Ölkəmizdə ali təhsil bir çoxları tərəfindən həyati zərurət kimi qəbul edilir, baxmayaraq ki, bir çox ali məktəb məzunları öz ixtisasları üzrə, yaxud da ümumiyyətlə iş tapa bilmirlər. Çoxları üçün təkcə diplom deyil, həm də onun rəngi prinsipial əhəmiyyət kəsb edir.
Ancaq bu gün artıq heç kəsi qırmızı diplomla təəccübləndirmək mümkün deyil. İş yerləri işçini işə qəbul edərkən onun diplomunun rənginə, yəni qırmızı olmağına belə fikir vermir.
Məlum məsələ ilə bağlı bu günlərdə fikir bildirən Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev qeyd edib ki, qırmızı diplomu olan şəxslərə müəyyən güzəştlər olmalıdır: “Elm və Təhsil Nazirliyi bu məsələdə güzəşt edən yox, sənəd verən tərəfdir. Biz güzəşti etmirik, onu işə götürən, bazar müəyyən edir. Lakin dünyada artıq diplomlardan, kağızlardan çox bilik rol oynayır. Güzəşt doğru və dürüst olmalıdır. Misal olaraq, 10 il əvvəl qırmızı diplom almışam və bu gün müsabiqədə iştirak etməməyim düzgün deyil, çünki bilik fərqlidir. Qırmızı diplom bilik və bacarığın əksidirsə, haqlıdır. Yox, sadəcə rəngdirsə, o zaman güzəşt edilməsi düzgün deyil".
Ekspertlər də hesab edir ki, ali təhsil müəssisəsini fərqlənmə ilə bitirənlərə güzəşt olunmalıdır. Bu hal universitetdə təhsil alan tələbələr üçün stimul olacaq ki, onlar yaxşı oxuyub, fərqlənmə ilə təhsili başa vursalar rahat şəkildə işlə təmin oluna bilərlər.
“Əvvəllər təyinat zamanı qırmızı diplomu olanlara fərq qoyulurdu, ancaq indi təyinat məsələsi aradan qaldırıldığı üçün…”
Təhsil eksperti Nizami Hüseynov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, ali məktəbləri fərqlənmə ilə bitirən şəxslər yüksək biliklər və peşə vərdişlərinə yiyələnmiş orta mütəxəssislər hesab olunurlar: “Əmək bazarında onların üstün mövqeyi də qorunur. Çünki hər hansı bir müəssisə yüksək qabiliyyətli, bacarıqlı insanların çalışmasına üstünlük verir. Bu mənada indiyə qədər ali məktəbi fərqlənmə ilə bitirən adamların cəmiyyətdə aldıqları bilikləri doğrultduqlarını görürəm. Onlara inam və etibar əksər hallarda özünü təsdiq edir. O cümlədən, ali məktəblərin də imici qorunur. Hesab edirəm ki, ali məktəbi başa vuran məzunun iş üçün müraciət etdiyi müəssisədə də qırmızı diploma fərq qoyulmalıdır. Qırmızı diplomun üstünlüyü olmursa, onu verməyin də mənası yoxdur. Qırmızı diplom ona görə verilir ki, fərqlənmə nişanıdır”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, elə ixtisaslar var ki, diplomun hansı rəngdə olmasının hər hansı özəlliyi və ya üstünlüyü yoxdur: “Azərbaycanda istər müəllimliyə, istər dövlət qulluğuna qəbul yalnız müsabiqə və müsahibə vasitəsilə həyata keçirilir. Müsahibə mərhələsində qırmızı diplomun sadəcə psixoloji üstünlüyü ola bilər. Yəni şəxs ali təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurub. Müəllimlərin işə qəbulundan sonra əgər bir müəllim bakalavr və magistratura pilləsini fərqlənmə ilə bitiribsə, o, fəaliyyətə 2 kateqoriya yuxarı ilə başlayır. İşə qəbul zamanı fərqlənmə diplomunun hər hansı üstünlüyü yoxdur”.
Ekspertin sözlərinə görə, əvvəllər təyinat zamanı qırmızı diplomu olanlara fərq qoyulurdu. Hətta ali məktəbi qırmızı diplomla bitirənlərə azad təyinat verilirdi. İndi təyinat məsələsi aradan qaldırıldığı üçün hər hansı güzəşt yoxdur: “Məlumdur ki, hazırda əmək bazarında şərtlər dəyişib. İndi daha çox davamlı təhsilə üstünlük verilir. Bu, əmək bazarının tələbidir. Bazar iqtisadiyyatı dövründə bir diplomla ömür boyu kifayətlənmək dövrü arxada qalıb. Hətta qırmızı diplomlu şəxs belə davamlı təhsil almalı, yenilikləri öyrənməlidir. Ona görə də məktəbi hansı rəngdə diplomla bitirməyə fərq qoyulmur. Yetər ki, mütəxəssis əmək bazarında daim baş verən yenilikləri öyrənsin, özünü təkmilləşdirsin".
Günel CƏLİLOVA
