Fatimə Hacıbəyli: "Ən kiçik mübahisələr də əksər hallarda faciələrə səbəb olur"
Könül Vaqifqızı: "Məişət zorakılığı qurbanları sayının artması səbəblərindən biri onların vaxtında öz hüquqlarını müdafiə etməməsidir"
Son zamanlar Azərbaycanda məişət zorakılığı halları ilə bağlı cinayətlərin sayında sürətli artım müşahidə edilir. Xüsusən də ailədə qadınlara qarşı zorakılıq səbəbindən ölüm hallarının sayının çoxalması daha çox narahatlıq yaradır. Demək olar ki, hər həftə KİV ailədaxili münaqişələr, yaxud məişət zorakılığı ilə bağlı ölüm hadisələri, intiharlar barədə həyəcan doğuran məlumatlar yayır.
Eyni zamanda, boşanmaların sayında da artım müşahidə olunur ki, bunun da əsas səbəblərindən biri kimi məhz məişət zorakılığı halları göstərilir.
Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, 2016-cı ildə qeydə alınmış 897 cinayət hadisəsi məişət zorakılığı ilə bağlı olub ki, onların da 9,6 faizi əvvəllər cinayət törətmiş şəxslər tərəfindən törədilib. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, məişət zorakılığı nəticəsində zərərçəkənlərin sayı 3,6 faiz artaraq 1031 nəfər, ölənlərin sayı isə 18,6 faiz artaraq 51 nəfər olub.
Məişət zorakılığı hallarının artması barədə fikir bildirən "Vəfa" Sosial İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, ailələrdə münasibətlər o qədər gərginləşib ki, ən kiçik mübahisələr də əksər hallarda faciələrə səbəb olur: "Ər-arvad problemi zorakılıq həddini alıbsa, bundan xəbər tutan yaxınlar, qonşular mübarizə apara bilməyəndə, ən azı, qadına məsələnin hüquqi müstəvidə həlli üçün yardım etməlidir. Ailələrin 80 faizində hansısa formada məişət zorakılığı baş verir. Belə ki, çoxu heç zorakılığa məruz qaldığını dərk etmir. Çünki vaxtilə nənəsi babası tərəfindən, anası isə atası tərəfindən döyülüb. Bir qənaət də belədir ki, oğlan uşağından fərqli olaraq, qızı "sabah gəlin olacaqsan" deyə uşaqlıqdan psixoloji zorakılığa hazırolma qurbanı kimi böyüdürlər. Oğlan da böyüyəndə düşünür ki, o əmr etməli, xanımı da yerinə yetirməlidir".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, bu gün ailələrdə söz-söhbətin yaranması səbəblərindən biri uşaq problemidir. Qadınların ana ola bilməməsi ailədə həmin xanıma qarşı münasibəti dəyişir: "Bəzi ailələrdə uşaq yoxdur deyə, gəlinə pis baxırlar, gərgin psixoloji durum yaranır, bu qovğa ya ağır faciə, ya da boşanma ilə bitir. Bu gün boşanmaların sayında ciddi şəkildə artım var. Boşanmalar əsasən məişət zorakılığı olan ailələrdə baş verir".
Psixoloq Könül Vaqifqızı bizimlə söhbətində bildirdi ki, Azərbaycanda kişilərin qadınları özlərindən iqtisadi cəhətdən asılı saxlamasının kökündə mentalitet, qədim adət-ənənə və "kim nə deyər" düşüncəsi durur: "Hələ daha öncələr "qadın işləməz" deyə bir fikir, böyüklərin qız uşaqlarına "o gün olsun ailə qurub ər çörəyi yeyəsən" kimi alqışları da vardı. Onlar düşünürdü ki, ən xoşbəxt qadın ərinin qazancı ilə dolanandır. Ancaq fikirləşmirdilər ki, bu onu kişidən asılı vəziyyətə salır. Məsələn, həyat yoldaşı tərəfindən fiziki, psixoloji təzyiqlərə məruz qaldığı halda, səsini çıxara bilməyəcək. Çünki iqtisadi cəhətdən zəifdir, asılıdır. Bundan əlavə, övladları var və çıxıb getsə, onlara baxa bilməyəcək. Bu da kişilərdə bir arxayınlıq yaradır - "mən səndən üstünəm!".
Psixoloqun fikrincə, məişət zorakılığı qurbanları sayının artması səbəblərindən biri onların vaxtında öz hüquqlarını müdafiə etməməsidir: "Məişət zorakılığı qurbanı təkcə qadın deyil, uşaqlar və inanılması çətin olsa da, kişilər də ola bilər".
Günel CƏLİLOVA
