Qulu İsmayılov: "Bu layihə Ermənistan üçün iqtisadi səmərə götürmək, İrana isə siyasi maraqlarının təmin olunması baxımından vacibdir"
Ermənistanla İran arasında azad iqtisadi zonanın yaradılması ideyası uzun müddətdir müzakirə olunurdu. Ermənistan prezidentinin İrana etdiyi son səfərdə deyəsən bu məsələ həllini tapıb. Ermənistan mətbuatının yazdığına görə, İran prezidenti Mehri-Nordiz azad iqtisadi zonasının yaradılması haqda fərman imzalayıb. Yaradılacaq yeni azad iqtisadi zona tərəflər üçün hansı əhəmiyyəti daşıyacaq?
İqisadçı Qulu İsmayılov qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan İrana səfəri ərəfəsində həmin ölkənin İRNA agentliyinə müsahibə verdi: "Sarkisyan tarixi İran-Ermənistan dostluğundan danışaraq bildirdi ki, iki ölkə arasındakı münasibətlər bundan sonra da artan xətt üzrə davam edəcək.
Ermənistan prezidenti daha sonra İranla aralarında olan iqtisadi layihələrdən söz açıb və bildirib ki, onlar üçün azad iqtisadi zonanın açılması prioritet təşkil edir. İranın bu məsələyə razılıq verməsi daha çox siyasi xarakter daşıyır. İqtisadi aspektdən isə bu məsələdə yalnız Ermənistan qazanacaq. Çünki onların İrandan almaq istədiyi, real ehtiyac duyduqları çoxlu sayda məhsul var. Bilirsiniz ki, Ermənistanın yaxın qonşuları ilə münasibətləri gərgin və düşmənçilik həddindədir. Bu da həmin ölkəni regionu əhatə edən bütün infrastruktur layihələrdən məhrum edib. Ermənistanın mövcud rejimi normal siyasət aparsaydı, ölkənin yerləşdiyi coğrafi mövqe onun da layihələrdə iştirakını mümkün edərdi. Ancaq görünən budur ki, Ermənistan həm yürüt-düyü siyasətdən əl çəkmək istəmir, həm də layihələrdən kənarda qalmağı həzm etmir. Bu səbəbdən də yalnız İranla müxtəlif müştərək layihələrə girişir.
Birgə dəmir yolunun çəkilişi, avtomagistralın düzəldilməsi, Fars körfəzinə, Qara dənizə çıxış kimi layihələr yalnız Ermənistan tərəfindən səsləndirilib və ideya olaraq da masa üzərində qalıb. Həmin layihələr yalnız ideya olaraq qalıb. Çünki həmin layihələri reallaşdırmaq üçün lazım olan məbləğ dilənçi vəziyyətində yaşayan Ermənistanda yoxdur. İran üçün təklif edilən layihələrin heç bir perspektivi və iqtisadi səmərəsi görünmür.
Ermənistanın daim irəli sürdüyü "Azad İqtisadi Zona" ideyası 90-cı illərdə də iqtisadi baxımdan əsas müzakirə edilən mövzulardan birinə çevrilmişdi. İlkin olaraq təxminən 30 milyon investisiya tələb edilən iqtisadi zona Ermənistanın Aqarak şəhərinə yaxın ərazidə yerləşməli idi. O zaman bu ideya İrana "Qobl planı"nın (ərazi mübadiləsi) qarşısını almaq üçün bir vasitə kimi lazım idi. Bu baxımdan, iqtisadi deyil, yalnız siyasi yöndən alətə çevrilən bu ideya İran tərəfindən uzadıldı, təxirə salındı və nəticədə donduruldu.
Ermənistan tərəfi layihənin dondurulmasının əsas səbəbi kimi Tramp administrasiyasının İranla münasibətlərinin gərginləşməsində görürdü. Çox maraqlıdır ki, İran birdən-birə bu layihəyə razılıq verdi. Burada da siyasi motiv görünür. Bir sözlə, bu layihə Ermənistan üçün iqtisadi səmərə götürmək, İrana isə siyasi maraqlarının təmin olunması baxımından vacibdir".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
