Şəmsəddin Əliyev: “Konstitusiya Məhkəməsi hakimlərinin yaş həddi 75-ə qaldırılırsa, onda bu, başqa sahələrdə də belə olsun, ayrıseçkilik edilməməlidir”
Konstitusiya Məhkəməsi hakimlərinin vəzifədə olmasının yaş həddi artırılır. Bu məsələ ilə bağlı "Konstitusiya Məhkəməsi haqqında" qanuna təklif edilən dəyişikliklər Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin iclasında müzakirə edilib.
Dəyişikliklə vəzifədə olmanın yaş həddi 70 yaşdan 75 yaşa qaldırılır. Həmçinin, məhkəmənin 75 yaşına çatan hakimi Konstitusiya Məhkəməsinin yeni hakimi təyin olunanadək, lakin 6 aydan çox olmayan müddətdə vəzifələrini icra etməyə davam edir.
Konstitusiya Məhkəməsi hakimi 75 yaşına çatdıqda səlahiyyətlərinə vaxtından əvvəl xitam verilə bilər. Səlahiyyətlərinə vaxtından əvvəl xitam verildikdə, o, istefada olan Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi sayılır. Qeyd edilib ki, layihənin məqsədi uzunmüddətli hüquqi təcrübəyə malik hüquqşünasların Konstitusiya Məhkəməsində fəaliyyətini davam etdirməsinə şərait yaradaraq məhkəmə sisteminin səmərəliliyini artırmaqdır. Bu yanaşma beynəlxalq təcrübəyə əsaslanır. Belə ki, bir sıra Avropa ölkələrində, o cümlədən Almaniya, Fransa və İspaniyada Konstitusiya Məhkəməsi hakimlərinin yaş həddi 75 və daha yuxarıdır ki, bu da onların hüquqi bilik və təcrübəsindən daha səmərəli istifadəyə imkan yaradır. Bununla yanaşı, 75 yaşına çatmış hakimlərin yeni hakim təyin olunana qədər vəzifələrini icra etmə müddətinin 6 aydan çox olmayan müddətə konkretləşdirilməsi, hüquqi müəyyənlik prinsipinə uyğun olaraq normanın aydın və birmənalı tətbiqini təmin edir. Yekun olaraq layihədə normativ müddəaların dəqiqləşdirilməsi və sistemləşdirilməsi məqsədilə təqdim olunmuş texniki xarakterli dəyişikliklər də əks olunub. Konstitusiya Məhkəməsi hakimlərinin vəzifədə olmasının yaş həddi artırılır, amma digər bütün sahələrdə, prokurorluq, Daxili İşlər Nazirliyi, başqa məhkəmə orqanlarında insanlar pensiya yaşı çatan kimi işdən çıxarılır. Bu halda, Konstitusiya Məhkəməsinin hakimlərinin yaş həddi niyə 70-dən 75-ə qaldırılmalıdır?
Başqa sahələrdə, prokurorluqda, Daxili İşlər Nazirliyində daha peşəkar kadrlara ehtiyac yoxdur? Əlbəttə, var. Qoy elə onlar da qalıb 75 yaşa kimi işləsinlər. Bu nə yanaşmadır? Dövlət qurumları arasında bu qədər ayrıseçkiliyin olması nə qədər düzgündür? Nə üçün ancaq bu, Konstitusiya Məhkəməsinin işçilərinə şamil edilir?
“Hakimlərin yaş həddinin 75-ə qaldırılmasının nə mənası var, burda mən bir əsas görmürəm”
Tanınmış hüquqşünas Şəmsəddin Əliyev “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, bu, kifayət qədər diqqət çəkən məsələdir və geniş izah, əsaslandırma tələb edir. “Mən zaman-zaman bu barədə düşünmüşəm ki, niyə bu məsələdə ayrıseçkilik edilir. Bütün hüquqi, demokratik dövlətlərdə hakimiyyətin bölgüsü eynidir. Qanunvericilik hakimiyyətini Milli Məclis, məhkəmə hakimiyyətini məhkəmələr həyata keçirir, icra hakimiyyəti isə prezidentə məxsusdur. Məhkəmə hakimiyyəti ədalət mühakiməsi yolu ilə öz fəaliyyətini qurur. Burda mütləq mənada qəbul etdikləri aktla sosial ədalət bərpa olunmalıdır. Burda məhkəmə hakimiyyəti öz fəaliyyətini hər bir vətəndaşın, hüquqi, fiziki şəxslərin qanun və məhkəmə qarşısında bərabərlik prinsipi əsasında həyata keçirməlidir. Diqqət edin, eynilə Konstitusiya Məhkəməsi də bütün hallarda Milli Məclis qanunlarının, qərarlarının, Prezidentin fərman və sərəncamlarının, Nazirlər Kabinetinin qərarlarının, mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının hüquqi aktlarının ölkənin Konstitutsiyasına uyğunluğunu yoxlayır. Nə dərəcədə uyğundur, uyğun deyil, bununla bağlı müqayisələri həyata keçirir. Daxili İşlər Nazirliyi isə dövlətin cinayətkarlıqla mübarizə siyasətinin formalaşmasında iştirak edir və onun həyata keçirilməsini təmin edir. Həmişə bu fikri söyləmişəm, yenə də deyirəm, milli ordu formalaşana qədər Birinci Qarabağ müharibəsinin favoritləri, Milli Qəhrəmanlar, dövlət orden və medalları ilə təltif olunanlar polislər olub. 67 polis Milli Qəhrəmanımız var. Çoxlu sayda polisimiz də orden və medallarla təltif olunub. Bu insanlar, daxili işlər orqanlarda xidmət keçmə haqqında əsasnaməyə görə, bəli, uzağı 65 yaşa qədər işləyə bilirlər, bundan o tərəfi yoxdur. Deyək ki, bu gün 65 yaşa qədər olan polis məmurları, yüksək rütbəli zabitlər sırasında peşəkarlar, həm nəzəri, həm praktik baxımdan səriştəli, vəzifəsinə, ölkə Prezidentinin imzası ilə onlara verilən ali rütbələrə sadəqət nümayiş etdirənlər, etik davranış qaydasını qoruyanlar kifayət qədər çoxdur. Bunlar 65 yaşa çatan kimi dərhal təqaüdə göndərilirlər. Elə generallar var ki, Prezident ona general rütbəsi verdikdən iki il sonra təqaüdə gedib. Eləcə də digər yüksək rütbəli polis zabitləri. Onlar nəzəri və praktik biliklərini, təcrübələrini gənclərə aşılamalı olan yaş həddində təqaüdə gedirlər. İstəməzdim çox müqayisə edəm. Amma deyək ki, prokurorluq orqanları qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda qanunların icra və tətbiq olunmasına nəzarəti həyata keçirir. Müəyyən mənada cinayət işi başladır, istintaq aparır və məhkəmədə dövlət ittihamını müdafiə edir, məhkəmələrdə iddia qaldırır, məhkəmə qərarlarına protestlər verir və sair. Hər birinin səlahiyyət dairəsi müəyyən mənada təkmildir. Amma daxili işlər orqanlarında çalışıanların səlahiyyət müddəti, həddi çox geniş və çeşidlidir, qəlibə sığmır”.
Polisin ölkədəki fəaliyyətinin çox geniş olduğunu deyən Ş.Əliyev hesab edir ki, polis bütün məsələlərə çevik reaksiya verir, daim xidmətdə dayanır.
“Bir sıra məsələlərdə bərabərsizlik var. Qanun, hüquq qarşısında bərabərlik işindən, siyasi mənsubiyyətindən, irqindən, dinindən aslı olmayaraq hamıya şamil olunmalıdır. Düşünürəm ki, müxtəlif dövlət qurumlarında çalışan insanlar arasında yaş həddində heç bir fərq olmamalıdır. Konstitusiya Məhkəməsi hakimlərinin yaş həddi 75-ə qaldırılırsa, onda bu, başqa sahələrdə də belə olsun, ayrıseçkilik edilməməlidir. Bu hakimlərin yaş həddinin 75-ə qaldırılmasının nə mənası var, burda mən bir əsas görmürəm. Elədirsə, onda daxili işlər orqanlarında xidmət keçmə haqqında Əsasnaməyə də dəyişiklik edilməlidir. Yəni bu quruma da imkan verilməlidir ki, orda uzun illər işləyən, təcrübə qazanan peşəkarlar qalıb fəaliyyətlərini davam etdirsinlər. Çünki peşəkarlar hər hansı bir məkanda, ərazidə əməliyyat şəraitini çox yaxşı bilirlər, onlar ətraflarında olan gənc polis zabitlərinə bir töhfə verə, onları himayəyə götürə bilərlər. Onların cinayətkarlıqla mübarizədə gənclərin peşəkar bir polis işçisi kimi yetişdirilməsində faydası olar”-deyə Ş.Əliyev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
