Qabil Hüseynli: “Rusiya Xəzərdə tam hökmranlıq etmək istəyir”
Aprelin 2-də Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Xəzər donanmasının bazasının Həştərxandan Dağıstana, Kaspiysk şəhərinə köçürüləcəyini rəsmən elan edib.
Nazir hazırda Kaspiyskdə sahil infrastrukturunun və hərbçilər üçün mənzillərin inşa edildiyini bildirib: “Xəzər donanmasının Kaspiyskə köçürülməsi barədə qərar qəbul edilib. Orada hazırda nəhəng tikinti gedir, liman, xidmət məntəqələri, mənzillər və s. tikilir. Donanmada zabitlərimizin və hərbi qulluqçularımızın sayı dəfələrlə artırılacaq”.
Rusiyanın Xəzər donanmasını Mahaçqala yaxınlığındakı Kaspiysk şəhərinə köçürəcəyi barədə məlumatlar əvvəldən var idi. Bu qərar ötən ilin avqustunda Müdafiə Nazirliyinin Kollegiyasında qəbul edilib.
Kaspiyskdə bundan əvvəl də Rusiyanın Xəzər donanmasının qüvvələrinin bir hissəsi dislokasiya olunub. Burada donanmanın beş hərbi bölməsi - 106-cı sahil mühafizə briqadası, 250-ci qvardiya gəmi divizionu, 242-ci gəmi desant divizionu, 410-cu əlahiddə dəniz piyada batalyonu, əlahiddə radiotexniki mərkəz yerləşir. Mahaçqalada isə sualtı diversiya dəstələrinə qarşı mübarizə üzrə 137-ci xüsusi təyinatlı dəstə dislokasiya olunub.
Rusiya Hərbi Dəniz Donanmasının keçmiş qərargah rəisi, admiral Viktor Kravçenko açıqlamasında bu qərarı belə şərh edib: “Bizim Xəzərdə güclü yumruğumuz olacaq. Bütün qüvvələr bir yerdə cəmləşəcək və donanma hava şəraitindən asılı olmayacaq”.
Rusiyanın Xəzərdə donanmasını məhz belə həssas məqamda gücləndirməsi nəyə hesablana bilər və bu addımı Azərbaycan üçün arzuedilən saya bilərikmi?
Politoloq Qabil Hüseynlinin sözlərinə görə, Rusiya tərəfindən belə bir addımın atılması Xəzəryanı dövlətlər, o cümlədən rəsmi Bakı üçün arzuedilən deyil: “Rusiya illərdir Xəzərdə özünü söz sahibi hesab edir və İranı nəzərə almasaq, buradan hətta dünyaya meydan oxumağa meyllidir. Məsələn, 2015-ci ildə Suriyada İŞİD mövqelərinin Xəzərdən “Kalibr” qanadlı raketləri ilə vurulmasını xatırlatmaq kifayətdir. Baxmayaraq ki, Rusiya özü sözdə Xəzəri barış hövzəsi elan etsə də, buradakı hərbi potensialını və gücünü göstərməkdə daim maraqlı olub. Bu, xüsusilə 2009-2010-cu illərdə ABŞ-ın Xəzərə marağının artmasından sonra daha qabarıq özünü göstərdi. 2010-cu ildə Bakıda keçirilmiş Xəzər sammitində isə imzalanan sazişdə dənizdə təhlükəsizlik məsələsinin ancaq sahilyanı ölkələrin səlahiyyətində olduğu razılaşdırıldı.
Çünki ABŞ-ın Xəzərə maraq göstərməsi təkcə Rusiyanı deyil, İranı da narahat edirdi. Bu çox ciddi və narahatedici hadisədir. Həştərxan Rusiyanın böyük şəhərlərindən biridir. Orada Xəzər hərbi dəniz donanmasının güclü bazası var. Bu bazanı Kaspiysk kimi kiçik bir şəhərə, Azərbaycanın “qulağının dibinə” daşıyıb gətirməsi düşündürücüdür. Zənnimcə, bu, çox qalmaqallı məsələdir. Hesab edirəm ki, bu məsələ Azərbaycanla razılaşdırılmalıdır. Doğrudur, dəyişiklik Rusiyanın öz ərazisində həyata keçirilir. Amma bu, həm də Azərbaycanın yaxınlığında baş verir.
Rusiya Xəzərdə tam hökmranlıq etmək istəyir. Rusiyanın Xəzərdəki hərbi donanması olduqca böyükdür. Bu donanmada hətta atom sualtı qayıqları da var. Rusiyanın hərbi dəniz donanmasında olan qayıq və gəmi növlərinin, demək olar ki, hamısı Xəzər donanmasında var. Bu baxımdan, Azərbaycan üçün xoşagəlməz situasiya yarana bilər. Hesab edirəm ki, Azərbaycan bu məsələni Rusiya ilə, lazım gələrsə, beynəlxalq təşkilatlarla müzakirə etməlidir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
