Fatimə Hacıbəyli: "Qadınların zorakılığa məruz qalmasının səbəbi onların erkən yaşda ərə verilməsidir"
Hər bir insan öz ailəsində dünyaya göz açır. Uşaq ailə mühitində necə böyüyürsə, gələcək həyatını da elə yaşayır. Ailə Haqdan buyurulan müqəddəs bir cəmiyyətdir. O, sevgi üzərində qurularaq hörmət əsasında möhkəmlənir. Problemsiz həyat olmadığı kimi, söz-söhbətsiz ailə də yoxdur.
Lakin hər xırda nüanslara görə ailənin dağılması, ailədə kiminsə təhqir olunması düzgün hal deyil. Ailə qurularkən onun təməli düzgün seçim əsasında qurulmalı, diqqət və qayğı ilə möhkəmlənməlidir ki, gələcəkdə sarsılmasın. Təəssüflər olsun ki, səhv seçim səbəbindən qurulan bir çox ailələr sonradan zorakılığa məruz qalaraq təhqir və təzyiq altında idarə olunur.
Bu gün bir çox qadınlar fiziki, məişət, psixoloji, iqtisadi, seksual və ən dəhşətlisi, cinayət zorakılığının qurbanı olur.
Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, bu ilin doqquz ayında respublikada qadınlara qarşı 4552, o cümlədən zorakılıqla bağlı 1747 cinayət qeydə alınıb. Bunu Daxili İşlər Nazirliyinin Yetkinlik yaşına çatmayanlarla profilaktik işin təşkili şöbəsinin rəisi Adıgözəl Adıgözəlov bir neçə gün öncə "Azərbaycanda gender əsaslı zorakılıqla mübarizə layihəsi"nin açılış mərasimində deyib. A.Adıgözəlov bildirib ki, bu hüquqazidd əməllərə görə 2104 nəfər məhkəmə məsuliyyətinə cəlb olunub.
Cinayətlərin 13 faizi (4552-dən 591-i) və ya hər səkkizincisi ailə-məişət münaqişəsi zəminində baş verir.
Şöbə müdiri əlavə edib ki, hesabat dövründə qadınların hüquqlarının məhdudlaşdırılması ilə bağlı heç bir cinayət faktı qeydə alınmayıb: "Qadınlara qarşı zorakılıq, eləcə də məişət zorakılığı ilə bağlı DİN-ə və onun ərazi polis orqanlarına daxil olan müraciətlərin araşdırılmasına xüsusi həssaslıqla yanaşılır. Münaqişəli ailələr uçota götürülərək ətraflarında aidiyyəti qurumlar da cəlb edilməklə qabaqlayıcı əməliyyat-profilaktiki tədbirlər həyata keçirilir".
A.Adıgözəlov deyib ki, hazırda daxili işlər orqanlarında 2 860 qadın xidmət edir. Onlardan 1347-si xüsusi rütbəsi olanlar, 1513-ü mülki işçilərdir.
Bu ilin doqquz ayında qadınlara qarşı 4552 cinayətin qeydə alınması doğrudan da dəhşətli rəqəmdir.
"Vəfa" Sosial İctimai Birliyinin rəhbəri Fatimə Hacıbəyli "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, son zamanlar qızların doğmaları tərəfindən zorlanması haqda mütəmadi olaraq məlumatlar yayılır. Lakin elə ailələr var ki, orada qızlarının atası, qardaşı və ya digər qohumları tərəfindən zorlanması barədə məlumat verilmir. Təbii ki, bunun da səbəbi qadına qarşı ictimai qınağın olmasıdır: "Belə hallarla qarşılaşan valideynlər əksər hallarda öz övladını günahkar bilir. O valideynlər mütəmadi olaraq zorlanan qızını qınayır, onu təhqir edir. Valideynlərinin qınağına tab gətirməyən qızlar son çarəni intiharda görür".
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, qadınlar daha çox iqtisadi zorakılıqdan əziyyət çəkir: "Qadın erkən yaşda ərə verildiyi üçün ali təhsil ala bilmir. Qadın özünə nəsə bir şey almaq istəyəndə ya yoldaşına, ya da onun ailəsinə müraciət edir. Kişi bəzən qadına onun istədiyi məbləği verəcək, bəzən isə verməyəcək, verəndə də onu təhqir edəcək. Mən bütün qız valideynlərinə səslənirəm ki, onlar öz övladlarının əzilməməsi üçün qızlarını oxutdursun.
Qadınlar iqtisadi zorakılıqla yanaşı, həm də psixoloji zorakılıqdan əziyyət çəkir. Mən deyərdim ki, psixoloji zorakılıq fiziki zorakılıqdan daha ağırdır. Necə deyərlər, "qılınc yarası sağalır, ancaq söz yarası yox". Bu da eyni belədir. Qadının yoldaşı mütəmadi olaraq ona psixoloji təsir göstərir".
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, zorakılığa meylin artmasında medianın da təsiri var: "Hər gün istənilən xəbər saytını açanda ilk səhifədə ancaq zorakılıq haqqında xəbər varsa və bir insan hər gün bunu oxuyursa, onun təfəkküründə ancaq zorakılıq qalır. Əlbəttə, faktı gizlətmək olmaz, ancaq faktlar o halda mətbuata çıxa bilər ki, hüquq-mühafizə orqanları hadisəyə reaksiya vermir. Məişət zorakılığı baş veribsə və hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən araşdırılırsa, bunu mətbuata verib insanların gözündə belə halları adiləşdirməyin əleyhinəyəm.
Zorakılığın digər səbəbi də erkən nikahlardır. Araşdırmalara görə, ailə quran azyaşlılardan cəmi iki faizi təhsilini davam etdirib. Erkən nikahlar gələcəkdə gənclərin savadsızlığına gətirib çıxarır".
Psixoloq Könül Vaqifqızı bizimlə söhbətində qeyd etdi ki,
qadınlara qarşı zorakılıq faktının artması ağır xəbərdir: "Amma qadının zorakılığa məruz qalmasının tək günahkarı kimi kişini elan etmək düzgün olmaz. Əksər məişət zorakılığına diqqət yetirsək, görərik ki, kişilər qədər qadınlar da günahkardır. Hansısa qadın artıq həyat yoldaşı ilə bir evdə yaşamaq istəmirsə, sözləri bir-birinə xoş gəlmirsə, evdə hər gün söz-söhbət yaşanırsa, o halda qadın yoldaşından boşana bilər. Bəzən elə hal olur ki, qadın yoldaşının ona yaşatdığı psixoloji, iqtisadi və ya fiziki zorakılığın heyfini çıxmaq üçün həyat yoldaşına xəyanət edir. Bundan xəbər tutan kişi özündən çıxır və sonrası da bəllidir... Belə faktlar var. Azərbaycanlı qadının, ümumiyyətlə, istənilən bir insanın xəyanət etməsi normal hal deyil. Düzdür, kişilərin heç bir haqqı, ixtiyarı yoxdur ki, qadına əl qaldırsın. Amma onu da unutmaq lazım deyil ki, biz keçmiş zamanlarda yaşamırıq. Ailədə problem varsa, ilk öncə çalışmaq lazımdır ki, bunu cütlüklər öz aralarında danışaraq həll etsin. Yox, alınmasa, o zaman ailə böyükləri məsələyə müdaxilə etməlidir. Müsbət nəticə əldə olunmasa, o zaman cütlük ayrılmaq üçün məhkəməyə müraciət edə bilər".
Günel CƏLİLOVA
