"Valideyn bilməlidir ki, onun üç yaşında olan övladı 6 yaş üçün nəzərdə tutulan cizgi filminə baxa bilməz"
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi informasiya məhsullarında - internetdə yayımlanan məlumatlarda, televiziyalardakı proqramlarda və oyun disklərində mütləq şəkildə yaş kateqoriyasına uyğun işarələnmənin aparılmasını və buna əməl etməyənlərin cəzalanmasını təklif edən qanun layihəsi hazırlayıb.
Dövlət Komitəsinin Hüquqi təminat şöbəsinin müdir müavini Seymur Məmmədov media nümayəndələrinə açıqlamasında bildirib ki, komitə tərəfindən hazırlanmış "Uşaqların sağlamlığı və inkişafına ziyan vuran informasiyalardan qorunması haqqında" qanun layihəsinin məqsədi uşaqların internetdə qarşılaşacağı zərərli infomasiyalardan qorunmasıdır. Artıq qanun layihəsi müvafiq qurumlarla razılaşdırılıb. Hazırda layihəyə hökumət tərəfindən baxılır. Layihənin tezliklə Milli Məclisə təqdim edilməsi nəzərdə tutulur.
Komitə rəsmisi qeyd edib ki, yeni hazırlanan qanun layihəsində uşaqlar üçün zərərli olan informasiya növləri müəyyənləşdirilib: "Uşaqlar arasında dövriyyəsi qadağan edilən informasiyalar var. Həmin informasiyalara əxlaqsız məzmunlu, ailə anlayışını nüfuzdan salan, cinayətləri təbliğ edən, pornoqrafik informasiyalar daxildir. Layihədə informasiya məhsulları yaşa uyğun olaraq təsnifatlaşdırılır".
Rusiya və bir sıra inkişaf etmiş ölkələr tərəfindən yayımlanan kanallarda proqramların yaş kateqoriyası üzrə işarələndiyini deyən S.Məmmədovun sözlərinə görə, yeni qanun layihəsində Azərbaycanda da uşaqlar üçün informasiya məhsullarının, o cümlədən oyun disklərinin xüsusi qaydada işarələnməsi təklif edilir: "Qanun layihəsindəki digər məsələ ölkə ərazisində yayımlanan informasiya məhsullarının, məsələn, oyun disklərinin işarələnməsidir. Oyun disklərinin yaş kateqoriyasına uyğun işarələnməsi vacibdir. Çünki elə oyunlar var ki, onlar aşağı yaşlı uşaqların psixologiyasına mənfi təsir göstərir. Belə oyunlar oynamağa uşaqlara yalnız müəyyən yaşdan sonra icazə verilə bilər".
S.Məmmədov deyib ki, layihənin qəbulundan sonra informasiya məhsullarında, o cümlədən disklərdə, saytlarda yayımlanan məlumatlarda, televiziya proqramlarında işarələnmə mütləq olacaq. Bu tələbləri yerinə yetirməyənlərə qarşı müvafiq cəza prinsiplərinin - inzibati məsuliyyətin olması nəzərdə tutulub.
S.Məmmədov əlavə edib ki, qanun qəbul edildikdən sonra onun icrasına nəzarət edən orqan da müəyyənləşəcək və həmin qurum məlumatı yayanla bağlı müvafiq tədbir görə biləcək.
Televiziya proqramlarında, cizgi filmlərində, oyun disklərində yaş kateqoriyasının yazılmasının vacibliyini ekspert də bizimlə söhbətində dilə gətirdi.
Uşaq yazıçısı Sevinc Nuruqızı "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, televiziya proqramlarında yayımlanan verilişlər, o cümlədən cizgi filmlərində yaş kateqoriyası mütləq qeyd olunmalıdır: "Televiziyada yayımlanan proqramların hansı yaş dövrünə aid olunması göstərilməlidir. Valideyn bilməlidir ki, onun üç yaşında olan övladı 6 yaş üçün nəzərdə tutulan cizgi filminə baxa bilməz. Bir sıra nağıllar var ki, onlar xüsusi yaş kateqoriyası üçün nəzərdə tutulub. Məsələn, "Tıq-tıq xanım" nağılının iki forması var. Həmin nağılın bir variantında bildirilir ki: "bəsdərəciy, ay bəsdərəciy, mən sənə quyruq göstərəciy", digər variantda isə "küsdərəciy, ay küsdərəciy, başına bir əndərəciy". Əksər uşaqlar bu variantı özünə yaxın qəbul edə bilər. Bu səbəbdən də uşaqlar üçün nəzərdə tutulan nağıllarda, cizgi filmlərində yaş kateqoriyası nəzərə alınmalıdır".
Həmsöhbətimizin fikrincə, yaş kateqoriyasının qeyd olunması valideyn üçün də rahatdır: "Valideyn hansısa uşaq verilişinin və ya cizgi filminin hansı yaş üçün nəzərdə tutulduğunu görsə, övladının həmin proqramı izləməsinə mane olacaq. Yaş kateqoriyası işarələnməsi əbəs yerə müəyyən olunmur. İşarələnmə mütəxəssislər tərəfindən həyata keçirilir. Bu işdə psixoloqlar, müəllimlər və həkimlər iştirak etməlidir".
S.Nuruqızının fikrincə, aidiyyəti qurumlar yaş kateqoriyası məsələsini gündəmə gətirməkdə, demək olar ki, gecikib.
Günel CƏLİLOVA
