Rusiyanın Xəzər donanmasının Həştərxandan Dağıstanın Kaspiysk şəhərinə köçürüləcəyini açıqlaması hələ də xüsusi müzakirə mövzularından biri olaraq qalmaqdadır. Xatırladaq ki, Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu bir neçə gün öncə Xəzər donanmasının Həştərxandan Kaspiysk şəhərinə köçürüləcəyini açıqlayıb.
Kaspiyskə köçürülən donanmanın hərbçilərinin də sayının artırılacağını deyən Şoyqu Moskvanın niyə belə addım atdığına heç bir aydınlıq gətirməyib. Azərbaycanın sərhədlərinin 200 kilometrliyində belə bir böyük hərbi birləşməni yerləşdirmə səbəbləri isə ölkəmiz üçün də maraqlıdır.
Ümumiyyətlə, son illər Rusiya rəhbərliyinin Xəzərə xüsusi önəm verməsi və burada hərbi mövqelərini əhəmiyyətli dərəgədə gücləndirməsi də danılmaz həqiqətdir.Yaxın tezlikdə Rusiyanın Xəzər donanmasına daha 6 yeni gəmi və kater qatılacaq, donanmanın istifadəsindəki hərbi texnikanın 90%-i tam yenilənəcək. Bütün bunlar onu göstərir ki, Rusiya Xəzərdə ciddi şəkildə militarizasiya siyasəti aparır. Digər tərəfdən Rusiyanın Suriyadakı hədəflərə “Kalibr” raketləri ilə zərbələr endirilməsi də ekspertlər tərfindən adi hadisə kimi qiymətləndirilmir. Bu addım onu göstərir ki, Yaxın və Orta Şərqdə, Aralıq dənizi regionunda Rusiyanın cəlb olunduğu münaqişələrdə Xəzər dənizi də cəbhələrdən birinə çevrilir. Bütün bunlar fonunda Xəzər donanmasının Həştərxandan Kaspiysk şəhərinə köçürülməsi isə xüsusi maraq doğurur. “Komsomolskaya Pravda” qəzetinə müsahibə verən ehtiyatda olan rusiyalı polkovnik Viktor Baranets isə bu xüsusda çox maraqlı məqamlara toxunub. Xatırladaq ki, Moskvanın qeyri-rəsmi mövqeyini çatdıran polkovnik Rusiyanın bu addım ilə faktiki olaraq Azərbaycana meylləndiyini dilə gətirib. Bu bölgənin gələcəkdə baş tutacaq enerji resursları uğrunda mübarizənin əsas meydanlarından birinə çevriləcəyini deyən Baranets Rusiya Baş Qərargahının artıq bu planlara bələd olduğunu, ona görə də Azərbaycan sərhədlərində möhkəmləndiyini deyib: “Azərbaycana artıq eyham vurmağa başlayırlar ki, bizimlə dost olun və neft rayonlarının bölünməsilə bağlı problem yaransa, biz sizə kömək edəcəyik. Bu cür plan əsasında gələcəkdə yaranacaq təhlükələr də Baş Qərargahımız tərəfindən nəzərə alınır. Nə Kreml, nə Müdafiə Nazirliyi gizlətmir ki, cənub istiqamətindən də təhdidlər var. Bu bir sıra amillərlə əlaqəlidir. Xəzər rayonu perspektivdə, hətta indi energetika resursları uğrunda ümumdünya savaşı zonasına çevrilir. O cümlədən Suriyada əzilmiş terrorçu qüvvələr də bu regiona can atır. Hələ mən sizə neft qaçaqmalçılığı haqda demirəm. Xəzər təbii sərvətlər baxımından hələ də bölünməmiş dəniz olaraq qalır. Ona görə də onun ehtiyatlarının bölünməsi uğrunda mübarizə davam edəcək. “Rusiya bunu görür və istənilən vəziyyətə operativ reaksiya vermək üçün Xəzər donanması sahildən sürətlə aralanmaq və qarşıya qoyulmuş vəzifəni yerinə yetirmək imkanında olmalıdır”. Ekspertlər isə qeyd edir ki, burada Moskva onu diqqətə çatıdrmaq istəiyr ki, kənar dövlətlərin, xüsusən də Qərbin Xəzərə daxil olmasına imkan vermək niyyətində deyil. Sabiq dövlət müşaviri Qabil Hüseynli də bildirir ki, Rusiya Qərb tərəfindən sıxışdırıldıqca postsovet məkanında daha da güclənməyi düşünür: “Rusiyanın Cənub Hərb Dairəsində fəaliyyət göstərən 62-ci ordusu bir neçə gündür ki, hərbi təlimlər keçirir. Dağıstandan başlayan bu təlimlər indi də Krasnodara qədər böyük bir ərazini əhatə edir. Rusiya tərəfi bu təlimlərin zəruriliyini cənubdan qəsdən gələ biləcək təhlükələrdən qorunmaqla əlaqələndirir. Cənubdan təhlükələr dedikdə isə Yaxın Şərqi və NATO-nun yavaş-yavaş Cənubi Qafqaza irəliləməsini nəzərdə tutur. Rusiya NATO və bir sıra ölkələrin, həmçinin müttəfiqlik etdiyi Türkiyənin türkdilli Orta Asiya respublikalarına doğru irəliləməsindən çox ehtiyatlanır. Kreml hesab edir ki, Rusiya üçün ən təhlükəli zona hazırda Cənubi Qafqaz və Orta Asiya bölgəsidir və bu bölgələrdən Rusiyaya qarşı ciddi zərbələr ola bilər. Ona görə də Rusiya bütün Avrasiya qitəsinə nəzarət etmək üçün Orta Asiya, Cənubi Qafqaz və Xəzər dənizini əldə saxlamağa çalışır. Moskva xüsusilə Xəzər dənizinə böyük əhəmiyyət verir. Çünki ABŞ artıq Xəzər dənizinə öz marağını gizlətmir. Bu maraq yalnız təbii ehtiyatlarla deyil, həmçinin dənizin səthi ilə də bağlıdır. Vaşinqton buradan İran və Rusiyanı təhdid altında saxlamağın çox əlverişli ola biləcəyi qənaətindədir”. Bundan başqa o da məlumdur ki, Rusiya cənub sərhədindən tam rahat olmadığı və orada təhlükəsizliyə təhdid olduğunu hesab etdiyi üçün donanmanı sərhədə yaxınlaşdırır. Bütün bunlar qarşıdakı dövr ərzində Xəzərdə vəziyyətin heç də sabit olmayacağı anlamına da gəlir.
Tahir TAĞIYEV
