Xanım Qasımova: "Hər bir zəhmətin qarşılığı olduğu kimi, dərslik yazanların da əməyinin qarşılığı olmalıdır"
Rafiq İsmayılov: "Nazirlər Kabinetinin məsələyə baxıb-baxmadığından xəbərim yoxdur"
Dərsliklərin hazırlanması çətin prosesdir. Əksər hallarda dərsliklərin dili, mövzuları tənqidə tuş gəlir. Elə hallar da olur ki, dərsliklərdə, bir növ, pərakəndəlik, müəyyən neqativ hallar - "xaltura" elementlərinə rast gəlinir. Təhsil ekspertləri hesab edir ki, bunun bir səbəbi dərslik müəlliflərinin təcrübəsizliyindən qaynaqlanırsa, digər səbəbi onların əməyinin maddi cəhətdən stimullaşdırılmaması ilə bağlıdır.
Məlumatlara görə, Təhsil Nazirliyi orta məktəblər üçün dərslik müəlliflərinin əməyinin maddi cəhətdən stimullaşdırılması üçün Nazirlər Kabinetinə müraciət edib.
Qeyd edək ki, orta məktəblərin dərs vəsaitlərinin hazırlanması müxtəlif nəşriyyatlar tərəfindən həyata keçirilir. Ekspertlər qeyd edir ki, tender elan edilir və seçilən dərslik müvafiq nəşriyyat tərəfindən çap olunur. Bunun müqabilində dərslik müəlliflərinə dövlət tərəfindən qonorar ödənilmir.
Ekspertlərin qeyd etdiyinə görə, dərslik müəlliflərinin maddi cəhətdən stimullaşdırılması daha keyfiyyətli dərsliklərin meydana çıxmasına şərait yaradar.
Görünən odur ki, dərsliklərimizdə rast gəlinən problemlərin bir səbəbi də müəlliflərin stimullaşdırılması faktorunun yoxluğudur.
4-cü, 5-ci və 7-ci siniflər üçün "Azərbaycan dili" dərsliyinin müəllifi Xanım Qasımova "Bakı-Xəbər"ə bildirdi ki, müəlliflərin əməyinin stimullaşdırılması vacibdir. O qeyd etdi ki, bu, dərslik yazanların əməyinə böyük dəstək olardı.
"Hər vətəndaşın başlıca vəzifəsi, borcu dövlətə fayda verməkdir. Biz də müəllim olaraq dərslik yazmaqla təhsilimizə fayda verməyi düşündük. Ümumiyyətlə, dərslik yazmaq çox ağır işdir, çox çətin prosesdir. Bir dərsliyin meydana gəlməsi üçün böyük əziyyətlər çəkir, çoxlu işləyir və yuxusuz gecələr keçiririk. Sözsüz ki, hər bir zəhmətin qarşılığı olduğu kimi, dərslik yazanların da əməyinin qarşılığı olmalıdır. Təhsil Nazirliyinin Nazirlər Kabinetinə müraciətini müsbət qiymətləndirirəm. Hesab edirəm ki, bu yalnız bizim üçün deyil, gələcəkdə də dərslik yazan müəlliflərin əməyinin stimullaşdırılmasına xidmət edəcək" -deyə bildirən X.Qasımova vurğuladı ki, müəlliflər yazdıqları dərsliklərə görə nəşriyyatlarla müqavilə bağlayır və müqaviləyə əsasən onlara müəyyən məbləğ ödənilir.
X.Qasımova bildirdi ki, o, dərsliklərlə yanaşı, müəllim vəsaitlərinin, eləcə də iş dəftərlərinin müəllifidir.
İctimaiyyət nümayəndələrinin, ziyalıların dərslik müəlliflərini tənqid etməsinə münasibət bildirən X.Qasımova dedi ki, bütün irad və təkliflər müəlliflər tərəfindən nəzərə alınır. Bunların bir qisminin təbii olduğunu vurğulayan X.Qasımovanın sözlərinə görə, hər bir valideyn övladının yaxşı oxumasını, dərsləri dolğun qavramasını istəyir. Dərsliklərin öz tələbinin olduğunu vurğulayan müəllif deyir ki, şagirdləri yetişdirmək, formalaşdırmaq üçün, dərsliklərdə müəyyən məsələlərə toxunmaq lazımdır: "Bu mövzular bilik səviyyəsi aşağı olan şagird üçün çətinlik törədir, amma yaxşı oxuyan şagird üçün isə yox".
O bildirdi ki, bütün dərsliklərin dili sadə, üslubu anlaşılan olmalıdır ki, şagird onları qavraya bilsin.
Naşir və dərslik müəllifi Rafiq İsmayılov da bizimlə söhbətində bildirdi ki, nazirliyin müraciəti müəlliflərin ürəyincədir: "Bu işə çox yaxşı baxıram. Bu, dərslik müəlliflərinin əməyinin stimullaşdırılmasında rol oynayacaq. Nazirliyin belə bir təşəbbüslə çıxış etməyi yaxşıdır. Nazirlər Kabinetinin məsələyə baxıb-baxmadığından xəbərim yoxdur. Hələ ki, xəbər gözləyirik. Əvvəllər kitabı hazırlayan naşir dərsliyin tirajını Təhsil Nazirliyinə təqdim edirdi. Yeni dərsliklər üzərində işləyirdi. İndi dərsliklərin müəllif hüququ nazirlik tərəfindən alınır. Müəllif və naşirin dərsliklərin sonradan təkmilləşməsində marağı olmur. Müəlliflərə qonorar ödənilir, dərsliyin sonrakı taleyi nazirliklə bağlı olur. Nazirlik də birinci nəşrlə kifayətlənmir, sonrakı dövrlərdə də kitabları təkmilləşdirərək yenidən çap etmək zərurəti yaranır. Bu zaman müəllifə qonorar ödənilmir. Yəni birinci nəşrdə ödənilir, təkrar nəşrlərdə yox".
İradə SARIYEVA
