şənbə günü, 11 iyul 2026
     

"Kap-it-al-izim", yə­ni "ka­pan it­lə­rin" al­dıq­la­rı iz­lə­rin ta­ri­xi döv­rü...

Image


Sə­viy­yə­siz sə­hiy­yə...

 

Hə­kim­lər ni­yə öz­lə­ri­ni və xəs­tə­lə­ri­ni al­da­dır­lar? "Mun­dus vult de­ci­pi - Bü­tün dün­ya al­dan­maq is­tə­yir" İm­ma­nu­el Kant. Bu möv­zu gü­nü­mü­zün ən ak­tu­al möv­zu­la­rın­dan bi­ri ola­raq qa­lır. Hə­qi­qə­ti dərk et­mə­yən, qey­ri-hə­qi­qi in­for­ma­si­ya məh­sul­la­rı ilə in­san­la­rın bey­ni­ni yük­lə­yən mü­əl­lim­lər, mü­hən­dis­lər, hə­kim­lər və sa­ir pe­şə sa­hib­lə­ri, el­mi və və­zi­fə ti­tu­lun­dan ası­lı ol­ma­ya­raq, min il­lər­di ki, ya­lan ak­si­om­lar üzə­rin­də qu­rul­muş ya­lan fi­kir­lər­lə in­san cə­miy­yə­ti­ni ida­rə edib, yan­lış is­ti­qa­mə­tə yö­nəltmə­yə da­vam edir­lər.

Bu­nun nə­ti­cə­sin­də də in­san­la­rı qor­xu al­tın­da sax­la­ya­raq, öz məq­səd­lə­ri üçün is­ti­fa­də edən iş­ğal­çı, əx­laq­sız, vic­dan­sız və sa­ir in­sa­ni də­yər­lər­dən məh­rum olan pa­ra­zit in­san­lar az­lı­ğı qru­pu­nun çox­luq üzə­rin­də ha­ki­miy­yə­ti­ni bər­qə­rar edə bi­lir­lər. Sekst Em­pi­rik, Hip­pok­rat, Klav­di Qa­len, İbn Si­na və sa­ir hə­kim-fi­lo­sof­lar öz döv­rü­nün şə­fa­ver­mə iq­ti­da­rın­da olan bö­yük alim­lə­ri idi­lər. Tək­cə Sekst Em­pi­rik de­yil, o döv­rün bü­tün hə­kim­lə­ri em­pi­rik idi­lər və təc­rü­bə­lə­rin­də əl­də et­dik­lə­ri sı­naq­dan keç­miş nə­ti­cə­lər­dən is­ti­fa­də edir­di­lər. Bu nə­ti­cə­lə­rin kö­kün­də xalq tə­ba­bə­ti du­rur­du. Xalq tə­ba­bə­ti­nin ən qə­dim və ən mü­kəm­mə­li türk xalqla­rı­na aid olan Tür­kə­ça­rə idi. Söz­süz ki, baş­qa xalqla­rın da tə­ba­bət­lə­ri var idi, la­kin on­la­rın di­li türk dil­lə­rin­dən for­ma­laş­dı­ğı ki­mi, tə­ba­bət­lə­ri də tür­kə­ça­rə­dən for­ma­laş­mış­dı. Dün­ya­da ge­dən pro­ses­lə­rə diq­qət et­sək gö­rə­rik ki, müx­tə­lif mə­kan­da müx­tə­lif za­man da­xi­lin­də baş ve­rən pro­ses­lər yer kü­rə­si­nin müx­tə­lif re­gi­on­la­rın­da müx­tə­lif qiy­mət­lər al­mış­dır. Bu­nun sə­bə­bi nə idi? Bu su­a­la ca­vab ver­mək üçün re­gi­on­la­rın o dövrdə­ki in­tel­lek­tu­al sə­viy­yə­si­nə nə­zər sal­maq la­zım­dır. Şərqdə fi­zi­ka, kim­ya, ri­ya­ziy­yat, astro­no­mi­ya ki­mi apa­rı­cı bi­lik­lər sis­te­mi yük­sək sə­viy­yə­də olan za­man Qərb de­yi­lən in­di­ki Av­ro­pa­da­kı in­san­lar dü­şük in­tel­lek­tu­al sə­viy­yə­də olan adam­ye­yən­lər idi­lər. Av­ro­pa ay­rı­ca bir qi­tə və ya coğ­ra­fi mə­kan de­yil­di, o, Va­ti­ka­nın bic öv­la­dı idi. Ka­to­lik kil­sə­si dün­ya­da olan keç­miş si­vi­li­za­si­ya­lar­dan qal­mış və in­san­lı­ğın düz­gün in­ki­şa­fı­na xid­mət edə­cək in­tel­lek­tu­al sər­vət­lə­ri məhv et­mək, ta­ri­xi sax­ta­laş­dır­maq və onun ge­di­şi­ni şey­ta­ni yo­la sal­maq üçün özü­nün bic öv­la­dın­dan is­ti­fa­də et­mək məq­sə­di­ni bü­tün dövrlər­də hə­ya­ta ke­çi­rir. Av­ro­pa­lı­la­rın bic öv­la­dı olan ABŞ da ey­ni məq­səd­lə ya­ra­dıl­mış­dır. On­la­rı dü­şün­dü­rən yal­nız oğur­luq və ta­lan­lar idi. On­lar həm Şər­qin tə­bii sər­vət­lə­ri­nə, həm də in­tel­lek­tu­al sər­vət­lə­ri­nə göz tik­miş­di­lər. Bir tə­rəf­dən Qərb alim­lə­ri və fi­lo­sof­la­rı öz yer­lə­rin­də in­tel­lek­tu­al in­for­ma­si­ya məh­sul­la­rı­nın qit­lı­ğı­na gö­rə Mi­sir, Hin­dis­tan, Tu­ran və İra­na üz tu­ta­raq bu boş­lu­ğu dol­du­rur­du­sa, di­gər tə­rəf­dən də Qərb döv­lət­lə­ri öz xə­zi­nə­sin­də olan boş­luq­la­rı Şərq döv­lət­lə­ri­nin mad­di, in­tel­lek­tu­al, mə­nə­vi sər­vət­lə­ri he­sa­bı­na dol­du­rur, bu məq­səd­lə aman­sız vəh­şi­lik­lə­rə və mü­ha­ri­bə­lə­rə əl atır­dı­lar. Qərbdə xris­ti­an­lı­ğa qə­dər­ki dövrlər­də ta­lan və oğur­luq mis­si­ya­la­rı kam­pa­ni­ya­lar şək­lin­də ol­sa da, xris­ti­an­lıq döv­rün­də sis­te­ma­tik şə­kil al­ma­ğa baş­la­dı. Baş­qa inan­cı və sər­bəst dü­şün­cə qa­bi­liy­yə­ti olan mil­lət­lər, top­lum­lar və fərdlər tə­qib­lə­rə və məh­və mə­ruz qal­dı. Xris­ti­an İn­ki­vi­zi­ya­sı sər­bəst dü­şün­cə tər­zi­nə ma­lik olan hər bir şəx­si edam et­mək sə­la­hiy­yə­ti­nə qa­dir idi. Ad­la­rı­nı çək­di­yim bö­yük hə­kim­lər də Şər­qin tü­kən­mə­yən in­tel­lek­tu­al sər­və­tin­dən fay­da­lan­mış­dı­lar. Za­man keç­dik­cə Qərb alim­lə­ri Şər­qin in­tel­lek­tu­al sər­və­tin­dən bəh­rə­lə­nə­rək onu dərk et­mə­yə ça­lı­şır­dı­lar. Bu oya­nış idi, oya­nan­la­rın ək­sə­riy­yə­ti Tu­ran ad­la­nan və in­di­ki Türklə­rin o za­man­kı və­tə­nin­də ya­şa­yan in­san­la­rın ge­ne­tik tö­rə­di­ci­lə­ri idi. Tu­ran məh­dud-kom­pakt əra­zi­də yer­ləş­mir­di. Tu­ran Yer kü­rə­si­nin bü­tün dağ­lıq və da­ğə­tə­yi əra­zi­lə­ri­ni tut­muş­du. O za­man­kı tu­ran­lı­lar Yer kü­rə­si­nə yal­nız bir məq­səd­lə gəl­miş­di­lər, o da bu­ra­da olan in­sa­na­bən­zər can­lı­la­rı zə­ka sa­hi­bi et­mək, əx­la­qi və mə­nə­vi də­yər­lə­rə sa­hib et­mək idi. Lil-İt­lə ev­li­lik­dən əmə­lə gə­lən İt­baş tö­rə­mə­lə­rin in­san­la­rın əc­da­dı he­sab edi­lən Adə­min Həv­va ilə ev­li­li­yin­dən ya­ran­mış adam şək­lin­də­ki tö­rə­mə­lə­ri ilə qan­lı ix­ti­laf­la­ra son qoy­maq və di­gər mu­tantla­rı abı­ra sal­maq əsas məq­səd­lər­dən idi. Lil-İt tö­rə­mə­lə­ri ilə bir yer­də ya­şa­maq müm­kün­süz idi, çün­ki Lil-İt və tö­rə­mə­lə­ri hür­mək­lə ün­siy­yət sax­la­yır­dı­lar. So­nun­cu də­fə bö­yük qal­ma­qal­dan son­ra Lil-İt hürr ya­şa­maq üçün ba­la­la­rı­nı da gö­tü­rüb baş­qa əra­zi­də məs­kun­laş­mış, sü­rət­lə ar­tıb-ço­xal­mış­dı­lar. Bu məq­sə­də çat­maq üçün tu­ran­lı­lar dağ­lar­dan dü­zən­lik­lə­rə en­mə­li, ho­mo rek­tus və di­gər mu­tantlar­la kon­taktda ol­ma­lı idi­lər. İlk za­man­lar tu­ran­lı­la­rı al­lah ki­mi qar­şı­la­yan ho­mo rek­tus və baş­qa mu­tantlar son­ra­lar on­lar­dan öy­rən­di­yi bil­gi­lə­ri tu­ran­lı­la­ra qar­şı tət­biq et­mə­yə baş­la­dı­lar. Xə­ya­nə­tə gö­rə də­fə­lər­lə cə­za­lan­dı­rıl­sa­lar da (cə­ri­mən və əla­man qrup­la­rı), on­lar bu gün də xə­ya­nə­ti da­vam et­dir­mək­də­dir­lər. Tu­ran­lı­lar da­nı­şa bil­mə­yən­lə­rə dil öy­rə­dir, zə­ka­sı ol­ma­yan­la­rı zə­ka­lan­dı­rır və Yer kü­rə­si­nin sər­vət­lə­rin­dən is­ti­fa­də edib, ge­ne­tik kod­la­rı­nı da­vam et­dir­mək­lə­ri­ni tə­min edir­di­lər. Yal­nız bu məq­səd­lə qa­lak­ti­ka­la­ra­ra­sı şu­ra tu­ran­lı­la­rı Yer kü­rə­si­nə ekspe­di­si­ya­ya gön­dər­miş­di. Çün­ki bun­dan əv­vəl­ki ge­ne­tik ekspe­ri­mentlər uğur­suz alın­mış­dı. İn­san­lı­ğa aid olan mə­nə­viy­yat, əx­laq, vic­dan ki­mi də­yər­lər­dən uzaq olan Di­no­zavrlar, Ken­tavrlar, Ki­no­tavrlar-Ki­no­ke­fal­lar, Mi­no­tavrlar, Sa­tir­lər və sa­ir mu­tant bi­o­ro­bot­lar Yer kü­rə­si­ni bü­rü­müş­dü. İn­di əlac ona qal­mış­dı ki, gen mü­hən­dis­li­yi nə­ti­cə­sin­də La­bo­ra­tor ekspe­ri­mentlər­dən alı­nan tavr və zavrla­rın Yer kü­rə­sin­də olan di­şi cinslə­ri ilə bi­la­va­si­tə tə­bii cüt­ləş­mə nə­ti­cə­sin­də şü­ur­lu tö­rə­mə­lər əmə­lə gə­ti­rib, on­la­rı tər­bi­yə edib, in­tel­lek­tu­al var­lıq ki­mi ye­tiş­dir­sin­lər. Əl­bət­tə, bu çox çə­tin bir mis­si­ya idi. Bu­nu qa­lak­ti­ka­la­ra­ra­sı şu­ra yal­nız bir çox pla­net­lə­ri fəth et­miş, abı­ra sal­mış Tu­ran-Türk fa­teh­lə­ri­nə ona gö­rə tap­şır­mış­dı­lar. La­kin bu pro­ses­lər çox ağır və ləng ge­dir­di. Həm də bö­yük qur­ban­lar ba­ha­sı­na. Tu­ran-Türk pla­ne­tar fa­teh­lə­ri öz ge­ne­tik kod­la­rı­nın də­yiş­kən­li­yə-mu­ta­si­ya­ya uğ­ra­ma­sı ba­ha­sı­na qar­şı­la­rı­na qo­yul­muş tap­şı­rı­ğı re­al­laş­dır­ma­ğa məc­bur idi­lər. Fa­teh­lər il­kin tan­rı­lıq sta­tu­sun­dan ya­rım­tan­rı, son­ra isə da­ha aşa­ğı sta­tus­la­ra keç­di­lər. On­lar bi­lə-bi­lə öz ge­ne­tik kod­la­rı­nı qur­ban ve­rir­di­lər, çün­ki on­la­rın Yer kü­rə­sin­də ge­ne­tik tö­rə­mə or­taq­la­rı var idi, on­la­rı bu­ra­xıb ge­ri qa­yı­da bil­məz­di­lər. Ti­tan­lar, At­lantlar, Le­mur­lar, Ari­lər, Ka­an­lar sta­tu­sun­da olan­la­rın za­ma­nın­da Fa­teh­lə­rin bir qis­mi müx­tə­lif za­man­lar­da he­sa­bat ver­mək üçün ge­ri­yə qa­yı­dır­dı. La­kin Kan-Qan-Xan sta­tu­su ərə­fə­sin­də on­la­rın ge­ri­yə qa­yıt­ma­sı­na Qa­da-Qan, Yas-AK qo­yul­du. Çün­ki on­la­rın qa­nı o qə­dər qa­rış­mış­dı, ge­ne­tik kod­la­rı o qə­dər Yer kü­rə­si­nə uy­ğun­laş­mış­dı ki, on­lar əv­vəl­ki Ata və­tə­nin­də ya­şa­ya bil­məz­di­lər. Bu­na gö­rə də on­la­rın üst sta­tu­sun­da olan­lar Ka­qan, Kan, Xan, Fi­ron, Kır-Al, Qır-AL ki­mi sta­tus­lar­la bö­yük və ya ki­çik döv­lət­lər qu­rub, on­la­rı ida­rə et­mə­yə baş­la­dı­lar. La­kin tu­ran­lı­lar nə qə­dər qur­ban­lar ver­sə­lər də, öz­lə­ri­nin tam bən­zə­ri­ni tö­rə­də bil­mə­di­lər, çün­ki on­la­rın gen kod­la­rı mu­tant kod­lar­la qa­rış­mış­dı. O za­man tu­ran­lı­lar ki­no­ke­fal­la­rın di­şi­lə­ri­ni er­kək­lə­rin­dən ayı­rıb, on­la­ra Qa­dın sta­tu­su ver­di­lər, çün­ki ki­no­ke­fal­lar tu­ran­lı­la­rı Qad ad­lan­dı­rır­dı­lar. Be­lə­lik­lə, Ki­no­ke­fal­la­rın İt­baş ki­mi tö­rə­mə ver­mə­sı­nın qar­şı­sı mi­ni­mu­ma qə­dər alın­mış ol­du. Bu gün biz ana­liz et­sək gö­rə­rik ki, hər bi­ri­nin 23 cüt xro­mo­so­mu ol­ma­sı­na bax­ma­ya­raq, müx­tə­lif mə­kan­lar­da yer­ləş­miş əha­li­nin kəl­lə qu­ru­lu­şu və ge­ne­tik struk­tu­ru-qap­lo­tip­lə­ri bir-bi­rin­dən əhə­miy­yət­li də­rə­cə­də fərqlə­nir. Bu­gün­kü in­sa­nın ge­ne­tik struk­tu­run­da han­sı hey­va­nın gen­lə­ri üs­tün­lük təş­kil edir­sə, onun xa­rak­te­ri, ya­şam tər­zi, müx­tə­lif so­si­al sta­tus­la­ra, əks cin­sə, fərqli dü­şün­cə sa­hib­lə­ri­nə mü­na­si­bət­lə­rin­də özü­nü gös­tər­mək­də­dir. İn­di­ki av­ro­pa­lı­la­rın ge­ne­tik kod­la­rın­da vəh­şi it­lə­rə aid gen­lər üs­tün­lük təş­kil et­di­yin­dən, on­lar qa­rət, qəsb və yır­tı­cı­lı­ğa aid di­gər xü­su­siy­yət­lə­rə da­ha çox sa­hib­lə­nib­lər. Bu­na gö­rə də on­lar bü­tün dövrlər­də baş­qa xalqla­rın sər­vət­lə­ri­ni mə­nim­sə­mək üçün hər bir zo­ra­kı­lı­ğa əl atır­dı­lar. On­la­rın Ame­ri­ka, Asi­ya, Avstra­li­ya, Af­ri­ka qi­tə­lə­rin­də tö­rət­di­yi qət­li­am­lar və soy­qı­rım­lar bu­na mi­sal ola bi­lər. İn­di­ki dövrdə baş­qa döv­lət­lə­rin və mil­lət­lə­rin he­sa­bı­na ən yük­sək lüks hə­yat şə­ra­i­ti əl­də et­sə­lər də, müx­tə­lif döv­lət­lər­də ter­ror­çu qrup­lar ya­ra­da­raq, on­la­rı ma­liy­yə­ləş­di­ri­rək öz gen həmproq­ram­la­rı­nın doy­ma­yan gö­zü­nü doy­dur­maq üçün baş­qa­la­rı­na məx­sus sər­vət­lə­ri mə­nim­sə­yir­lər. Yer kü­rə­sin­də olan bü­tün sər­vət­lə­rə sa­hib ol­sa­lar be­lə, on­la­rın göz­lə­ri heç za­man do­ya bil­məz! Dün­ya xalqla­rı­nın bu­nu bil­mə­si va­cib və zə­ru­ri­dir! İt­lər, ac və ya tox ol­ma­la­rı­na bax­ma­ya­raq, BO­ĞUŞ­MA­LI­DIR­LAR!! Yə­ni MÜ­HA­Rİ­BƏ­LƏR la­büd­dür!! De­mək la­zım­dır ki, heç də et­nos­lar öz­lə­ri­nə na­haq­dan fərqli To­tem­lər, On­qon­lar, Bay­raq­lar və sa­ir rəmzlər seç­mə­miş­lər. Keç­miş­də və in­di Hökmdar­la­rın, rəh­bər­lə­rin və on­la­rın ko­man­da­la­rı­nın se­çil­mə­si də hə­min prin­sip­lə­rə əsas­lan­mış­dır. Ki­min qa­nı vəh­şi gen­lər­lə zən­gin­dir­sə, o fərdlər­dən rəh­bər və onun ko­man­da­sı təş­kil edi­lir. Bu da o de­mək­dir ki, hər han­sı bir mə­də­ni sta­bil top­lu­ma rəh­bər­lik et­mək və on­la­rı yö­nəltmək üçün da­ha yır­tı­cı gen­lə­rə ma­lik olan in­san­la­ra eh­ti­yac var. Mü­a­sir döv­lət qu­rum­la­rın­da struk­tur­la­ra aid ştat­la­rın dol­du­rul­ma­sı və komplektləş­di­ril­mə­si də bu qay­da ilə tən­zim­lə­nir. Struk­tur rəh­bə­ri üçün kadr se­çər­kən onun top­lu­ma nə ve­rə­cə­yi yox, top­lum­dan nə ala­ca­ğı ön plan­da du­rur. Nə­ti­cə­də sta­tis­tik va­hid­lə­rə dü­şən pay ara­sın­da­kı fərq min­lər­cə də­fə ar­tır. Su­pe­rekspert de­miş­kən: "Bö­lü­nən ya­lan­dır, bö­lən Ya­lan­çı. Qis­mət Di­lən­çi­dir, ya da Ta­lan­çı! "Bu böl­gü üsu­lu bi­zim sö­zü­müz­dən for­ma­laş­mış Kap-İt-Al-İzim qu­ru­lu­şu­na ta­ma­mi­lə uy­ğun­dur. Yə­ni ka­pan it­lə­rin al­dıq­la­rı iz­lə­rin ta­ri­xi döv­rü. Ka­pi­ta­lizm qu­ru­lu­şu heç za­man sta­bil ola bil­məz, çün­ki bu, o it­lə­rin iş­ta­hı­na bağ­lı­dır. İş­tah isə tən­zim­lən­mə­si müm­kün ol­ma­yan duy­ğu­dur, çox za­man iş­tah­la­rı aza­lan­da Dün­ya sə­viy­yə­li "İş­tah ya­rış­la­rı" - Şo­u­lar təş­kil edir­lər, bu­nun­la öz­lə­ri­nin IT­GEN rey­tinqlə­ri­ni yük­səltmək­lə İT­gen sə­viy­yə sta­tu­su­nu qey­diy­ya­ta al­dı­rır­lar. Fa­teh­lər kö­kü ey­ni olan müx­tə­lif dil­lər ya­ra­dıb, in­san­cı­ğaz­la­rı İn-San et­mə­yə ça­lı­şır­dı­lar. In­san in­tel­lek­tu­al sə­viy­yə­si və mə­nə­vi də­yər­lə­ri or­ta sta­tis­tik gös­tə­ri­ci­lə­rin üs­tün­də olan Adam xro­mo­som­la­rı­na ma­lik və­tən­daş sta­tu­su al­mış fərdlər ki­mi qə­bul olun­ma­lı­dır. Tə­sa­dü­fi de­yil ki, Yer kü­rə­sin­də bü­tün mə­kan ad­la­rı, İn­san ad­la­rı və soy ad­la­rı Tu­ran-Türk di­lin­də­dir, hət­ta Bü­tün bit­ki və hey­van ad­la­rı be­lə bu dil­də­dir. Bu gün ye­ni kəşflər nə­ti­cə­sin­də su­ba­tom­dan su­per­qa­lak­ti­ka­ya qə­dər nə ta­pı­lıb­sa, on­la­rın da adı Tu­ran-Türk di­li­nə aid­dir. Di­lin bö­yük­lü­yü on­da idi ki, onun hər bir hər­fi­nin, hər bir sə­si­nin, hər bir he­ca­sı­nın öz mə­na­sı var idi. Bu­gün­kü dil­lə­rin hər bi­ri Fa­teh-Tu­ran-Türk di­li­nin kom­bi­nas­yon və per­mu­tas­yon üsul­la­rı ilə mü­rək­kəb­ləş­di­ril­mə­si, sim­vol­laş­dı­rıl­ma­sı he­sa­bı­na ya­ra­dıl­mış­dır. Av­ro­pa tex­ni­ka və tex­no­lo­gi­ya­nı in­ki­şaf et­dir­mək­lə in­san­lı­ğa bö­yük bə­la­lar gə­ti­rib, on­la­rı sı­xış­dır­maq, qul şək­li­nə sal­maq­la məhv et­mək məq­sə­di­ni or­ta­lı­ğa qoy­muş­dur. Tex­nok­ra­ti­ya bir tə­rəf­dən ət­raf mü­hi­tə, di­gər tə­rəf­dən isə in­san cə­miy­yə­ti­nə bö­yük və məh­ve­di­ci zi­yan­lar vur­muş­dur. Av­ro­pa dün­ya­da ar­dı­cıl ola­raq ge­no­si­ya­si və bi­o­si­ya­si mü­ha­ri­bə­lər apa­rır. İt­gen­lər Yer kü­rə­sin­də Me­te­o­ro­lo­ji, Atom, kos­mik, Dal­ğa, Bi­o­lo­ji, Tok­si­ko­lo­ji, Psi­xo­gen və sa­ir si­lah­lar­dan is­ti­fa­də et­mək­lə hə­ya­tı məhv edib, öz tö­rə­mə­lə­ri­ni isə Ye­rin mər­kə­zin­də və ya baş­qa pla­net­lər­də məs­kun­laş­dır­maq fik­ri­nə düş­müş­lər. Bu­na gö­rə­dir ki, is­teh­sal et­dik­lə­ri nə var­sa, on­la­rı ma­ya də­yə­rin­dən qat-qat yük­sək qiy­mə­tə al­ma­ğa baş­qa­la­rı­nı məc­bur edir­lər. Bü­tün dün­ya in­san­la­rı­nı is­teh­sal et­dik­lə­ri məh­sul­lar­dan ası­lı və­ziy­yə­tə sa­lan "in­ki­şaf et­miş öl­kə­lər" və ya­xud on­la­rın "də­rin döv­lət­lə­ri" di­gər öl­kə­lə­ri və xalqla­rı ti­ca­rət, bank və köm­rük əmə­liy­yat­la­rı va­si­tə­si­lə öz­lə­rin­dən ası­lı və­ziy­yət­də sax­la­yır­lar. La­kin on­lar yax­şı bi­lir­lər ki, ata gen­lə­ri­nə hə­mi­şə möh­tac­dır­lar və on­suz uzun müd­dət ar­dı­cıl nə­sil tö­rə­də bil­məz­lər. Bu­na gö­rə də bir ne­çə nə­sil­dən son­ra pa­ra­lel ata gen­lə­ri­nə eh­ti­yac­la­rı müt­ləq­dir. Bu eh­ti­yac ol­ma­say­dı, yə­qin ki, öz ata­la­rı­nı çox­dan məhv edər­di­lər. Bu­nu ta­ri­xi faktlar sü­but edir. Bu­gün­kü elm ad­la­nan bi­lik­lər sis­te­mi re­al­lı­ğı əks et­dir­mə­di­yin­dən, in­san ana­dan olan­dan ölə­nə qə­dər onun va­si­tə­si­lə be­yin­lər zom­bi­ləş­di­ril­di­yin­dən, şəx­siy­yət po­zu­lur və "ic­ra­çı adam" ad­la­nan sta­tis­tik rə­qə­mə çev­ri­lir. Ha­ki­miy­yət rə­qəm­lər­lə öz ci­na­yət­kar əməl­lə­ri­nin xey­ri­nə is­tə­di­yi ki­mi ma­ni­pul­ya­si­ya­lar apa­rır. De­yə bi­lər­si­niz ki, bu­nun sə­hiy­yə xid­mə­ti­nə və tib­bi yar­dı­ma nə ai­diy­yə­ti var? Əv­vəl­cə onu bil­mək la­zım­dır ki, dün­ya və döv­lət sə­hiy­yə təş­ki­lat­la­rı öz əha­li kon­tin­gen­ti­nin sağ­lam­lı­ğı­nı qo­ru­maq üçün yox, onu məhv et­mək üçün for­ma­laş­dı­rıl­mış­lar. Bu gün in­san­lar tib­bi mü­a­yi­nə üçün müt­ləq Av­ro­pa, Ame­ri­ka, Asi­ya qi­tə­lə­rin­də in­ki­şaf et­miş öl­kə­lər ad­la­nan döv­lət­lə­rin is­teh­sal et­di­yi ava­dan­lıq və ci­haz­lar­dan is­ti­fa­də et­mək məc­bu­riy­yə­tin­də qa­lıb. Bu ava­dan­lıq və ci­haz­la­rın öz­lə­ri və in­san­la­rın mü­a­yi­nə haq­qı həd­din­dən ar­tıq ba­ha ba­şa gəl­di­yin­dən, in­ki­şaf et­mək­də olan öl­kə­lə­rin və­tən­daş­la­rı­na qar­şı soy­ğun­çu­luq va­si­tə­si­nə çev­ril­miş­dir. Üs­tə­lik də cə­sa­rət­lə de­mək olar ki, mü­a­sir sə­hiy­yə­nin qə­bul et­di­yi xəs­tə­lik­lə­rin di­aq­no­zu re­al­lı­ğa uy­ğun de­yil, sa­vad­sız və in­tel­lek­tu­al sə­viy­yə­si dü­şük olan alim­ci­yəz­lə­rin uy­dur­ma­sı­dır. Ümu­miy­yət­lə, xəs­tə­lik de­yi­lən bir şey yox­dur, bu, in­san­la­rı al­dat­maq və qor­xu al­tın­da sax­la­maq üçün uy­du­rul­muş bir mo­del­dir. İn­san, di­gər möv­cud­luq­lar ki­mi, proq­ram­dır, proq­ram­da­xi­li və proq­ram­la­ra­ra­sı or­taq­lıq­la­rın op­ti­mal mü­na­si­bət­lə­ri ol­du­ğu za­man kə­si­yin­də ho­me­os­taz ad­la­nan op­ti­mal­lıq möv­cud ol­ma­lı­dır ki, bu­na da sağ­lam­lıq de­yi­lir. İn­san proq­ra­mı ka­i­na­ta in­teq­ra­si­ya et­di­yi­nə gö­rə ona fa­si­lə­siz ola­raq da­xi­li və xa­ri­ci stres­sor­lar tə­sir edə­rək stress əmə­lə gə­ti­rir. Stres­lər hər bir proq­ra­mın stres­sor­la­ra qar­şı ver­di­yi ca­vab re­ak­si­ya­sı­dır ki, bu da can­lı və can­sız ad­lan­dı­rı­lan bü­tün proq­ram­la­ra aid­dir. Eti­raf et­mə­li­yik ki, xəs­tə­lik və di­aq­noz­la­rın no­zo­lo­ji va­hid­lə­ri in­san or­qa­niz­min­də ge­dən pro­ses­lə­ri, yə­ni sə­bə­bi yox, nə­ti­cə­lə­ri əks et­di­rir, nə­ti­cə­ni ara­dan qal­dır­maq­la sə­bə­bi ara­dan qal­dır­mır və be­lə­lik­lə, xəs­tə ad­lan­dı­rı­lan in­san­la­rı sa­ğaltmaq əvə­zi­nə on­la­ra da­i­mi xəs­tə eti­ke­ti ya­pış­dı­rıb da­i­mi müş­tə­ri­yə çe­vir­mək mis­si­ya­sı­na na­il olu­nur. De­mək olar ki, bu gün ən dəb­də olan, ən qor­xu­lu sa­yı­lan, ən çox xərc tə­ləb olu­nan "xəs­tə­lik­lər" əs­lin­də möv­cud de­yil və an­caq sə­hiy­yə üçün biz­nes va­si­tə­si­dir. Bu biz­ne­sin ba­şın­da du­ran isə ABŞ və Av­ro­pa döv­lət­lə­ri­dir. On­lar bir tə­rəf­dən is­teh­sal et­dik­lə­ri ba­ha­lı ava­dan­lıq­la­rı, di­gər tə­rəf­dən isə sağ­lam­lıq üçün heç bir fay­da­sı ol­ma­yan ba­ha­lı dər­man va­si­tə­lə­ri­ni sat­maq­la qa­zanc məq­sə­di gü­dür­lər. Bu məq­səd­lə on­lar di­gər döv­lət­lər­də xal­qı­nı pu­la sa­tan vic­dan­sız "Pu­lun­qu­lu­lar­dan" is­ti­fa­də edir­lər. Küt­lə­vi in­for­ma­si­ya va­si­tə­lə­ri isə ta­mah məq­sə­di­lə RE-KIL-AM" va­si­tə­si­lə hə­min zə­hər­lə­rin sa­tıl­ma­sı üçün də­ri­dən-qa­bıq­dan çı­xır. Nə­ti­cə­də dər­man pre­pa­rat­la­rı ilə mü­a­li­cə olu­nan hər bir "xəs­tə" eti­ket­li şəxs "xro­ni­ki xəs­tə" eti­ket­li şəx­sə çev­ri­lə­rək da­i­mi qa­zanc mən­bə­yi sta­tu­su da­şı­yır. Son­ra in­san or­qa­niz­mi haq­qın­da tə­səv­vü­rü ol­ma­yan Qəs­sab­lar on­la­rı cər­ra­hi mü­da­xi­lə ilə ömür­lük şi­kəstli­yə məh­kum edir. Dün­ya sə­hiy­yə­si və mü­a­sir tə­ba­bə­tin məz­mu­nu qı­sa­ca ola­raq bun­dan iba­rət­dir! Çı­xış yol­la­rı haq­qın­da gə­lən say­lar­da ət­raf­lı mə­lu­mat ve­ri­lə­cək.

Ra­fiq ƏLİ­YEV,
Su­pe­rekspert



VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

SON XƏBƏRLƏR

11.07.2026 / 21:05
Ukrayna Rusiyanın Azovdakı “kölgə donanması”nı çökdürür - bir gecədə 28 gəmi vuruldu... +VİDEO

11.07.2026 / 20:46
İstilər Eyfel qülləsinin də “dəngəsini” pozdu

11.07.2026 / 20:02
Prezident: "Hər dəfə Qarabağda, Şərqi Zəngəzurda olanda və inkişafı görəndə ürəyim sevinir"

11.07.2026 / 19:58
"Dövlətimiz güclüdür, Ordumuz güclüdür, iradəmiz yerindədir" - Prezident

11.07.2026 / 19:56
ABŞ konqresmeni İordan çayının qərb sahilində israilli köçkünlər tərəfindən girov götürüldü...

11.07.2026 / 19:53
Prezident İlham Əliyev: "Son 5-6 il ərzində xalqımız haqlı olaraq qürur hissi ilə yaşayır"

11.07.2026 / 19:51
"Hər dəfə keçmiş köçkünlər öz dədə-baba torpaqlarına qayıdanda hamımız üçün bayramdır" - Prezident

11.07.2026 / 19:45
"Soyqırım və deportasiya qurbanlarına dəstək" adlı layihənin icrası davam edir

11.07.2026 / 19:03
Yazıçı-publisist Aydın Tağıyevin kitabının təqdimatı olub - FOTO

11.07.2026 / 18:01
“Xankəndi” hotelinin açılışı oldu - FOTO

11.07.2026 / 17:35
Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında Şuşanın Kiçik Qaladərəsi kəndində sakinlərlə görüşü ilə bağlı paylaşım edilib - VİDEO

11.07.2026 / 17:25
Prezident İlham Əliyev Xocavənd rayonunun Quzeyxırman kəndində olub

11.07.2026 / 16:17
Zərdabda narkotikin təsiri altında avtomobil idarə edən sürücü saxlandı

11.07.2026 / 16:01
Prezident Şuşada “Yasəmən” hotelinin yeni korpusları ilə tanış oldu - FOTO

11.07.2026 / 15:32
Prezident Şuşanın Qarabağ küçəsində dövlət-özəl tərəfdaşlığı çərçivəsində həyata keçirilmiş işlərlə tanış olub - FOTO

11.07.2026 / 15:11
Patruşev illər əvvəl bin Ladenə qarşı planlaşdırılan Rusiya-ABŞ əməliyyatını açdı – ABŞ son anda imtina etdi...

11.07.2026 / 15:07
Şuşada “Sadıqcanın evi”nin bərpadan sonra açılışı olub - FOTO

11.07.2026 / 14:22
Azərbaycan vətəndaşını qətlə yetirən şəxs Batumi aeroportunda yaxalandı

11.07.2026 / 14:09
BTQ ilə Burkina-Faso Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutu arasında anlaşma memorandumu imzalandı

11.07.2026 / 13:57
Prezident Şuşanın Kiçik Qaladərəsi kəndində görülən işlərlə tanış olub və kəndə qayıdan sakinlərlə görüşüb - FOTO

11.07.2026 / 13:57
Prezident Şuşanın Kiçik Qaladərəsi kəndində görülən işlərlə tanış olub və kəndə qayıdan sakinlərlə görüşüb - FOTO

11.07.2026 / 13:44
Azərbaycanın sərt müqavimətindən sonra İsrail geri addım atdı – qondarma “soyqırım" məsələsi gündəmdən çıxarıldı...

11.07.2026 / 13:17
CHP-nin idarə etdiyi daha bir bələdiyyədə həbslər aparıldı – sədrin də aralarında olduğu 36 nəfər qandallandı...

11.07.2026 / 12:50
Sui-qəsd iddiaları Trampı qorxutdu... Orduya əmr verdi - İranı xəritədən siləcəklər...

11.07.2026 / 12:19
İran “səhvini” boynuna aldı? - Tramp danışıqların bərpasına göstəriş verdi

11.07.2026 / 12:15
Ukrayna Azovda 13 rus tankerini vurdu - Rusya Don-Azov kanalını gəmilərə bağladı...

11.07.2026 / 11:53
"Karib hövzəsində dekolonizasiya mövzusu çox vaxt lazımi səviyyədə diqqətdə olmur" - Sen-martinli jurnalist

11.07.2026 / 11:29
Ukrayna üçün “Patriot”lar ilkin mərhələdə Almaniyada istehsal oluna bilər...

11.07.2026 / 11:15
Prezident İlham Əliyev Monqolustan Prezidentinə təbrik ünvanlayıb

11.07.2026 / 11:03
Prezident Laçında Hoçaz çayının üzərindəki su elektrik stansiyalarının açılışını etdi - FOTO

11.07.2026 / 10:54
Zakir Həsənov Türkiyədə səfərdədir - FOTO

11.07.2026 / 10:45
“Həkəriçay” su anbarının təməli qoyuldu

11.07.2026 / 10:31
Jan-Mişel Brun Fransa mətbuatını ifşa etdi - müstəmləkə xalqlarına qarşı zorakılığı kölgədə saxlayır, təhrif edirdilər...

11.07.2026 / 10:22
Avropa Parlamenti ermənilərdən başqa həm də yunan lobbisinin əsirliyində imiş... SÜBUT...

11.07.2026 / 10:08
Hakan Fidan S-400-lərin üçüncü ölkəyə göndərilməsi ilə bağlı danışıqların davam etdiyini açıqladı...

11.07.2026 / 09:53
“Azərbaycanca-Norveçcə sözlük" yayınlandı

11.07.2026 / 09:48
"Media dekolonizasiya prosesində qlobal məlumatlılığın artırılmasında mühüm rol oynayır" - Abbas Abbasov

11.07.2026 / 09:44
Vətənə və xalqa xidmət edən ömür Doğum gününüz mübarək, hörmətli Rasim Məmmədov!

11.07.2026 / 09:37
Bakıda medianın dekolonizasiya prosesində roluna həsr olunmuş konfrans keçirilir

11.07.2026 / 09:30
Amerikalı mütəxəssislər TRIPP layihəsi ilə bağlı Ermənistana səfər edib...

11.07.2026 / 09:15
İran Trampın iddialarını təkzib etdi – onlardan danışıqların bərpasını istəməmişik...

11.07.2026 / 08:49
İran ABŞ-ın bombaladığı nüvə obyektlərini bərpa edir - peyk görüntüləri ortaya çıxardı...

10.07.2026 / 22:43
Paşinyan hələ də Ermənistanda qalan Azərbaycan kəndlərindən danışdı...

10.07.2026 / 22:18
Kreml rəsmisi ABŞ-ın Ukraynaya “Patriot hədiyyəsini” dəstəklədi - Peskov nə demək istəyir?...

10.07.2026 / 21:44
Paşinyan yeni konstitusiya layihəsini dekabrda Əliyev və Trampla görüşədək təqdim edəcək...

10.07.2026 / 21:16
Avroparlament Putinin devrilməsinə doğru daha bir addım atdı...

10.07.2026 / 20:55
Rusiyada dərin yanacaq qıtlığının Azərbaycana təsirləri gündəmdə...

10.07.2026 / 20:41
Prezident İlham Əliyev bir sıra beynəlxalq qurumların rəhbər şəxslərini qəbul edib - FOTO

10.07.2026 / 20:37
Azərbaycan JF-17 qırıcı təyyarələri ilə bütün Xəzəri nəzarətə götürür

10.07.2026 / 20:36
Ərdoğanın hədiyyə etdiyi revolverlərin bir çoxu geri qaytarıldı

10.07.2026 / 20:21
Ermənistan İranın əlindən çıxır, TRIPP layihəsinin də buna birbaşa dəxli var

10.07.2026 / 20:05
Akademik Musiqili Teatrda "Şahmaran" tamaşasına daxili baxış keçirilib

10.07.2026 / 19:55
Ermənilərin məhkəməsi çıxışlarla davam etdirilib FOTO

10.07.2026 / 19:39
Tramp İrandan yeni təklif aldığını iddia etdi – “Biz də qəbul etdik”...

10.07.2026 / 19:22
Vasitəçi ölkələr ABŞ-İran gərginliyini azaltmaq üçün hərəkətə keçdi - Qətər Tehrana heyət göndərdi...

10.07.2026 / 18:57
Yaxın Şərqdə gərginliyi daha da artıracaq iddia - ABŞ-dan sonra iki körfəz ölkəsi də İrana hücum etdi...

10.07.2026 / 18:40
Xaricdə təhsil şirkətləri ilə bağlı vətəndaşlara xəbərdarlıq edildi... - "özünü "təhsil ekspertləri" kimi təqdim edənlər..."

10.07.2026 / 18:12
Kreml Türkiyənin S-400-ləri satacağını rəsmən təsdiqlədi – sistemlər üçüncü ölkələr üzərindən Rusiyaya qaytarıla bilər...

10.07.2026 / 17:50
Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO

10.07.2026 / 17:35
Nazir Vilayət Eyvazovun göstərdiyi rəqəmlərlə bağlı müzakirə başladı - necə və hansı üsullarla?...

10.07.2026 / 17:19
Professor Məhərrəm Zülfüqarlının “ Atillanın yeni sərgüzəştləri” kitabı nəşr olundu - FOTO

10.07.2026 / 16:32
“Zəngəzur dəhlizi bəyanatına” Ermənistan XİN-nin əks-reaksiyası tam yersizdir...

10.07.2026 / 15:58
“XXI Əsrin Qadınları” İctimai Birliyinin layihəsinin yekun tədbiri Ağsuda keçirilib

10.07.2026 / 15:57
Yunus Oğuzun “Türk” etnonimi və törələri kitabı Respublika Gənclər Kitabxanasının fonduna daxil edilib

10.07.2026 / 15:52
Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib

10.07.2026 / 15:49
ABŞ MKİ-nin “əllərini pişik yeyib ki, İsrail kəşfiyyatı önə çıxıb?!”...

10.07.2026 / 15:41
Marketlər yerli istehsalçılardan 100 min manat istəyir? – Deputatdan iddia...

10.07.2026 / 15:27
Ölkədə qulaqdibi xəstəliyinin artması iddiaları ilə bağlı rəsmi açıqlama...

10.07.2026 / 15:10
Azərbaycanın Ermənistandakı eksklav kəndlərinin taleyini özümüz həll edəcəyik...

10.07.2026 / 14:59
Azərbaycandakı sabitlik və inkişaf Prezident İlham Əliyevin uğurlu siyasətinin nəticəsidir - ŞƏRH

10.07.2026 / 14:47
Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...

10.07.2026 / 14:34
Kəlbəcərdə mina partladı...

10.07.2026 / 14:29
İran hakimiyyətində yeni parçalanma? - İranda əhali, ABŞ-da mətbuat radikallaşır...

10.07.2026 / 14:18
Bakıda sərnişinlərdən küsən avtobus sürücüsü ilə bağlı QƏRAR VERİLDİ...

10.07.2026 / 14:12
Türkiyə Rusiyadan aldığı S-400 sistemlərini körfəz ölkəsinə satır – İDDİA...

10.07.2026 / 14:05
Bakcell və Gənclər Fondu "İnnovasiya və Süni İntellekt" üzrə təqaüd proqramının qalibləri ilə görüş keçirib - FOTO

10.07.2026 / 13:56
Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...

10.07.2026 / 13:51
Ukrayna Rusiyaya ağır zərbə - neft zavodu, neft terminalı, neft anbarı və böyük bir müdafiə zavodu vuruldu...

10.07.2026 / 13:39
“Valideyn himayəsindən məhrum qalmış uşaqlarla iş” layihəsinin yeddinci təlimi

10.07.2026 / 13:17
Qazaxıstan da vitse-prezidentlik institutuna keçir...

10.07.2026 / 13:05
Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar paketi AB-ni parçaladı – birlik ölkələri razılığa gələ bilmir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...

XƏBƏR ARXİVİ