Bakı küləklər şəhəridir, əksər halda elə külək qalxır ki, ağacları kökündən qoparır, binaların dam örtüyünü aparır, kommunikasiya xətlərini zədələyib sıradan çıxarır, hətta sonu ölümlə nəticələnən bədbəxt hadisələrə də səbəb olur.
Bu baxımdan, əlbəttə, paytaxtımızda aparılan istənilən tikinti-quruculuq işləri zamanı tikinti şirkətləri, xüsusən də paytaxtda çoxmərtəbəli binalar inşa edən MTK-lar daha məsuliyyətli olmalı, öz işlərini düzgün qurmalıdırlar ki, küləkli günlərdə insanlar üçün təhlükə yaranmasın. Amma çox təəssüflər olsun ki, paytaxtımızda bina tikintisi ilə məşğul olan MTK-ların əksəriyyəti təhlükəsizlik məsələlərinə elə də əhəmiyyət vermir, hər şeyi taleyin ümidinə buraxır.
Martın 8-də “28 May” metrostansiyası ətrafında baş verən və sonu ölümlə nəticələnən bədbəxt hadisə də təsdiqlədi ki, MTK-ların əksəriyyəti öz işlərini belə ekstremal hava şəraitinə uyğun qurmurlar, təhlükəsizliyi tam təmin edə bilmirlər. Əgər təhlükəsizlik tədbirləri görülsəydi və qorunsaydı, bu kimi bədbəxt hadisələr baş verməzdi.
MTK-lar hansı səbəbdən təhlükəsizlik qaydalarına əməl etmək istəmirlər? Gözlənilən odur ki, insan ölümü ilə nəticələnən faktlara görə Əmək Müfəttişliyi MTK-larla bağlı hərəkətə keçsin. Əmək Müfəttişliyi ölüm halları ilə bağlı MTK-lara qarşı hansı tədbirlər görməlidir?
Təhlükəsizlik üzrə ekspert Elmar Nurəliyev “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, təhlükə risqi yüksək olan sahələrdən biri də tikinti sektorudur. “Ümumiyyətlə, istehsalatda baş verən qəzaların 25 faizdən çoxu tikinti sektorunun payına düşür. Tikintidə istifadə olunan avadanlıqlar, qurğu və mexanizmlər, kranlar, kimyəvi tərkibli tikinti materialları, ağırtonnajlı nəqliyyat vasitələri, hündürlükdə görülən işlər - bunlar hamısı təhlükə risqi yüksək olan amillərdir. Ona görə də hər hansı yanlışlıq, məsuliyyətsizlik və diqqətsizlik ağır qəzalara və bədbəxt hadisələrə səbəb olur. İstehsalatda baş verən qəzalar həm insanların həyatı üçün təhlükə yaradır, həm insanlar istehsalat qəzalarının fəsadları olan peşə xəstəliklərindən əziyyət çəkir, həm də iqtisadiyyata zərər dəyir, ümumdaxili məhsulu aşağı salır. Ona görə iş yerlərində təhlükəsiz əmək şəraitinin yaradılması mütləqdir ki, bu kimi hallar ən aşağı səviyyədə olsun. Təbii ki, yüz faiz sığortalanmaq deyə bir anlayış yoxdur. Ancaq görülən təhlükəsizlik tədbirləri nəticəsində istehsalat qəzalarının qarşısını almaq olar, ən az səviyyədə saxlamaq olar və həm insanlara həm də iqtisadiyyata zərəri ən aşağı həddə saxlamaq olar. Hər il tikintidə onlarla qəza hadisəsi baş verir ki, bunun da nəticəsi olaraq işçilər ağır bədən xəsarətləri alırlar, əmək qabiliyyətini itirirlər, peşə xəstəliklərinə məruz qalırlar, həm də ölümlə nəticələnir”.
E.Nurəliyevin sözlərinə görə, ümumiyyətlə, istahsalatda baş verən qəzaların 30 faizi ölümlə nəticələnir. “İstehsalatda, iş yerlərində işçilər üçün sağlam əmək şəraiti yaratmaq lazımdır ki, xoşagəlməz hadisələr baş verməsin, baş verə biləcək bədbəxt hadisələrin qabağı öncədən alınsın, baş verən istehsalat qəzaları zamanı insanların ağır zədə alması, ölümlə nəticələnmə ehtimalı azalsın. Təəssüflər olsun ki, bir çox tikinti şirkəti, istehsalat müəssisələri və digər iş yerləri buna əməl etmirlər. Ən əsas da tikinti sahəsinin təhlükəlilik dərəcəsinin nə qədər yüksək olduğunu nəzərə almırlar. Havanın temperaturu müsbət 41 dərəcədən çox olduğu halda açıq havada, hündürlükdə işçilərin işlədilməsi halları olur ki, bu yolverilməzdir. Küləyin sürəti 15 m/s olanda açıq havada işçilərin çalışdırılmasının şahidi oluruq, bu qadağandır. Təhlükə potensiallı obyektlərdə təhlükəsizlik tədbirləri, təhlükəsizlik qaydaları, texniki təhlükəsizlik və əməyin mühafizəsi qaydalarına, yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına, hündürlükdə işlər zamanı təhlükəsizlik qaydalarına, qurğu və mexanizmlərin işlək və saz vəziyyətdə təhlükəsizlik qaydalarına ciddi riayət edilməlidir. Ümumiyyətlə, qeyd edim ki, əhali və ətraf mühit üçün təhlükə yaradan, yanğın, partlayış törədə bilən, zəhərləyici maddələrin emalı, daşınması, həmçinin, sosial təyinatlı obyektlər təhlükə potensiallı obyektlər hesab olunur. Bir daha nəzər salaq, tikinti sahəsində kimyəvi tərkibli tikinti materialları var, tez alışan, yanma risqi yüksək olan materiallar var, ağırtonnajlı nəqliyyat vasitələri var, yükqaldıran kran var, uçma və dağılma ehtimalı ola biləcək dəmir-taxta konstruksiyalar var, qaynaq işi və elektrik mişarlarının işləməsi, çoxmərtəbəli binanın yuxarı mərtəbəsində işlər aparan zaman həm mal-materialın aşağı düşməsi, həmçinin, işçinin hündürlükdən yıxılma risqi var ki, bütün bunlar bu tikinti sahəsinin nə qədər təhlükə potensiallı olduğunu göstərir. Ona görə tikinti sahəsində təhlükəsizlik qaydaların ciddi riayət etmək lazımdır. Tikinti sahəsində işçilər əvvəlcə texniki təhlükəsizlik və əməyin mühafizəsi üzrə təlimatlandırılmalı, hər gün təlimat verildikdən sonra işə başlamalıdırlar. Daha sonra işçilər fərdi mühafizə vasitələri ilə təchiz edilməlidirlər. Başında dəbilqə, xüsusi geyim forması, iş ayaq geyimi, hündürlükdə görəcəyi işlə bağlı təhlükəsizlik kəməri, eynək, əlcəklə təmin olunmalıdırlar. Daha sonra isə işçilərin buna riayət etmələrinə nəzarət mexanizmi olmalıdır. Yoxsa təlimat ver, fərdi mühafizə vasitələri ilə təmin elə, ancaq nəzarət olmasın, demək, bədbəxt hadisələrin baş verməsi qaçılmaz olacaq. Ən çox tikinti sahəsində təhlükəsizlik kəməri olmadan yüksəklikdə işləyən, ayaq geyimi olmadan tikinti sahəsində gəzən işçilərə, qoruyucu sipərlərin çəkilməməsi hallarına, işçilərin gündəlik təlimatlandırma olmadan işə başlamasına rast gəlinir və mütəmadi olaraq təhlükəsizlik qaydalarından təlimlərin keçirilməməsi halları var ki, bunlara tikinti şirkətləri tərəfindən ciddi riayət edilmir. Yük qaldıran kranlar yükü qaldırır, ancaq altında digər işçilər işləyirlər. Bu yolverilməzdir. Eləcə də ağırtonnajlı nəqliyyat vasitələrinin arxasında durmaq, keçmək olmaz. Tikintidə hər bir iş görülərkən onun təhlükəsiz yerinə yeteriləcəyinə əmin olduqdan sonra işə başlanmalıdır. Həm yükü qaldıranda, həm hündürlükdə işləyəndə, istər betonqarışdıran maşını işə salanda, istərsə də qaynaq və elektrik mişar ilə işi görəndə heç kim hadisələrdən sığortalanmayıb. Ancaq təhlükəsizlik qaydalarına riayət etməyəndə, məsuliyyətsizlik və işə biganə yanaşanda bədbəxt hadisələrin olma risqi artır. Hesab edirəm ki, aidiyyəti qurumlar tikintidə təhlükəsizlik qaydalarının pozulması hallarına qarşı ciddi tədbirlər görməlidirlər, xəbərdarlıq edildikdən sonra yenə də eyni hallar aşkar edilərsə, tikinti işi dayandırıla bilər, bununla da tikintini aparan şirkət biləcək ki, təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilmədən işləmək mümkün deyil” - deyə ekspert vurğuladı.
İradə SARIYEVA
