Bu gün Ermənistanda ciddi təşvişlə qarşılanan hallardan biri Rusiya və Qərb arasında münasibətlərin getdikcə kəskinləşməsi, eyni zamanda İrəvanın Kremlin təsir dairəsindən çıxmaq cəhdləridir.
Ermənistanda hesab edilir ki, istənilən halda Rusiya ətrafında baş verənlər İrəvana mütləq mənada təsir edəcək. “Modus vivendi” analitik mərkəzinin rəhbəri Ara Papyan da vurğulayır ki, Rusiyaya qarşı sanksiyalar Ermənistana təsir edəcək. Onun sözlərinə görə, Ermənistan Avrasiya İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına daxildir və müvafiq olaraq, sanksiyaların təsirsiz ötüşməsi real deyil. Çin və İranla münasibətlərin inkişafı ilə bağlı deyilənləri şərh edərkən Papyan bildirib ki, bunu Ermənistan təkbaşına həll etmir və Avrasiya İqtisadi Birliyindəki (AİB) üzvlük bunun qarşısını alacaq: “Çin və İranla münasibətləri inkişaf etdirmək üçün quruma üzv olmaq lazım idi? Bunu onsuz da inkişaf etdirmək olardı”.
Bundan başqa, qeyd olunduğu kimi, Ermənistanın NATO ilə münasibətlərini inkişaf etdirməsi də Kremlin İrəvana münasibətlərini yenidən nəzərdən keçirməsinə səbəb ola bilər. Xatırladaq ki, iyulun 11-dən 20-nə qədər Ermənistan NATO-nun Rumıniyada keçirilən, ABŞ silahlı qüvvələrinin Avropa komandanlığı tərəfindən maliyyələşdirilən “Saber Guardian” təlimlərində iştirak edib. Bu, NATO-nun 2017-ci ildə keçirdiyi ən irimiqyaslı hərbi təlimlərindən biri idi. Avqustda isə Gürcüstanda NATO-nun “Noble partner” təlimləri start götürüb. ABŞ vitse-prezidenti Maykl Pensin izlədiyi həmin təlimlərdə Ermənistan özünün əhəmiyyətli sayda hərbi kontingenti ilə iştirak edib. Sentyabrda isə NATO-nun Almaniyada “Combined Resolve IX” hərbi təlimləri keçiriləcək. Həmin təlimlərdə NATO hərbçiləri ilə çiyin-çiyinə Ermənistan silahlı qüvvələrinin 112 hərbçisi dayanacaq. Bütün bunlar isə Kremldə xoş qarşılanmır. Hesab edilir ki, Moskva cavab tədbiri kimi Ermənistana, iqtisadi sahə ilə yanaşı, Qarabağ məsələsində də ciddi təzyiqlər göstərə bilər. Erməni siyasi şərhçi Sarkis Artsruni bildirir ki, Vaşinqton və Moskva arasında başlanan yeni qarşıdurma fonunda İrəvanın birincinin mövqeyini dəstəkləməsinə Kremlin reaksiyası Ermənistan üçün ağrılı olacaq. Onun sözlərinə görə, Rusiya-Amerika “soyuq müharibə”sinin soyuq küləkləri gec-tez Dağlıq Qarabağa qədər çatacaq: “Ola bilər, Moskvada hesab edirlər ki, münaqişənin nizama salınması məsələsində Ermənistanın mövqeləri Amerikanın kursuna yaxındır”. Sarkis Artsruni bildirir ki, Moskva Ermənistanın xarici siyasəti üzərində ümumi nəzarətin qurulması məqsədilə Vaşinqtonun ehtimal edilən fəallığının qarşısını almağa çalışır: “Bu versiya nə qədər realdır, artıq bir ay sonra - Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin görüşünün ardından verilən bəyanatlardan məlum olacaq”.
Digər tərəfdən, bütün bunlar həm də o dövrə təsadüf edir ki, Rusiya Qavrabağ məsələsində fəallığını artırımağa hazırlaşır. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova da bunu təsdiq edir: "Rusiya hər zaman Dağlıq Qarabağ zonasında gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş tədbirləri dəstəkləyib". O bildirib ki, bu istiqamətdə konkret addımların atılmasının vacibliyi birmənalı olaraq dəfələrlə həmsədrlər tərəfindən vurğulanıb: "Bunun vacibliyi 2016-cı ilin mayında Vyanada və iyununda Sankt-Peterburqda keçirilən sammitlərdə qeyd edilib. Vasitəçilər tərəfindən təklif edilən tədbirlərin reallaşdırılması münaqişə tərəflərinin iradəsindən asılıdır. Öz tərəfimizdən biz vəziyyətin stabilləşməsi, münaqişənin həlli istiqamətində aparılan danışıqlar prosesinin davam etdirilməsi üçün hər şey edirik. Məhz bu yanaşma Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya xarici işlər nazirlərinin bu ilin aprelində Moskvada keçirilən görüşündə üstünlük təşkil edib". Zaxarova qeyd edib ki, hazırda həmsədrlər prezidentlərin növbəti görüşünün təşkili üzərində işləyir: "Bu məsələ ilə bağlı iyul ayında onlar Brüsseldə xarici işlər nazirləri ilə danışıqlar aparıblar. Məsləhətləşmələr sentyabrın ikinci yarısında BMT Baş Assambleyasının sessiyası çərçivəsində davam edəcək və bunun sonunda müvafiq bəyanat veriləcək. Rusiyada Dağlıq Qarabağ məsələsinə xüsusi diqqət ayrılır. Bu məsələ bizim xarici siyasət prioritetlərimizə aiddir". Sarkis Artsruni bildirir ki, Moskvanın Qarabağ məsələsinə diqqətini artırması Ermənistanın Qərblə yaxınlaşmaq niyyətinə cavabdır və belə vəziyyətdə Kreml heç də İrəvanın mövqelərini müdafiə etməyəcək. Bu səbəbdən yaxın tezlikdə Ermənistanın Rusiyadan Qarabağ zərbəsi ala biləcəyi İrəvanda istisna olunmur. Bundan əlavə, Rusiyanın iqtisadiyyatında Qərb sanksiyaları üzündən yaşanan çətinliklər də indiki vəziyyətdə Ermənistana mənfi istiqamətdə ciddi təsir edən əsas hadisələrdən biri sayılır.
Nahid SALAYEV
