Xəstəliklərdən qorunma və erkən diaqnoz məqsədilə edilən analizlər toplusuna "chek-up" (çekap) deyilir. "Chek-up" vasitəsilə hər il dünyada xərçəngin erkən diaqnozu qoyularaq daha tez və effektiv müalicə edilməsinə nail olunur. Döş xərçəngindən vərəmə qədər bütün xəstəliklərdən "chek-up" vasitəsilə yaxa qurtarmaq mümkündür.
"Chek-up" ÜST-ün hazırladığı diaqnostika proqramıdır. İki formada həyata keçirilir - ümumi və fərdi. "Chek-up" əsasən kardioloji, uroloji, şəkərli diabet, qastroenteroloji, hamilə qadınlar, uşaqlar üçün və ginekoloji olur.
"Chek-up" proqramına həm analizlər, həm USM müayinələri daxildir. Eyni zamanda bu müayinə növünə konsultasiyalar da daxil edilir. Terapevt, ginekoloq, uroloq, nevroloq, kardioloq, oftalmoloq, mammoloq məsləhəti da buna daxildir. O ki qaldı klinik-laborator müayinələrə, "chek-up" daxilində konkret olaraq analiz və müayinələrin sayı müəyyənləşdirilməyib. Bu, pasiyentin öz istəyi ilə bağlıdır.
Təəssüflər olsun ki, səhhətində problemi olanlar "chek-up" müayinədən çox istifadə edə bilmir. Səbəbi isə adıçəkilən müayinə növünün qiymətinin xariclə müqayisədə baha olmasıdır.
Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində hər ay ödənilən kiçik məbləğ hesabına vaxtlı-vaxtında həkim müayinəsindən keçmək və müalicə almaq mümkündür. Bu isə həmin ölkələrdə tibbi sığorta sisteminin tətbiq olunması ilə bağlıdır. Tibbi sığorta ölkənin sosial-iqtisadi inkişaf xüsusiyyətləri, səhiyyənin təşkilati forması nəzərə alınmaqla tətbiq olunur.
Ekspertlər hesab edir ki, "chek-up" müayinəsinin daha geniş şəkildə tətbiqini sığorta sistemi ilə də həll etmək olar. Bir çox ölkələrdə insanlar sığorta agentliyi tərəfindən sığortalanmaqla, müəyyən müddətdən bir "chek-up"dan keçirilir.
CONSULTANT Tədris və Konsaltinq Mərkəzinin rəhbəri Xəyal Məmmədxanlının sözlərinə görə, bu gün sığorta şirkətləri təqdim etdikləri tibbi sığorta paketlərinə daha sərfəli "chek-up" müayinə paketlərini daxil etməklə insanları bu xidmət növündən istifadə etməyə həvəsləndirə bilər: "Əslində insanlar öz sağlamlığına və həyatına biganədirsə, onlara heç nə etmək olmaz. Amma təbii ki, insanlar sığortalanarsa, müayinə üçün tibb müəssisələrinə daha rahat, qorxmadan müraciət edə bilər".
O təklif edir ki, insanların "chek-up" müayinələrinə daha çox cəlb edilməsi üçün sığorta şirkətləri sığortalanmadan öncə vətəndaşların müayinədən keçirilməsini istəyə bilər: "Sığorta şirkətinin hüququ var ki, sığorta müqaviləsi bağlanan zaman şəxsin tibbi müayinədən keçməsini tələb etsin. Sığorta haqqını da onun səhhətinin vəziyyətinə görə müəyyən etsin. Amma bu gün problem odur ki, könüllü şəkildə tibbi sığorta olunanların sayı çox deyil. Əgər icbari tibbi sığortanın tətbiqinə başlanarsa, o zaman belə müayinələrdən keçənlərin sayı artacaq".
Professor, tibbi ekspert Adil Qeybulla bizimlə söhbətində bildirdi ki, insanların "chek-up" müayinəyə az müraciət etməsinin səbəbi özəl xəstəxanalarda bu növ müayinənin qiymətinin yüksək olmasıdır. Hər xəstəxanada "chek-up" müayinə aparılmır: "Avropa ölkələri ilə müqayisədə bizdə "chek-up" müayinənin qiyməti yüksəkdir. Əhalinin adıçəkilən müayinədən az istifadə etməsinin səbəblərindən biri də tibbi sığortanın tətbiq olunmamasıdır. Tibbi sığorta tətbiq olunarsa, insanlar "chek-up" müayinədən istifadə edərlər".
Günel CƏLİLOVA
