Pərviz Heydərov: "Repetitorluq fəaliyyəti ilə hər müəllim məşğul olmur və ola da bilməz, buna savad lazımdır"
Yaxın gələcəkdə Bakıda repetitorluqla məşğul olan müəllimlərlə məktəb arasında birgə fəaliyyət müqavilələri imzalana bilər. Bunu Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin (BŞTİ) müdiri Məhəbbət Vəliyeva jurnalistlərə açıqlamasında deyib.
Amma bu gün üçün həmin məsələnin konkret məqsəd kimi qarşıya qoyulmadığını deyən M.Vəliyevanın sözlərinə görə, bu ilin iyul ayında Nazirlər Kabineti məktəblərdə hüquqi və fiziki şəxslərlə birgə fəaliyyətin təşkili üçün müqavilələrin bağlanması barədə qərar verib. Həmin qərara əsasən, BŞTİ hər hansı fiziki və hüquqi şəxslə və üçüncü tərəf olaraq, məktəblə birgə fəaliyyət haqqında müqavilə imzalayır. Bu müqavilə çərçivəsində məktəblərdə təhsil sisteminə uyğun olan fəaliyyətlərin həyata keçirilməsinə icazə verilir.
M.Vəliyevanın sözlərinə görə, məktəblərdə icazə verilən fəaliyyətlər müxtəlif dərnəklərin təşkilidir ki, onların da arasında idman, yaradıcılıq dərnəkləri üstünlük təşkil edir: "Artıq hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən bu istiqamətlər üzrə fəaliyyətlərin təşkili üçün idarəyə müraciətlər edilib və müqavilələr imzalanıb, fəaliyyətə başlanıb. Bunun da sayəsində valideynlərin əlavə ödənişləri hesabına məktəblərdə əlavə xidmətlər göstərilir".
Yaxın gələcəkdə birgə fəaliyyət müqavilələrinin imzalanması yəqin ki, müəllimlərə də şamil olunacaq.
Mövzu ilə əlaqədar fikir bildirən Azad Müəllimlər Birliyinin sədri Məlahət Mürşüdlü "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında bunları dedi: "Repetitorluqla məşğul olan müəllimlərlə müqavilə imzalanmalıdır. Müəllimlərə ödənilən vəsaitin hara xərcləndiyi bəlli deyil. Dərsdənkənar fəaliyyətlə məşğul olan sahibkar kimi işini qurur. Müəllim əldə etdiyi gəlirdən vergi ödəməlidir. Müqavilə imzalansa, müəllim vergi ödəyicisi qismində çıxış edəcək. Bu hal həm məktəbin, həm də dövlətin büdcəsinə müsbət təsir edəcək".
İqtisadçı-ekspert Pərviz Heydərov bizimlə söhbətində vurğuladı ki, dövlət büdcəsinin gəlir mənbələri azaldıqca, yeni mənbələrin axtarışı və yaxud üzə çıxarılması təbii haldır. Lakin bu, birtərəfli qaydada həyata keçirilməli deyil: "Əvvəla hər hansı bir sahədə gəlir mənbələri var idisə və bundan istifadə olunmurdusa, ilk növbədə bunun səbəbləri araşdırılmalıdır. İkincisi, yeni gəlir mənbələri stimullaşdırıcı tədbirlər vasitəsilə deyil, inzibati və müvafiq hüquqi qaydaların tətbiqi yolu ilə yaradılıb əldə olunarsa, bu, istər-istəməz, qeyri-effektiv nəticələnəcək. Belə mənbələrdən biri də orta məktəb müəllimlərinin repetitorluq fəaliyyətidir. Düzdür, bu sırf sahibkarlıq fəaliyyətidir. Sahibkarlıqla məşğul olan hər kəs isə dövlət büdcəsinə vergi verməlidir. Lakin burada bir sual yaranır ki, orta məktəb müəllimi necə olur və hansı səbəbdən repetitorluq fəaliyyəti ilə məşğuldur və bunun üçün vaxt da tapa bilir? Bunun üçün, birincisi, onların işlədiyi məktəbdə şərait yaranır və burada ya məcburiyyət, yaxud da iqtisadi maraq da mövcuddur. Məsələ bundan ibarətdir ki, repetitorluq fəaliyyətində bütün bunların hamısı mühüm rol oynayır. Odur ki, daha bir sual yaranır ki, bəs bu fəaliyyət növünü vergiyə cəlb etmək düzgün və mümkündürmü? Əvvəla orta məktəb müəllimlərinin repetitorluq fəaliyyətinə nəzarət etmək çox çətindir. Bu, bir növ, zehni əməyin "qara bazar" yolu ilə tətbiqi vasitəsilə gəlir və ya qazanc əldə olunması deməkdir. Bu və ya digər yerdə "qara bazar"a həmişə bir şeyin qıt olması və yaxud da gəlirin az əldə olunması yol açır. Belə ki, istənilən səviyyədə gəlir əldə etmək ya praktik cəhətdən mümkün deyil, ya da müvafiq limit üzündən real deyil. Məsələ bundadır ki, orta məktəb müəllimlərinin maaşı azdır. Maaşları isə ona görə azdır ki, onların sayı çoxdur. Büdcədən ən çox əməkhaqqı alan peşə sahiblərimiz məhz orta məktəb müəllimləridir. Digər tərəfdən, orta məktəb müəllimlərinin iş saatları azdır. Günorta saatlarından sonra evində olan istənilən büdcə işçisinin isə əlavə qazanc məqsədilə müvafiq fəaliyyət göstərmək üçün həm vaxtı var, həm də haqqı. Nəhayət, repetitorluq fəaliyyəti ilə hər müəllim məşğul olmur və ola da bilməz. Yəni, buna savad lazımdır".
Günel CƏLİLOVA
