Azər­bay­can di­li­nin ta­ri­xi tə­şək­kü­lü...

Azər­bay­can di­li xal­qı­mı­zın ən bö­yük sər­və­ti, müs­tə­qil döv­lə­ti­mi­zin da­ya­ğı­dır. Hər bir xal­qın mə­də­niy­yət ta­ri­xin­də di­lin xü­su­si ye­ri var və di­li ol­ma­yan xalq, de­mək olar ki, xalq de­yil.

Azər­bay­can di­li­nin tə­şək­kül ta­ri­xi haq­qın­da bir sı­ra fi­kir və mü­la­hi­zə­lər, təd­qi­qat əsər­lə­ri möv­cud­dur. Azər­bay­can di­li mi­nil­lə­rin sı­na­ğın­dan üzü­ağ çı­xa­raq gü­nü­mü­zə qə­dər öz var­lı­ğı­nı qo­ru­ya bi­lib. Ana di­li­mi­zin gö­zəl­li­yi, mə­də­niy­yə­ti­mi­zin in­ki­şa­fın­da oy­na­dı­ğı rol haq­qın­da çox da­nış­maq, çox yaz­maq olar. Ana di­li­miz döv­lət­çi­li­yi­mi­zin əsas at­ri­but­la­rın­dan bi­ri­dir.

Akif Bay­ra­mov, Zi­yəd­din Mə­hər­rə­mov, Mus­ta­fa İs­gən­dər­za­də­nin bir­gə mü­əl­lif­li­yi ilə işıq üzü gö­rən "Azər­bay­can di­li və nitq mə­də­niy­yə­ti" nəş­rin­də Azər­bay­can di­li­nin ta­ri­xi­nə da­ir ol­duq­ca diq­qət­çə­kən mə­lu­mat­lar yer alıb.

Nəşrdə qeyd edi­lir: "Hər bir di­lin ta­ri­xi hə­min dil­də da­nı­şan xal­qın ta­ri­xi ilə bağ­lı olur. Azər­bay­can di­li­nin ta­ri­xi xal­qı­mı­zın ta­ri­xi ilə əla­qə­dar ola­raq onun ki­mi çox qə­dim­dir. Azər­bay­can di­li ha­zır­kı in­ki­şaf sə­viy­yə­si­nə bir­dən-bi­rə çat­ma­mış­dır. Bu bir sı­ra əsrlə­rin məh­su­lu­dur. İlk dövrlər­də, baş­qa dil­lər ki­mi, Azər­bay­can di­li­nin də lü­ğət tər­ki­bi ka­sıb, qram­ma­tik qu­ru­lu­şu isə bə­sit ol­muş­dur. La­kin xal­qı­mız ta­ri­xən in­ki­şaf et­dik­cə, di­li­mi­zin səs sis­te­mi təd­ri­cən sə­lis­ləş­miş, lü­ğət tər­ki­bi zən­gin­ləş­miş və qram­ma­tik qu­ru­lu­şu tək­mil­ləş­miş­dir.

Ta­rix­də hu­ma­nist, sülhse­vər, meh­ri­ban və xe­yir­xah xalq ki­mi məş­hur olan, uzun əsrlər bo­yu həm onu əha­tə edən qon­şu­lar­la, həm də bü­tün di­gər xalqlar­la dostluq, qar­daş­lıq mü­na­si­bə­tin­də ya­şa­yan Azər­bay­can xal­qı ta­ri­xin müx­tə­lif dövrlə­rin­də bir sı­ra iş­ğal­lar­la üz-üzə gəl­miş­dir. VII əsrdən baş­la­ya­raq Azər­bay­ca­na ərəb iş­ğal­çı­la­rı, son­ra­lar isə fars, mon­qol, türk qəsbkar­la­rı bas­qın et­miş­lər. Bu ya­del­li­lə­rin məq­sə­di xal­qı­mı­zı və elə­cə də onun di­li­ni ta­rix mey­da­nın­dan çı­xar­maq idi. La­kin Azər­bay­can xal­qı ta­rix bo­yu bu mən­fur iş­ğal­çı­lar­la aman­sız mü­ba­ri­zə apa­ra­raq öz var­lı­ğı­nı qo­ru­du­ğu ki­mi, öz di­li­ni də mü­ha­fi­zə edib sax­la­mış­dır.

İş­ğal­çı­la­rın ar­zu və əməl­lə­ri­nin ək­si­nə ola­raq, Azər­bay­can di­lin­də sə­nət əsər­lə­ri ya­ra­dı­lır və di­li­miz ya­vaş-ya­vaş ədə­bi zə­min əsa­sın­da for­ma­la­şıb in­ki­şaf edir­di. Ya­del­li­lə­rin tə­qi­bi­nə bax­ma­ya­raq, XIII əsrdə Hə­sə­noğ­lu, XIV əsrdə Nə­si­mi və baş­qa sə­nət­kar­la­rı­mız Azər­bay­can di­lin­də gö­zəl əsər­lər ya­zıb ya­rat­mış­lar. Hə­min dövrlər­də (as­si­mil­ya­si­ya döv­rün­də) Azər­bay­can di­li nə­in­ki öz müs­tə­qil­li­yi­ni qo­ru­yub sax­la­mış, ey­ni za­man­da "...öz hə­ya­ti­lik və sa­bit­li­yi­ni sü­but et­miş, hət­ta, öz növ­bə­sin­də, ərəb və xü­su­si­lə də fars di­li­nə də tə­sir gös­tər­miş­dir". Bu tə­sir son­ra­lar tək­cə hə­min dil­lə­rə de­yil, baş­qa bir sı­ra dil­lə­rə də ol­muş­dur".

Alim­lər bil­di­rir ki, bü­tün ta­rix bo­yu öz ori­ji­nal­lı­ğı­nı mü­ha­fi­zə edib sax­la­yan Azər­bay­can di­li get-ge­də in­ki­şaf edə­rək XIX əsrdə mil­li di­lə çev­ri­lib. Ya­zı­lan­la­ra gö­rə, bu dövrdə Azər­bay­can di­li­nin müs­tə­qil­li­yi uğ­run­da mü­ba­ri­zə da­ha da kəs­kin­lə­şib. Qeyd edi­lə­nə gö­rə, döv­rün qa­baq­cıl adam­la­rı və bü­tün xalq di­lin mil­li var­lı­ğı­nı qo­ru­ma­ğa baş­la­yıb.

Ya­zı­lan­la­ra gö­rə, hə­min dövrdə bö­yük mü­tə­fək­kir M.F.Axun­dov di­li­mi­zin çox na­dir və po­e­tik vü­sə­tə ma­lik bir dil ol­du­ğu­nu həm nə­zə­ri, həm də əmə­li ola­raq sü­but et­mə­yə ça­lı­şıb: "XIX əs­rin so­nu XX əs­rin əv­vəl­lə­rin­də Azər­bay­ca­nın gör­kəm­li ma­a­rif­pər­vər­lə­ri - M.Ə.Sa­bir, C.Məm­məd­qu­lu­za­də, Ə.Haq­ver­di­yev və baş­qa­la­rı di­li­mi­zin mil­li ori­ji­nal­lı­ğı uğ­run­da cid­di mü­ba­ri­zə apar­mış və bu mə­sə­lə­də xal­qa düz­gün is­ti­qa­mət ver­miş­lər. Bü­tün sa­hə­lər­də ol­du­ğu ki­mi, dil sa­hə­sin­də də in­ki­şaf üçün ge­niş im­kan­lar ya­ran­dı.

So­vet döv­rün­də Azər­bay­can di­li­nin lü­ğət tər­ki­bi, qram­ma­tik qu­ru­lu­şu, üs­lub­la­rı bəl­kə də min ilə bə­ra­bər bir in­ki­şaf yo­lu keç­di. Ha­zır­da di­li­miz öz in­ki­şa­fı­nı da­vam et­di­rir.

Azər­bay­can di­li qə­dim dövrlər­dən baş­la­ya­raq bir sı­ra dil­lər­lə qar­şı­lıq­lı əla­qə­də ol­muş, baş­qa dil­lər­dən söz al­mış və bə­zi dil­lə­rə söz ver­miş­dir. Bu­nun da nə­ti­cə­sin­də həm özü zən­gin­ləş­miş, həm də baş­qa dil­lə­rin in­ki­şaf et­mə­sin­də mü­əy­yən rol oy­na­yıb. Ay­rı-ay­rı dövrlər­də Azər­bay­can di­lin­dən fars, aqul, ləz­gi, ta­ba­sa­ran, er­mə­ni, rus, gür­cü və baş­qa dil­lə­rə çox­lu söz və ifa­də keç­miş­dir. Mə­sə­lən:

1. Fars di­li­nə ke­çən söz­lər: alov, ara­ba, bə­zək, bağ­ça, qo­vur­ma, qun­daq, quş, də­yə­nək, dö­şək, otaq, or­du, ocaq, il­xı, san­caq, tə­nə, ton, çax­maq, çək­mə, ço­laq, çu­buq, el­çi, yay­laq, şiş və s.

Fars di­li­nə ke­çən Azər­bay­can söz­lə­ri­nin ta­ri­xi çox qə­dim­dir.

Be­lə ki, hə­lə XII-XIII əsrlər­də ya­zıb-ya­ra­dan fars ya­zı­çı­la­rı öz əsər­lə­rin­də Azər­bay­can söz­lə­ri iş­lət­miş­lər. Sə­fə­vi­lər döv­rün­də isə, yə­ni XV əs­rin so­nun­dan baş­la­ya­raq XVIII əs­rin bi­rin­ci ya­rı­sı­na qə­dər (1499-1736) azər­bay­can­lı­la­rın ha­ki­miy­yət ba­şın­da ol­duq­la­rı za­man Azər­bay­can di­lin­dən fars di­li­nə ke­çən söz­lə­rin sa­yı da­ha da ço­xal­mış­dır.

2. Aqul di­li­nə ke­çən söz­lər: çöl, qum, dus­taq, ba­lıq, bu­laq,  yay­lıq, yağ, köh­nə, bo­ran, də­rin, yor­ğan, boş­qab, bi­çin­çi, qar­ğa, duz, qa­lın, doğ­ru və s.

3. Ləz­gi di­li­nə ke­çən söz­lər: ad, bağ­ça, gö­zəl, güz­gü, də­rin, düş­mən, köh­nə, qar­pız, qı­zıl, quş, sə­rin, çəl­tik, şi­rin, yay­laq, turp, pal­tar, sa­çaq və s.

4. Rus di­li­nə ke­çən söz­lər: ar­buz (qar­pız), an­bar, baş­lıq, sa­ra­fan, kal­pak, sa­ray, ut­yuq (ütü), ka­zak, sa­zan, al­maz, ka­mış (qa­mış), qa­ra­ul (qa­ro­vul), bar­suk (por­suq), tu­man, ka­ran­daş, aşuq (aşıq), çer­dak, sun­buk (san­dıq), iz­yum (üzüm) və s.

5. Gür­cü di­li­nə ke­çən söz­lər: qo­naq, qo­çaq, tut­saq, kör­pə, ke­çəl, ocaq, otaq, pul, ma­nat, pa­paq, po­lad, to­xa, çək­mə, ço­maq, ço­laq, ci­yər, çə­kic, şü­şə, şə­kər, ya­raq, dol­ma, çı­ğırtma və s.

Azər­bay­can di­lin­dən gür­cü di­li­nə keç­miş söz­lər müx­tə­lif sa­hə­lə­rə aid ola­raq həm ədə­bi, həm də da­nı­şıq di­lin­də iş­lə­di­lir. Azər­bay­can di­li yu­xa­rı­da qeyd olu­nan dil­lə­rin ək­sə­riy­yə­ti­nin lü­ğət tər­ki­bi­nin in­ki­şa­fın­da həm mən­bə, həm də va­si­tə­çi dil ol­muş­dur. Bu­nu baş­qa şə­kil­də de­sək, Azər­bay­can di­li həm öz söz­lə­ri­ni ver­miş, həm də baş­qa dil­lər­dən söz al­maq­da hə­min dil­lər üçün va­si­tə­çi­lik et­miş­dir. Bu di­lin va­si­tə­si­lə gür­cü di­li­nə yüz­lər­lə ərəb və fars mən­şə­li söz­lər da­xil ol­muş­dur. Mə­sə­lən: adəm, adam, bi­na, qə­ləm, dəz­gah, əl­bət­tə, əf­sus, zər, kef, mü­rəb­bə, mü­tək­kə, mis­mar, məs­lə­hət, pən­cə­rə, pər­va­nə, rey­han, sa­at, su­rət, us­tad, ümid, fi­kir, xa­tir, hə­kim, cəl­lad və s. keç­miş­dir. Be­lə bir və­ziy­yət Azər­bay­can di­li­nin ge­niş tə­sir da­i­rə­si­nə ma­lik ol­du­ğu­nu gös­tə­rir.

Azər­bay­can di­li­nin baş­qa dil­lə­rə müs­bət tə­si­ri ha­zır­da da da­vam edir. Bu­nu tək­cə Da­ğıs­tan dil­lə­rin­də yox, qon­şu­luq­da olan baş­qa dil­lər­də də gör­mək olur. Ümu­miy­yət­lə, baş­qa dil­lə­rə keç­miş Azər­bay­can söz­lə­ri hə­min dil­lə­rin lü­ğət tər­ki­bi­nin ay­rıl­maz ün­sü­rü­nə çev­ril­miş­dir".

Nəşr mü­əl­lif­lə­ri­nin bil­dir­di­yi­nə gö­rə, hər xal­qın və mil­lə­tin an­caq bir di­li olur. Ya­zı­la­na gö­rə, hə­min dil o xalq və ya mil­lə­tin ümu­mi di­li ol­du­ğu üçün ümum­xalq di­li de­yi­lir.

Ümum­xalq di­li çox ge­niş an­la­yış­dır. Be­lə ki, ümum­xalq di­li de­dik­də, xal­qın bü­tün dil va­si­tə və for­ma­la­rı­nın məc­mu­su nə­zər­də tu­tu­lur: "Dil­də hər nə var­sa, bun­la­rın ha­mı­sı­nı ümum­xalq di­li əha­tə edir. Öz in­ki­şa­fı­nın mü­əy­yən mər­hə­lə­si­nə­dək Azər­bay­can di­li va­hid tər­kib­li ümum­xalq di­li for­ma­sın­da ol­muş­dur. La­kin son­ra­lar bu di­lin tər­ki­bin­də bir-bi­rin­dən az-çox fərqlə­nə bi­lən qol­lar əmə­lə gəl­miş­dir. Bu qol­lar, baş­lı­ca ola­raq, cə­miy­yət üzvlə­ri­nin dil­dən nə də­rə­cə­də is­ti­fa­də edə bil­mə­si ilə əla­qə­dar ya­ran­mış­dır.

Mə­lum­dur ki, hər bir xalq və ya mil­lə­tin bü­tün üzvlə­ri ümum­xalq di­lin­dən ey­ni şə­kil­də, ey­ni qay­da­da is­ti­fa­də edə bil­mir­lər. Mə­sə­lən, zi­ya­lı­lar, xü­su­sən alim və ya­zı­çı­lar dil­dən da­ha mə­ha­rət­lə is­ti­fa­də et­mə­yə meyl gös­tə­rir. On­lar ümum­xalq di­li­nin söz və ifa­də­lə­ri­ni, qay­da-qa­nun­la­rı­nı da­ha da ci­la­la­yır və da­ha mü­kəm­məl şək­lə sa­lır­lar. La­kin sa­vad­sız və az­sa­vad­lı­lar isə dil­dən, bir növ, "xam" şə­kil­də is­ti­fa­də edir­lər. Bu de­yi­lən­lə­rə gö­rə­dir ki, mü­a­sir Azər­bay­can ümum­xalq di­li tər­kib­cə 2 qo­la ay­rı­lır: 1) ədə­bi da­nı­şıq, ya­xud ədə­bi dil, 2) qey­ri-ədə­bi da­nı­şıq, ya­xud da­nı­şıq di­li.

Bu şər­ti böl­gü­də "ədə­bi dil" və "da­nı­şıq di­li" məf­hum­la­rı­nı, ey­ni za­man­da, di­lin "tər­kib tə­rəf­lə­ri" də ad­lan­dır­maq olar.

Ümum­xalq di­li­nin iki qo­la ay­rıl­dı­ğı­nı M.Qor­ki çox gö­zəl şərh et­miş­dir: "Di­lin ədə­bi və xalq di­li de­yə iki­yə bö­lün­mə­si yal­nız onu gös­tə­rir ki, ne­cə de­yər­lər, bir "xam" dil var, bir də sə­nət­kar­lar tə­rə­fin­dən iş­lən­miş "dil".

Ümum­xalq di­li­nin iki qo­la ay­rıl­ma­sı­nı şər­ti mə­na­da ba­şa  düş­mək la­zım­dır, çün­ki yu­xa­rı­da qeyd edil­di­yi ki­mi, hər xal­qın bir ne­çə de­yil, an­caq bir di­li olur. Bu­na gö­rə də Azər­bay­can ədə­bi di­li de­dik­də bir di­li, Azər­bay­can da­nı­şıq di­li de­dik­də isə baş­qa di­li dü­şün­mək ol­maz. Bun­la­rın hər iki­si­nin əsa­sı ey­ni­dir.

Ümum­xalq di­li­nin ci­la­lan­mış, mü­əy­yən nor­ma­la­ra sa­lın­mış qo­lu­na ədə­bi dil de­yi­lir. Ədə­bi dil ic­ti­mai mü­əs­si­sə və ida­rə­lər­də, nəş­riy­yat və mət­bu­at­da, ki­no və te­atrlar­da, ra­dio və te­le­vi­zi­ya­da, ma­a­rif və mə­də­niy­yət ocaq­la­rın­da və s. is­ti­fa­də olu­nan dil­dir".

Mü­əl­lif­lər ya­zır ki, hər bir ədə­bi dil həm şi­fa­hi, həm də ya­zı­lı for­ma­la­ra, ey­ni za­man­da zən­gin üs­lu­bi rən­ga­rəngli­yə ma­lik olur. Təd­qi­qat­çı­la­ra gö­rə, ədə­bi di­lin ha­mı üçün ay­dın və ümu­mi ol­ma­sı onun əsas əla­mət­lə­ri­ni təş­kil edir. Ya­zı­lan­la­ra gö­rə, ədə­bi dil mə­də­ni və ta­ri­xi ha­di­sə­dir. Bu dil cə­miy­yə­tin mə­də­ni tə­lə­ba­tı əsa­sın­da və mü­əy­yən zə­ru­rət nə­ti­cə­sin­də şi­fa­hi yol­la ya­ra­nır: "Azər­bay­can ədə­bi di­li ümum­xalq di­li əsa­sın­da şi­fa­hi for­ma­da tə­şək­kül tap­ma­ğa baş­la­mış­dır. Ədə­bi di­li­miz for­ma­laş­ma­ğa baş­la­dı­ğı dövrdən ümum­xalq di­li­nin möv­cud va­si­tə və ma­te­ri­al­la­rı­na əsas­lan­mış, on­la­rın mü­əy­yən his­sə­si­ni se­çib qə­bul et­miş­dir. Bu za­man ümum­xalq di­li­nin an­caq bir sa­hə­si de­yil, onun bü­tün qu­ru­lu­şu, yə­ni səs sis­te­mi, lü­ğət tər­ki­bi və qram­ma­tik qu­ru­lu­şu nə­zə­rə alın­mış və seç­mə əmə­liy­ya­tı apa­rıl­mış­dır. Bu seç­mə əmə­liy­ya­tı təx­mi­nən aşa­ğı­da­kı for­ma­lar­da ol­muş­dur:

1) ümum­xalq di­li­nin səs sis­te­min­də­ki fo­nem­lər­dən, elə­cə də fo­ne­tik qay­da və ha­di­sə­lər­dən da­ha ümu­mi və sə­ciy­yə­vi olan­la­rı gö­tü­rül­müş­dür;

2) ümum­xalq di­li­nin lü­ğət tər­ki­bin­dən ha­mı üçün ümu­mi olan, ay­dın mə­na­lı, mə­də­ni sə­ciy­yə­li söz­lər se­çi­lib qə­bul edil­miş­dir;

3) qram­ma­tik qu­ru­luş­dan isə müx­tə­lif va­ri­antlı şə­kil­çi­lər və di­gər qram­ma­tik qa­nun­lar üzə­rin­də seç­mə əmə­liy­ya­tı apa­rıl­mış­dır.

Bü­tün bun­lar­la bə­ra­bər, ədə­bi di­lin for­ma­laş­ma­sın­da ümum­xalq di­li di­a­lektlə­ri­nin də xü­su­si ro­lu ol­muş­dur. Be­lə ki, bu və ya di­gər ədə­bi dil ümum­xalq di­li­nin mü­əy­yən di­a­lek­ti əsa­sın­da ya­ra­nıb in­ki­şaf edir.

La­kin bu dil müx­tə­lif dövrlər­də əsa­sı­nı təş­kil et­di­yi di­a­lekt çər­çi­və­sin­dən kə­na­ra çı­xır və ümum­xalq di­li­nin baş­qa va­si­tə­lə­rin­dən də is­ti­fa­də edir. Məhz Azər­bay­can ədə­bi di­li də be­lə bir ta­ri­xi pro­ses keç­miş və bu­na gö­rə ədə­bi di­li­miz ha­zır­kı heç bir di­a­lek­tin ey­ni de­yil. İn­di­ki ədə­bi di­li­miz bü­tün di­a­lektlə­rin yax­şı cə­hət­lə­ri­ni özün­də əks et­di­rə­rək on­la­rın ha­mı­sın­dan fərqlə­nir. Mü­a­sir Azər­bay­can ədə­bi di­li özü­nə­məx­sus da­xi­li qay­da­la­ra və ədə­bi nor­ma­la­ra ma­lik­dir. Nor­ma­tiv­lik ədə­bi dil­də baş­lı­ca şərtdir.

Ümu­mi nor­ma­lar ol­ma­dan ədə­bi dil də ola bil­məz. Ədə­bi nor­ma­lar fik­rin ay­dın, də­qiq ifa­də olun­ma­sı­na, ha­mı tə­rə­fin­dən ey­ni for­ma­da an­la­şıl­ma­sı­na, düz­gün və va­hid nitq ya­rat­ma­ğa kö­mək edir.

Ədə­bi di­lin nor­ma­la­rı di­lin bü­tün sa­hə­lə­ri­nə aid olur; mə­sə­lən: 1) fo­ne­tik nor­ma­lar; 2) or­fo­e­pik nor­ma­lar; 3) or­foq­ra­fik nor­ma­lar; 4) qram­ma­tik nor­ma­lar; 5) üs­lu­bi nor­ma­lar; 6) se­man­tik nor­ma­lar; 7) lek­sik nor­ma­lar.

Nü­mu­nə üçün bun­lar­dan lek­sik nor­ma­la­rın tə­lə­bi­nə nə­zər sa­laq. Ko­bud, lo­ru və sö­yüş xa­rak­ter­li söz­lə­ri ədə­bi dil­də iş­lət­mək ol­maz. Mü­a­sir lek­sik nor­ma­la­ra əsa­sən, çə­tin ərəb və fars söz­lə­ri di­li­miz­də iş­lən­mir. Yu­xa­rı­da qeyd olu­nan nor­ma­lar­dan hər bi­ri­nin özü­nə­məx­sus çox­lu qay­da­la­rı var.

Ədə­bi di­lin nor­ma­la­rı da­i­mi de­yil. Bun­lar di­lin in­ki­şa­fı ilə bağ­lı ola­raq za­man keç­dik­cə tək­mil­lə­şir, də­yi­şir və zən­gin­lə­şir. Mü­a­sir döv­rün tə­ləb­lə­ri­ni ödə­yə bil­mə­yən nor­ma­lar sı­ra­dan çı­xır. Ye­ni tə­ləb­lər əsa­sın­da ya­ra­nan zə­ru­ri nor­ma­lar isə di­lə da­xil olur. Hər bir ye­ni ədə­bi nor­ma xal­qın ru­hu­na uy­ğun ya­ra­dı­lır. Bu prin­si­pə mü­va­fiq dü­zəl­mə­miş nor­ma­lar dil­də ya­şa­ya bil­mir və tez sı­ra­dan çı­xır. Ədə­bi di­lin or­foq­ra­fik nor­ma­la­rı döv­lət tə­rə­fin­dən təs­diq olu­nur. Di­gər nor­ma­la­ra da ic­ti­ma­iy­yət tə­rə­fin­dən ri­a­yət edi­lir. Bun­la­rın qa­nu­ni­ləş­mə­si­nə xü­su­si fi­kir ve­ri­lir. Ədə­bi dil nor­ma­la­rı­nın sa­bit­ləş­mə­sin­də və möh­kəm­lən­mə­sin­də di­gər ida­rə və mü­əs­si­sə­lər­lə ya­na­şı, ali mək­təb­lə­rin də xü­su­si ro­lu var. Bu­na gö­rə də ədə­bi di­lin tə­miz­li­yi və in­ki­şa­fı üçün ali mək­təb­lər­də ədə­bi nor­ma­la­ra düz­gün ri­a­yət et­mək, onun sa­bit­li­yi uğ­run­da mün­tə­zəm ola­raq mü­ba­ri­zə apar­maq la­zım­dır".

Dil xal­qı­mı­zın dü­nə­ni, bu gü­nü və sa­ba­hı­dır. Di­li­mi­zə döv­lət qay­ğı­sı ol­duq­ca yük­sək sə­viy­yə­də­dir və növ­bə­ti araş­dır­ma­la­rı­mız­da bu ba­rə­də də da­nı­şa­ca­ğıq.

İra­də SA­RI­YE­VA

Ya­zı Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Pre­zi­den­ti ya­nın­da Küt­lə­vi İn­for­ma­si­ya Va­si­tə­lə­ri­nin İn­ki­şa­fı­na Döv­lət Dəs­tə­yi Fon­du­nun ma­liy­yə dəs­tə­yi­lə çap olu­nur.