Adil Qeybulla: "Diabet uşaqlar və yeniyetmələr arasında ildə 3 faiz və məktəb yaşına çatmamış uşaqlar arasında isə təhlükəli şəkildə ildə 5 faiz artmaqdadır"
El arasında şəkər xəstəliyini elitar xəstəlik adlandırırlar. Təəssüf hissilə qeyd edək ki, son zamanlar bu xəstəlikdən əziyyət çəkənlərin sayı günü-gündən artır. Acınacaqlısı odur ki, şəkər xəstəliyindən tək böyüklər deyil, eyni zamanda uşaqlar da əziyyət çəkir.
Respublika Endokrinoloji Mərkəzinin direktor müavini Babek Salek ötən gün media nümayəndələrinə açıqlamasında qeyd edib ki, diabetli xəstələrin sayında artım müşahidə olunur. Eyni zamanda, xəstəliyin cavanlaşması prosesi də özünü büruzə verir: "Bu gün dünyada 500 mindən artıq uşaq I tip şəkərli diabet xəstəsidir. Əvvəllər II tip xəstəliyə 45-50 yaş arasında rast gəlinirdisə, indi 30 yaşında bu xəstəlik müşahidə edilir. Hətta bir yaşında olan uşaqlarda da bu xəstəlik olur".
B.Salek deyib ki, şəkər infarkt, insult, ya da böyrək çatışmazlığına səbəb olur: "Dünyada 46,5 faiz insanın, hər iki nəfərdən birinin öz xəstəliyindən xəbəri yoxdur. Hər 7 doğuşdan biri hestasion şəkərli diabetli hamilə qadınlar olur. Diabetin göz, qan-damar, böyrək, sinir sisteminə təsiri nəticəsində ağır problemlər meydana çıxır. Korluq, infarkt miokard, insult, böyrək hemodializ, ayaq amputasiyası erkən əlilliyə və ölümə səbəb olur. Diabeti olan insanlarda ürək, qan-damar xəstəliklərindən və insultdan 2-3 dəfə, korluqdan 10 dəfə, nefropatiyadan 12-15 dəfə çox ölüm halı müşahidə edilir. Şəkərli diabet ölüm hallarına görə 4-cü yeri tutur. Belə olan halda, yalnız erkən diaqnoz və müdaxilə korluğun qarşısını ala bilər".
Uşaqlar arasında şəkərli diabet xəstəliyinin artması səbəblərini və bu xəstəliklə necə mübarizə aparmağın yollarını öyrənmək məqsədilə həkim-ekspert, professor Adil Qeybullaya müraciət etdik. O bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, bu gün diabet uşaqlar arasında ən geniş yayılmış xroniki xəstəliklərdən biridir: "Bu xəstəliyə istənilən yaş qrupuna aid uşaqlar, məktəb yaşına çatmamış və yenicə yeriməyə başlayan körpələr də yoluxa bilər. Birinci tip diabet xəstəliyi mədəaltı vəz lazımı qədər insulin hazırlaya bilmədiyi vaxt yaranır. Birinci tip diabet bədənə insulin vurulmaqla müalicə olunur. İkinci tip şəkərli diabet isə yaşlı və kök adamların xəstəliyi sayılır. Bu xəstəlik insulinin bədəndə lazımi qədər olduğu, amma hüceyrə reseptorlarına daxil ola bilmədiyi vaxt yaranır. İkinci tip diabet xəstəliyi bədəndə şəkəri azaldan həblərlə müalicə olunur. Birinci növ diabet uşaqlar və yeniyetmələr arasında ildə 3 faiz və məktəb yaşına çatmamış uşaqlar arasında isə təhlükəli şəkildə ildə 5 faiz artmaqdadır. İkinci növ diabet isə əvvəllər yetkinlik yaşına çatmış insanlar arasında müşahidə edilirdi. Hazırda diabetin bu növü uşaqlar və yeniyetmələr arasında təhlükəli dərəcədə artmaqdadır".
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, qış aylarında uşaqlarda şəkərli diabet daha çox aşkarlanır. Bunun əsas səbəbi isə bu fəsildə uşaqlar arasında viruslu infeksiyalara daha çox rast gəlinməsidir: "Dalğalı virus infeksiyalarından, hepatit A-dan, qızılcadan, suçiçəyindən sonra uşaqlarda şəkərli diabet yarana bilər. Virus infeksiyaları uşaqlarda mədəaltı vəzə daha çox təsir edir. Virus bütün orqanlara yayılır. Amma uşaqlarda mədəaltı vəz çox zəif olduğu üçün onu daha tez, həm də daha çox zədələyə bilir və şəkərli diabet ortaya çıxır".
Günel CƏLİLOVA
