Yusif Bəkirov: "15-16 yaşlı uşaqları məcburi əməyə cəlbetmə Azərbaycan qanunvericiliyində birmənalı olaraq qadağan olunub"
Nabil Seyidov: "Uşaqla mütləq şəkildə əmək müqaviləsi imzalanmalıdır"
Azərbaycanda fəaliyyət göstərən əmək müqaviləsi bildirişi üzrə elektron informasiya sistemi, digər mühüm üstünlükləri ilə yanaşı, uşaq əməyinin istismarı hallarının qarşısının alınmasında da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Sistem ölkənin əmək qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş yaş həddindən, yəni 15 yaşdan aşağı olan şəxslərlə əmək müqaviləsi bağlanması faktını avtomatik şəraitdə dərhal aşkar edir və belə müqavilələrin rəsmiləşdirilməsinə imkan vermir. Bununla bağlı bildirişlər sistemdə heç bir halda qeydiyyat üçün qəbul edilmir. Bunu Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin rəisi Fuad Əlizadə ABŞ-ın ölkəmizdəki səfirinin siyasi işlər üzrə müşaviri Devid Börnstyinlə nazirlikdə keçirilən görüşdə diqqətə çatdırıb.
Mövzu ilə bağlı fikir bildirən uşaq hüquqları sahəsi üzrə ekspert Yusif Bəkirov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, əksər dünya ölkələrində uşaqların işə qəbulu üçün minimum yaş həddi 15 müəyyən olunub: "15 yaşında uşağın işə qəbul olunması asan proses deyil. O yaşda olan uşaq işə qəbul olunmaq üçün hansısa müəssisəyə müraciət edərsə, yaşadığı ərazinin icra hakimiyyəti tərəfindən qəyyumluq verilməlidir. İcra Hakimiyyətinin razılığı ilə uşaq işə götürülə bilər".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, 15 yaşlı işçi üçün xüsusi iş saatları var: "Qanunvericiliyə əsasən, 15 yaşlı bir yeniyetmə yalnız 3 və ya 4 saat əməklə məşğul ola bilər. Onun işlədiyi sahə isə olduqca yüngül olmalıdır ki, uşağın səhhətinə hər hansı bir zərər dəyməsin. O yaşda olan uşaqlar əsasən səyyar qəzet və ya jurnal satışı, poçt sahəsində çalışa bilər. 15 yaşında olan uşaqları ağır işə götürə bilməzlər. İşəgötürən şəxs uşaqları məcburi ağır əməyə cəlb edirsə, o şəxs məsuliyyətə cəlb olunmalıdır".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, 15-16 yaşlı uşaqları məcburi əməyə cəlbetmə Azərbaycan qanunvericiliyində birmənalı olaraq qadağan olunub.
Ekspert Nabil Seyidov bizimlə söhbətində bildirdi ki,
işə ehtiyacı olan 15 yaşlı uşaqların işə götürülməsi alqışlanmalıdır. Amma burada müvafiq öhdəliklər olmalıdır: "Qanunvericilikdə qeyd olunur ki, mütləq şəkildə uşaqların maraqları nəzərə alınmalıdır. Onların təhsili, sağlamlığı, zorakılıq və digər neqativ hallardan qorunmaq istiqamətində müvafiq tədbirlər görülməlidir.
Uşaqların işə cəlb olunma müddəti məhdudlaşdırılmalıdır. Böyüklər 8 saat işləyə bilirsə, uşaqların isə iş qrafiki bunun tam yarısı olmalıdır.
Həmçinin, uşaqlarla böyüklərə gördüyü eyni işə görə bərabər həcmdə maaş verilməlidir. İşəgötürən işçinin uşaq olduğunu düşünüb ona az əməkhaqqı vermək istəyində ola bilər. Eyni işə görə istənilən yaşda olan şəxs bərabər həcmdə əməkhaqqı almalıdır".
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, uşaqla mütləq şəkildə əmək müqaviləsi imzalanmalıdır. Bu həm işəgötürən, həm də uşaq üçün vacibdir.
Ekspert bildirdi ki, uşaq əməyinin istismarının qarşısını almaq üçün dövlət tərəfindən Əmək Müfəttişliyi yaradılıb. Əmək Müfəttişliyi uşaq əməyindən istifadə olunub-olunmaması ilə bağlı mütəmadi olaraq monitorinq aparır.
Günel CƏLİLOVA
