Məlum olduğu kimi, artıq neçə ildir əlilliyin təyinatında elektron sistemdən istifadə edilir. Prinsipcə, bu, əlillik təyinatlarını xeyli asanlaşdırmalıdır. Ancaq məlumata görə, bununla bağlı problemlər var.
Sözügedən problemlər onunla əlaqələndirilir ki, prosesin elektronlaşmasına baxmayaraq, bununla bağlı müraciətlərin böyük əksəriyyətinə imtina cavabı verilir. Belə ki, vətəndaş forma 88 adlı göndərişi elektron sistemə daxil edir və əksər hallarda vətəndaşın təqdim etdiyi məlumatların doğru olmaması barədə ona bildiriş göndərilir. Məsələn, Füzuli rayonunda bu ilin 8 ayında uşaqlara əlilliyin təyin edilməsi barədə göndərilən 139 müraciətin 99-na birinci mərhələdə imtina cavabı gəlib. Bənzər hallar digər rayonlarda da var. Bu səbəbdən əlillik almaq hüququ olan xeyli sayda vətəndaşın əlillik dərəcəsi ala bilməməsi haqda fikirlər var.
Maraqlıdır, bunun səbəbi nə ilə bağlı ola bilər? Deyilənlər nə dərəcədə doğrudur?
Fazil Talıblı: “Göndərişlərdə qeyd edilmiş məlumatların etibarlılığını ciddi sual altına qoyan bu kimi hallar...”
Sözügedən məsələ ilə bağlı Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Fazil Talıblı ilə əlaqə saxladıq. O, qəzetimizə verdiyi açıqlamada deyilənlərlə razılaşmadı: “Əslində, bu ilin 8 ayında Füzuli Rayon Mərkəzi Xəstəxanası tərəfindən əlilliyin qiymətləndirilməsi məqsədilə 217 şəxsə dair, ümumilikdə, 255 göndəriş (Forma 088) rəsmiləşdirilib. Onlardan 114-ü ilkin, 141-i isə təkrar göndərişlərdir. Bu göndərişlər əsasında 37 nəfərə əlillik dərəcəsi, 40 nəfərə isə sağlamlıq imkanları məhdudluğu təyinatı aparılıb, 18 nəfərə aid göndərişlər isə qiymətləndirilmə prosesindədir. 160 göndəriş üzrə müxtəlif səbəblərdən imtina qərarı verilib. Belə ki, həmin göndərişlərdə stasionar müalicə müddətlərinin azlığı, müayinələr və ağırlaşmaların arasında uyğunsuzluğun olması, xəstəlik barədə mütəxəssislərin rəyinin qeyd olunmaması, funksional pozğunluqlar barədə məlumatın göstərilməməsi, diaqnozu təsdiqləyən müayinələrin tam aparılmaması, xəstəliyin başlanma tarixi ilə müalicə tarixlərinin ziddiyyət təşkil etməsi, xəstəliyin xarakteri ilə ümumtəhsil müəssisəsində təhsil almaqla bağlı məlumatlarda uyğunsuzluğun olması və s. səbəblərdən əlillik təyinatı aparılmayıb. Əlilliyin qiymətləndirilməsi sahəsində şəffaflığın artırılması və əlillik təyinatlarında ünvanlılığın təmin olunması məqsədilə davamlı olaraq aparılan araşdırmalar nəticəsində indiyədək 6500-dən çox şəxsə aparılmış əsassız əlillik təyinatları ləğv edilib. Bu təyinatlar üzrə dövlət büdcəsinin illik qənaəti 30 milyon manata yaxındır. Uzunmüddətli dövr üzrə dövlət büdcəsinin qənaəti 700 milyon manatdan yuxarıdır. Ləğv edilən əlillik təyinatlarından 42 nəfərə dair göndərişlər məhz Füzuli RMX tərəfindən rəsmiləşdirilib. Belə ki, həmin şəxslərə rəsmiləşdirilən göndərişlərdə təqdim olunan məlumatların öz təsdiqini tapmaması, qeyd edilən diaqnozların şişirdilməsi, vətəndaşla bağlı digər elektron informasiya sistemlərində toplanan məlumatların ziddiyyət təşkil etməsi kimi faktlar müəyyənləşdirilib. Göndərişlərdə qeyd edilmiş məlumatların etibarlılığını ciddi sual altına qoyan bu kimi hallar tibbi sosial ekspert komissiyalarını daha da diqqətli olmağa, eyni zamanda, şübhəli, ziddiyyətli və tam təqdim olunmamış məlumatlar əsasında rəsmiləşdirilən göndərişlər barədə qərar verərkən daha ehtiyatlı olmağa vadar edir. Bu kimi problemlərin aradan qaldırılması üçün göndərişin rəsmiləşdirilməsində əsas götürülən digər tibbi sənədlərin (epikriz, tibbi rəy və s.) elektronlaşdırılması zəruridir. Bu istiqamətdə Səhiyyə Nazirliyinin və İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin gördüyü tədbirlərin qısa müddətdə nəticə verəcəyinə əminik”.
Davud Rəhimli: “Bu kimi məsələlərdən insanlar əziyyət çəkirlər”
Məsələyə münasibət bildirən Əlil Təşkilatları İttifaqının sədri Davud Rəhimli isə sözügedən problemin olduğunu dedi: “Bununla bağlı həqiqətən də problem var və bizə də sözügedən məsələ ilə bağlı çoxsaylı zəng edilir. Əsas şikayət ondan ibarətdir ki, sistemə müraciət edilir, amma ya imtina cavabı gəlir, ya da heç cavab gəlmir. Yəni bu kimi məsələlərdən insanlar əziyyət çəkirlər. Problem ondadır ki, əvvəl tibbi-ekspert komissiyası vardı və bunlara baxırdı. Daha sonra onu qiymətləndirirdi. Sonra elə oldu ki, əlilliyin təyin edilməsi iki nazirliyin cavabdehliyinə keçdi. Burada həm Səhiyyə Nazirliyi, həm də ƏƏSMN-nin məsuliyyəti var. Əvvəllər ən çox neqativ hal ondan əmələ gəlirdi ki, həkimlər elektron sahəni o qədər də yaxşı bilmirdilər. Ancaq müəyyən vaxtın keçməsinə baxmayaraq, görünən odur ki, hələ də bu problem davam edir. Bunun aradan qaldırılması üçün Nazirlər Kabinetinin qərarı oldu. Həmin qərara əsasən, bütün poliklinikalar forma 088-ləri sistemə vurmaq səlahiyyətinə malik olmayacaqlar. Bununla bağlı regional mərkəzlər olacaq. Ancaq orada sistemə vurulacaq və onun əsasında əlillik təyin ediləcək. Bu ona görə edildi ki, qeyri-mütəxəssis yanaşmanı aradan götürsünlər. Təəssüflər olsun ki, bu regional mərkəzlər hələ də formalaşmadığına görə məlum problemlər qalmaqdadır. Özü də bu problemlər tək Füzuli rayonunda deyil, Bakı şəhərində və digər rayonlarda mövcuddur”.
Ümid edirik ki, müvafiq qurumlar məlum problemin həlli ilə bağlı səylərini artıracaqlar.
Vidadi ORDAHALLI
