir elə görüm, necə təmir eləyirsən! Qəribi belə yerdə ağlamaq tutur...

Tikilmiş evlərin qarşısında üzbəüz, beş metrlikdə yeni evlər tikirlər ki, səni Günəş işığına həsrət qoysunlar. Bu binadan o binaya nərdivanla keçmək olar. Dünyanın heç yerində belə özbaşınalıq yoxdur!

Bir binanı tikirlər, camaat nə zülmlə, zillətlə mənzilləri təmir etdirib köçür, düşünür ki, hə, indi rahat ola bilərik. Yaşadığın binanın lap qabağında yeni binanın tikintisinə başlananda traktorlar gecə-gündüz işləyir, fəhlələrin səs-küyü, qışqırıqları aləmi başına götürür. Elə bil, Gədəbəyin çöllərindəyik! Əsəbiləşmə, görüm necə əsəbiləşmirsən! Döz, görüm necə dözürsən! Çəkilirsən mənzilinə, qapı-pəncərələri də örtürsən ki, gurultu-nərilti, səs-küy eşidilməsin, mənzil toz-torpaqla, sementlə dolmasın. Onda da havasızlıqdan boğulursan.

İnsanlar şəhərdə yox ey, Günəşlinin daş-kəsəkli yerlərində ev tikdirmək məqsədilə 3 sot torpaq sahəsi almaq üçün dəridən-qabıqdan çıxırlar, görəsən, bu qədər bina tikdirməyə Bakının mərkəzində torpaq sahələri necə tapılır?

Şəhərdə gecə saat 3-dən başlayaraq "avtoş"ların maşınlarının səsindən yatmaq mümkün olmur. Səs siqnallarının, əyləclərin tükürpədici səsindən yatdığın yerdən dik atılırsan. Maşın sürmək də böyük əzab-əziyyətə çevrilib. Bəzi sürücülər maşınları səkilərdə sürür. Deyirsən, görəsən bu şəhərin sahibi yoxdur? İndi gəl, əsəbiləşmə!

İşıqforun qırmızı işığında maşınlar bir-birinin ardınca düzülür, bir addım qabağa getmək mümkün deyil, arxada dayanan maşının eybəcər səs siqnalı qulaq batırır: gah it hürür, gah da hansı heyvanınsa səsi gəlir. Güclü, qüvvətli olasan, düşüb yapışasan həmin sürücünün yaxasından ki, a bala, nə istəyirsən? Görmürsən qırmızı işıq yanır?

Mərdəkan yolunda "Mersedes" markalı maşın 160-la şütüyür. Arxadan bir "Jiquli" sürücüsü mühərriki "partladır" ki, "Mersedes"i keçsin. Keçir də! Heç demə, yolda "Mersedes"in "Jiquli"ni keçməsi sürücünün xoşuna gəlməyib. Heç dəxli var?!

Mağazaya gedib bir mal almaq istəyirsən, açdırırsan ki, baxasan, xoşuna gəlmir, almırsan, üstünə qışqırırlar: "Almırdın, niyə açdırırdın?". Gəl, döz də!

Bizdə xidmət mədəniyyəti deyilən şeyi ömrümdə görmədim. Ticarətçilər 50 ölçüdə paltar geyən adama 42 ölçüdə paltar gətirirlər ki, "geyin, bax". Bir dəfə mağazada uşağa 38 ölçü ayaqqabı almaq istəyirdim. Satıcı bir ayaqqabı gətirdi, uşaq nə qədər çalışdısa, geyə bilmədi. Bir də baxdım ki, ayaqqabı 35 ölçüdədir. Dedim a kişi, bu nədir? Nə vaxtdan 35 ölçü 38-ə gedir? Nə cavab versə yaxşıdır: "Olanımız budur". Adam dəli olar, yoxsa yox?

Xidmət müəssisələrində aləm qarışıb bir-birinə. Hamı çox qazanmaq üçün müştəriləri aldatmaqla məşğuldur. İstəyirlər tezliklə ev alsınlar, villa tikdirsinlər, maşın sahibi olsunlar.

Kim Bakıda bir mədəni yer göstərə bilər ki, ailənlə gedib orada dincələ biləsən?

Mağazalarda bığıburma kişilər qadınlara alt paltarları təklif edirlər. Adam onların əvəzinə xəcalət çəkir! Hələ gülsatan kişiləri demirəm...

Bütün bunlar əsəbilik yaratmırmı?

A kişilər, görün nə günə qalmışıq ki, Bakının mağazalarında aldığın şeyləri əməlli-başlı bir paketə qoymurlar, deyirlər, paket pulla satılır. Guya onlar bizə malları öz qiymətinə satırlar, üstəlik paket pulu da istəyirlər! Satıcılar malı elə nazik paketdə verirlər ki, mağazadan çıxar-çıxmaz paket cırılır, mallar dağılır yerə. İndi təzə kostyumda, qalstukda əyil, yığ mallarını yerdən! Mağazanın qarşısında son moda "Mersedes"ləri dayanan müdir də, satıcılar da utanmadan bir kənardan tamaşa edirlər. Adamda can qalar? İstəyirsən deyəsən, ay, ....., alıcılara bu qədər hörmətsizlik edərlər?

Küçələr zibilliklə doludur. Bəzən aylarla zibil daşınmır...

Televizoru açırsan, bir yaltağı görürsən, tez düyməni basıb başqa kanallara keçməkdən başqa əlacın qalmır. Bəzi "kişilər"in yaltaqlıqlarını hər gün görürük. Qadınlar niyə yaltaqlanırlar, bunu başa düşmək olmur. "Bir balamı qurban vermişəm, o birini də verməyə hazıram". Bunu oğul anası söyləyir! Adamdan soruşarlar, ay arvad, sən gündə bir bala doğursan ki, qurban verəsən? Ayıb deyil? Yaxud görürsən, adını siyasətçi qoyan biri televizorda danışır, nə savad var, nə ağıl, nə məntiq! Qan təzyiqin qalxmasın, görüm necə qalxmır?

Dəniz sahilinə gəzintiyə çıxırsan, görürsən azərbaycanlı "fransızlar" heç kimdən - qocadan, qadından, uşaqdan utanmadan, çəkinmədən hamının gözü qarşısında sarılıblar bir-birinə. Elə bil, dünyanın axırıdır! Yan-yörəndən cavan oğlanlar, kişilər keçir, olmazın söyüşlərlə, təhqiramız ifadələrlə danışıqlarını eşidirsən, adamın ürəyi bulanır! Gəzintiyə çıxdığına peşman olursan, qayıdırsan evə.

Belə adamlardan qaçmayasan, nə edəsən?

Teatrda tamaşaya baxırsan, görürsən bir neçə adam yüksəkdən danışır, yaxud şaqqaşaq fındıq sındırıb yeyir. Adamda əsəb qalar? Bir də teatra getmək istəmirsən, düşünürsən, evdə otursan ondan yaxşıdır.

Küçədə-bacada adamlar bir-biri ilə sərt, kobud danışırlar. Adam birindən nəyi isə soruşmağa ehtiyat edir. Belə adamlardan qaçmaqdan başqa əlac qalmır.

Kim Azərbaycandakı 50-yə yaxın partiyanın adını saya bilər? Balaca bir ölkəyə bu qədər partiya lazımdırmı? Hərə bir tərəfə çəkir, buna birlik deyirsiniz? Bunu demokratiya adlandırırsınız? Eyni partiyanın üzvləri heç bir-birini tanımırlar. Tanıyanlar da o qədər biganə olurlar ki, birinin başına iş gələndə, o birilər deyir ki, "lap yaxşı oldu, gərək ondan da pis günə düşəydi!" Çünki müxtəlif yollarla bir-birindən qabağa keçmək, o biriləri kölgədə qoymaq bir sıra partiya üzvlərinin şakəridir. Hamı vəzifə uğrunda "qiyamət qoparır". Bəs, vəzifəsi olmayan vətəndaşlarımız nə etsinlər?

İnsanı əsəbiləşdirən o qədər eybəcərliklər var ki, yazmaqla qurtaran deyil. Şəhərdə evlərin qarşısında səhər tezdən əlində pivə şüşəsi tutan "tinbaşı"ları görəndə adamın yadına "Bir cənub şəhərində" filmi düşür...

Söhbət edirlər ki, bir hörmətli şəxs qohumunu gətirir yazıçılardan birinin yanına ki, bu uşaq yazı-pozu ilə məşğul olur, onu da Birliyin üzvü edin. Qoy daha da ruhlansın. Yazıçı dostumuz görür ki, doğrudan da "uşaqda" istedad deyilən bir şey var, zəmanət verir, onu Birliyə üzv yazırlar. Düz bir həftədən sonra hörmətli qohum yazıçı dostumuza zəng vurur ki, görün, ona Xalq yazıçısı fəxri adı verdirə bilərsinizmi?! Yazıçı dostumuz gülərək dillənir: "Zarafat edirsiniz?" Hörmətli şəxs də cavab verir ki, "nə zarafat? Puluynan deyil?"

Bu söhbəti xatırlatmağımda məqsəd möhtərəm oxuculara aydındır. Amma yaxşı ki, hələ yazıçıların təsadüfi fəxri adlar aldıqlarını görməmişik. Lakin belə "təsadüflər" musiqi aləmində həddindən artıq çoxdur. Görün nə vəziyyət yaranıb ki, otuz-qırx ilin sənətkarına, böyük xidmətləri olan, xalqın hörmətini qazanan insana da "Xalq artisti" fəxri adı verilir, səhnəyə, musiqiyə yeni gələn də bu adı alır. Bəli, birinə "verilir", biri "alır". Bütün sahələrə bunu şamil etmək olar. Qırx ilin tanınmış jurnalisti, yazıçısı, onlarla kitabın, pyeslərin, minlərlə qəzet məqalələrin müəllifləri "unudulur", dünən əlinə qələm alana orden, medallar, fəxri adlar verilir. Mən təqsiri ancaq siyahını yuxarıya təqdim edənlərdə görürəm. Siyahı tərtib edilərkən ədalətli və vicdanlı iş görülməlidir ki, belə söz-söhbətlər də olmasın. Haqsızlıq, ədalətsizlik insanları psikdirir, ürəkləri sındırır, qabiliyyətli, istedadlı adamlar bu cəmiyyətdə qiymətləndirilmədiklərini görüb, başqa cəmiyyətə yaşamağa üz tuturlar... Bu barədə kifayət qədər fikir söyləndiyindən, əhatəli yazmağı lazım bilmirəm.

Yaşamaq üçün o bunu aldadır, bu onu. O buna kələk gəlir, bu ona. Yəni oyunbazlıq edirlər. Belələrindən qaçmayasan nə edəsən?

Eləsi var, ailəsinə bir qəpik qıymır, arvadı, uşaqları cır-cındır içində gəzir, amma toylarda camaatın başına pul səpir, özünü göstərir. Belələrini görəndə adamda əsəb qalar?

Toylar demişkən, muğamatın şirin yerində biri gəlib musiqiçilərin qabağına bir göy "yüzlük" atır ki, "alə, bir "Tormoz Hüseyn" çal, oynamaq istəyirəm"... Çalğıçılar istəyirlər "Hopstop" çalırlar, istəyirlər "Çal, oynasın Əjdər əmi!" Bu toylar ki var, başqa bir yazının mövzusudur...

Sifətsiz, simasız adamları görəndə əsəbiləşməmək mümkün deyil!

Dəstəbazlıq, dostbazlıq, qrupbazlıq, partiyabazlıq, yerlibazlıq, yekəbaşlıq artıq adamları boğaza yığıb!

Görmürsünüz, kişilərimizin çoxu, ayıb da olsa, öz arvad-uşaqlarını şəxsən, həm də təntənəli surətdə başqa ölkələrə alver dalınca, qazanc dalınca göndərir?

Hərdən mənəvi tərbiyədən-zaddan danışırıq. Arif Ələkbəroğlu adlı biri var, Rusiyaya alverə gedib, bir rus qızı alıb, adını da dəyişib eləyib Alik Aleksandroviç. Özü də gedib kilsəyə, xaç suyuna çəkilib, olub xristian millətlərinin nümayəndəsi. Bunun başına kül olsun, bu da demokratiyadan danışır!

Yekə-yekə arvadlar ("zərif xanımlar" da yaza bilərdim) səhnəyə çıxan kimi oxumaqdan əvvəl başlayırlar qol açıb oynamağa. Elə bil, toyxanadadırlar.

...Bir gün tanınmış bir adamla görüşdüm. Çatışmazlıqlardan, nöqsanlardan, eybəcərliklərdən söz açdım. Bəzi şeylərə dözməyin mümkün olmadığını söylədim. O mənə nə desə yaxşıdır? "Qardaşoğlu, indiyədək dözüb yaşamısan, indidən sonra da döz, yaşa".

Nə edək? Gərək dözək də...

Xeyrəddin QOCA

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 06:41

Yəhudilər erməni monastırına tüpürdülər

Tarix: 29.10.2026 / 17:00

Bir Millət, İki Dövlət, Bir Ürək: Türkiyə Cümhuriyyətinin 103-cü ildönümü münasibətilə İctimai Nəzarət Təşkilatının Təbrik Bəyannaməsi

Tarix: 28.10.2026 / 12:51

ROZA TÖREKULOVNA AYTMATOVANIN ƏZİZ XATİRƏSİNƏ

Tarix: 28.10.2026 / 08:35

Türkiyədəki “sərmayə olayı” Pasifik Holding-i də vurdu - aktivləri donduruldu

Tarix: 28.10.2026 / 06:26

Türkiyədə səs-küylü “Starlink əməliyyatı” - 85 nəfər saxlandı

Tarix: 27.10.2026 / 13:54

"Bakı bu cür beynəlxalq forumlar vasitəsilə mədəniyyətlərarası dialoqa mühüm töhfə verə bilər" - Ozodbek Nazarbekov

Tarix: 27.10.2026 / 13:30

Penitensiar Xidmətə yeni rəis təyin edildi

Tarix: 27.10.2026 / 10:28

Dubay məhkəməsi Rusiya neftinin satışından 700 milyon dollardan çox vəsaiti dondurub - işin içində azərbaycanlılar da var…

Tarix: 26.10.2026 / 06:58

Vuçiç seçkidə məğlubiyyətini rəsmən bəyan etdi

Tarix: 24.10.2026 / 08:38

Serbiyada etirazlar pik həddə - gənclər Vuçiçi devirməyə qərarlıdır

Tarix: 22.10.2026 / 15:01

44 günün fövqündə: milli iradənin və tarixi yaddaşın təntənəsi

Tarix: 20.10.2026 / 22:19

İran XİN sözçüsü Azərbaycana tövsiyə verməyə qalxdı - həm də insan haqları mövzusunda…

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...