Ermənistanda Serj Sarkisyanın devrilməsi ilə başa çatan məlum hadisələrdən sonra bu ölkənin taleyinin necə olacağı xüsusi maraq doğurur. Məlumdur ki, bu vaxta qədər Ermənistanda əsas söz sahibi qismində Rusiya çıxış edib.
Buna Ermənistanda hakimiyyətdə olan qüvvələr tərəfindən də lazımi şərait yaradılıb. Amma gözlənilməyən halda Sarkisyanın devrilməsindən sonra indi işğalçı ölkədə Rusiya, yoxsa Qərbin söz sahibi olacağı xüsusi maraq doğurur.
Məsələ burasındadır ki, etiraz aksiyalarının lıideri olan müxalif deputat, keçmiş jurnalist Nikol Paşinyan son dövrlərə qədər Rusiyaya qarşı mövqe sərgiləyib. Məsələn, o, Ermənistanın Avrasiya İqtisadi İttifaqından çıxmasının qızğın tərəfdarı olub, hətta bununla bağlı qanun layihəsi də hazırlayıb. Lakin maraq doğuran odur ki, bu şəxsin hökuməti devirməsinə Rusiya seyrçi qalıb.
Bu fonda fikirlər səslənir ki, əslində Paşinyanın etirazlarda istədiyi nəticələri əldə etməsinə Rusiya yardımçı olub. Məlumat üçün bildirək ki, Paşinyan 1990-cı illərin sonu, 2000-ci illərin əvvəllərində “Oragir” və “Aykakan Jamanak” qəzetlərinin müxbiri və redaktoru olub. “Oragir” qəzetindəki bəzi məqalələrinə görə böhtan yazmaqda ittiham edilib və 1999-cu ildə istintaqa cəlb edilib. 2006-cı ildə isə siyasətə qoşulub, Sarkisyanın 2008-ci ildə ilk dəfə prezident seçilməsindən sonra ona qarşı keçirilən etirazlarda iştirak edib. Həmin etirazlar xüsusi təyinatlılar tərəfindən yatırılıb, Paşinyan isə etirazlarda iştirakına görə yeddi il həbs cəzası alıb. Lakin erkən azadlığa çıxan Paşinyan 2012-ci və 2017-ci illərdə keçirilımiş parlament seçkilərində millət vəkili seçilib. Aprelin 17-də Serj Sarkisyanın baş nazir təyin edilməsinə sərt reaksiya sərgiləyib: “Serj Sarkisyan görməlidir ki, o, Ermənistanı və onun xalqını idarə edə bilməz. Biz inqilab komitəsi formalaşdıracağıq və bu da hərəkatın qələbəsi ilə nəticələnəcək. Biz təmkinli, dinc və qansız məxməri inqilaba hazırıq”. Nəticədə vəd edilən inqilab baş verib və Sarksiyan devrilib. Əksər ekspertlərin fikrincə, Ermənistanda yaşananların arxasında Rusiyanın durduğu şübhəsizdir. Düzdür, Sarksiyanın dövründə Ermənistanın sərhədlərinin mühafizəsi və ümumiyyətlə təhlükəsizliyinin təminatı Rusiyaya həvalə olunub. Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) vasitəsilə “İrəvana hücum olarsa, biz sizi qoruyacağıq" təminatı verən Rusiya erməniləri ayırdığı "güzəştli kreditlər"in hesabına hədiyyə etdiyi silah və hərbi texnika ilə ələ almışdı. Amma bütün bunlara rəğmən, Sarksiyan son iki ildə Qərblə intensiv danışıqlara başlamışdı. Avropa Şurası ilə danışıqlar, Avropa Birliyi ilə çərçivə sazişinin imzalanması, Avropa və ABŞ-ın Ermənistanda maraqlarının təminatına vədlər də bunun təsdiqi idi. Rusiya baş verənlərə açıq reaksiya nümayiş etdirməsə də, olanlardan narahat idi. Elə bu fonda Sarksiyan Avropa ilə mümkün qədər sıx əlaqələrdə maraqlı olduğunu dilə gətirdi. Bütün bunlar fonunda Ermənistanda başlanan son etiraz aksiyaları Moskvanı vəziyyətdən istifadə etməyə sövq etdi. Burada isə Moskvanın İrəvan hakimiyyətinə yerləşdirdiyi Karen Karapetyan oyuna girdi. Belə görünür ki, Ermənistan prezidentinin iqamətgahında baş nazir Serj Sarkisyan, prezident Armen Sarkisyan, baş nazirin müavini Karen Karapetyan və parlament sədri Ara Babloyanın iştirakı ilə keçirilən fövqəladə müşavirədə Kremlin hansı istəkdə olması Sarkisyana çatdırılıb. Məhz həmin müşaviədən sonra Rusiyanın adamı olan Karen Karapetyan etirazçıların lideri Nikol Paşinyanla həbsdə görüşüb. Burada hansı məsələlərin müzakirə edildyii açıqlanmasa da, Serj Sarkisyan məhz bundan sonra istefaya gedib. Kremlin adamı olaraq tanınan Karapetyanın Paşinyanla görüşə getməsi Rusiyanın Ermənistanda nəzarəti əldən vermək niyyətində olmadığını göstərir. Ehtimallar var ki, Karapetyan baş nazir postunda Sarkisyanı əvəz etsin. Bu isə vəziyyətin yenə Rusiyanın nəzarəti altında qalacağını göstərir. Artıq məlumdur ki, yaxın tezlikdə Ermənistanda müvəqqəti hakimiyyət formalaşdırılacaq. Hesab edilir ki, Karapetyan baş nazir postunda qalsa, Sarkisyanın məhz Moskva tərəfindən devrildiyi qətiləşəcək. Karapetyanın Sarkisyanı əvəzləməsi, faktiki olaraq, Rusiyanın Ermənistana nəzarəti əldən vermədiyi, hətta burada bir az da gücləndiyi deməkdir. Məsələ ilə bağlı “Bloomberg” agentliyi yazır: “Moskva Sarkisyanın istefa qərarına, Ukraynadakı inqilabdan sonra olduğu kimi, rəsmi etiraz etmədi, heç bir səbəb yoxdur. Qərb müdaxiləsinin də izi görsənmir: etirazçılar heç bir xarici liderdən ictimai dəstək almayıb.Paşinyan Ermənistanın Moskvaya itaət etməsindən şikayətçi olsa da, Ermənistanın müqavimət gücü olmadığından o, Ukrayna kimi Rusiyaya etiraz etməyəcək. 2008-ci ildə qonşu Gürcüstanın rus qoşunları tərəfindən işğalını nəzərə alaraq, münasibətləri korlamayacaq”. Hesab edilir ki, yaranmış vəziyyətdə Paşinyan Moskvanın dediklərinə zidd davranarsa, Kreml Ermənistana daha sərt formada müdaxilə etməli olacaq.
NAHİD
