Lamiyyə Həsənova: “…anadangəlmə qüsurlar, travmalar, vərəm və sifilis kimi xəstəliklər də rol oynayır”
Bütün dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da cırtdan boylu insanlar var. Respublika Endokrinoloji Mərkəzinin yaydığı məlumata əsasən, ölkədə 300 nəfərə yaxın cırtdanboylu insan yaşayır. Bununla bağlı respublika üzrə 147 kişi və 124 qadın qeydiyyatdadır.
Bu kateqoriyaya daxil olan kişilərdə boyun uzunluğu maksimum 130, qadınlarda isə 120 sm-dir. Ümumilikdə isə, respublikada cırtdanboyluların sayının qeydiyyatda olanlardan 2 dəfə çox olduğu güman edilir. Mərkəzdən verilən məlumata görə, qısaboyluluqla bağlı regionlarda vəziyyət daha acınacaqlıdır. Tam dəqiq statistika olmasa da, Zaqatala, Balakən, Masallı və Lənkəran rayonlarında cırtdanboylu insanların sayının çox olduğu müşahidə edilir.
Cırtdanboylu insanların sayının artması mütəxəssisləri də narahat edir. Onların fikrincə, cırtdanboylu insanların sayının artması hormon çatışmazlığı ilə bağlıdır.
Endokrinoloq Lamiyyə Həsənovanın sözlərinə görə, genetik faktor da bu xəstəlikdə rol oynayır. Böyük insanlarda 46 xromosom olur. Bu xəstəliyi olanlarda isə 45 xromosom olur. Həmçinin, nanizmin (cırtdanboyluluq) yaranmasında anadangəlmə qüsurlar, travmalar, vərəm və sifilis kimi xəstəliklər də rol oynayır.
Həmsöhbətimiz onu da bildirdi ki, bu xəstəliklər üzrə qeydiyyatda olanlar qeydiyyatda olmayanlardan azdır: “Sadəcə, bu xəstəliyə tutulanlar üçün dövlət proqramı olmadığı üçün, şəxslər qeydiyyata düşmürlər. Əgər vaxtında müalicə edilərsə, boyu artırmaq və hansısa nəticəyə nail olmaq mümkündür. Lakin bu, bahalı müalicə hesab edilir.
Onu da deyim ki, qısaboyluluqla bağlı regionlarda vəziyyət daha acınacaqlıdır. Məlumatlara görə, Zaqatala, Balakən, Masallı və Lənkəran rayonlarında cırtdanboylu insanların sayının çox olduğu müşahidə edilir. Bu xəstəliyin müalicəsində müəyyən yaş həddi mövcuddur. Valideynlər uşaqlarını gecikdirir. Uşaqların boy artımında problemlərin olması ilkin mərhələdə poliklinikalarda müəyyən edilir və valideynlərə xəbərdarlıq olunur. Lakin buna o dərəcədə də riayət edilmir”.
Günel CƏLİLOVA
