Adil Qeybulla: "Digər tərəfdən, bir az da insanlarda öz səhhətinə laqeyd yanaşma problemi var"
Azərbaycanda İİV-ə (insanın immun çatışmazlığı virusu) yoluxanların 40 faizindən az hissəsi müalicə kursu keçir. Bu barədə BMT-nin İİV/QİÇS üzrə Birləşmiş Proqramının yeni hesabatında deyilir. Hesabata görə, Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiya ölkələrində İİV-ə yoluxanların müvafiq olaraq 45-89 faizi öz statusundan xəbardardır.
Eyni zamanda, Azərbaycan, Ermənistan, Belarus, Qazaxıstan, Moldova, Ukrayna və Tacikistanda sözügedən xəstəliyə yoluxan insanların 40 faizə qədəri müalicə kursu keçir.
Bildirilir ki, bu gün dünyada 37 milyon İİV xəstəsi var və onların cəmi 18,2 mln. nəfərinin antiretrovirus terapiyası etdirmək imkanı var. Qeyd edək ki, dünyada hər gün 6 min nəfər İİV-ə yoluxur.
Məlumat üçün qeyd edək ki, bu ilin 9 ayı ərzində Azərbaycanda 474 nəfər İİV-ə yeni yoluxub. Onlardan 365-i (98 %) Azərbaycan vətəndaşları, 9-u (2 %) isə əcnəbilərdir. Bu dövr ərzində QİÇS mərhələsinə 118 nəfər Azərbaycan vətəndaşı olan İİV-li xəstə keçib və İİV infeksiyasından 43 nəfər Azərbaycan vətəndaşının dünyasını dəyişməsi barədə məlumat daxil olub. Ümumilikdə, Azərbaycanda ilk dəfə İİV infeksiyasının aşkar edildiyi 1987-ci ildən 2016-cı ilin 9 ayının sonunadək Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzində 5025 İİV-lə yaşayan insan rəsmi qeydiyyatdadır. QİÇS mərhələsində olan İİV-lə yaşayan insanların sayı 1360 nəfər, İİV infeksiyasından dünyasını dəyişmiş vətəndaşların sayı isə 788 nəfər olub.
Bütövlükdə, Azərbaycanda İİV-ə yoluxanların niyə məhz 40 faizi müalicə kursu keçir, digərləri isə yox? Bunun səbəbi nə ilə bağlıdır?
Məsələyə münasibət bildirən tibb elmləri doktoru, professor Adil Qeybulla bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: "Əsas problem ondan ibarətdir ki, Azərbaycan kimi ölkələrdə bu cür xəstələr cəmiyyət tərəfindən diskriminasiya olunur. Ona görə də bizdə İİV-ə yoluxanlar daim xəstəliyini gizlətməyə meyllidir. Yəni bu adı özlərinə, bir növ, damğa hesab edirlər. O üzdən hesab edirəm ki, psixoloji olaraq xəstələr özünü, reputasiyasını, ailəsini qoruyur. Bu səbəbdən müalicə olunmaqdan yayınırlar. Nəticədə İİV-ə yoluxan bir çoxları müalicədən kənarda qalır və bunun mənfi nəticələri olur. Fikrimcə, bu kimi stereotiplər dağılsa, cəmiyyətdə bu kimi xəstələrə münasibət dəyişsə və onlar cəmiyyətin bir üzvü kimi qəbul olunsa, o zaman vəziyyət başqa cür olacaq. Deməyim odur ki, problem əsasən bundan qaynaqlanır. Digər tərəfdən, bir az da insanlarda öz səhhətinə laqeyd yanaşma problemi var. Səbəblərdən biri də bununla bağlıdır. Sadalanan faktorlar xəstələrin müayinədən, müalicədən kənarda qalmasına səbəb olur".
Vidadi ORDAHALLI
