Mo­noq­ra­fi­ya­sı­na gö­rə hə­də­lə­nən ru­si­ya­lı ta­rix­çi bü­tün dün­ya­da­kı er­mə­ni lob­bi­si­nə sa­vaş aç­dı...

Bu ya­xın­lar­da er­mə­ni­lə­rin ta­nın­mış rus ta­rix­çi­si Oleq Kuz­net­so­va qar­şı ye­ni kam­pa­ni­ya baş­lat­dıq­la­rı mə­lum olub. Bu­na sə­bəb­sə Kuz­net­so­vun er­mə­ni ter­ro­riz­mi ba­rə­də yaz­dı­ğı "XX əsr­də trans­mil­li er­mə­ni ter­ro­riz­mi. Ta­ri­xi-kri­mi­no­lo­ji təd­qi­qat" ki­ta­bı­dır. Be­lə ki, er­mə­ni­lər məz­mu­nun­da Ru­si­ya Fe­de­ra­si­ya­sı Ci­na­yət Mə­cəl­lə­si­nin 282-ci mad­də­sin­də nə­zər­də tu­tu­lan et­nik nif­rət his­si­ni alov­lan­dı­ran əla­mət­lə­rin ol­du­ğu­nu id­dia edə­rək, mo­noq­ra­fi­ya­nı yox­la­maq üçün ci­na­yət işi­nin açıl­ma­sı ba­rə­də Mosk­va hü­quq-mü­ha­fi­zə or­qan­la­rı­na mü­ra­ci­ət edib. La­kin 2015-ci il­də ki­ta­bın araş­dı­rıl­ma­sı­na da­ir dörd ay çə­kən ana­lo­ji pro­se­dur nə­ti­cə­sin­də heç bir qa­nun po­zun­tu­su aş­kar­lan­ma­yıb.

Oleq Kuz­net­sov Azər­bay­can KİV-nə ver­di­yi mü­sa­hi­bə­də bil­di­rib ki, onu ta­nın­mış mosk­va­lı və­kil El­man Pa­şa­yev mü­da­fiə edə­cək. Eu­ra­sia Di­ary-nin müx­bi­ri El­man Pa­şa­yev­lə əla­qə sax­la­ya­raq onun­la gö­rü­şüb. Ai­lə­si ilə bir­lik­də Ba­kı­da olan El­man Pa­şa­yev Eu­ra­sia Di­ary-nin su­al­la­rı­nı ca­vab­lan­dı­rıb.

- Siz Oleq Kuz­net­sov­la ne­cə ta­nış ol­mu­su­nuz?

- Öz­bək ta­rix­çi­si, pub­li­sist Şöh­rət Bar­la­sı er­mə­ni­lə­rin hü­cum­la­rın­dan mü­da­fiə et­miş bey­nəl­xalq də­rə­cə­li və­kil, ya­xın dos­tum Mux­tar Mus­ta­fa­yev Oleq Kuz­net­so­vu mü­da­fiə et­mə­yi­mi mən­dən xa­hiş et­di. Şüb­hə­siz, mən Azər­bay­ca­nın əda­lət­li möv­qe­yi­ni dəs­tək­lə­yən bir in­sa­nı mü­da­fiə et­mək­dən im­ti­na edə bil­məz­dim, bu mə­nim üçün şə­rəf­dir. Dü­şü­nü­rəm ki, azər­bay­can­lı olan hər kəs mə­nim ye­rim­də ol­say­dı be­lə edər­di.

Oleq Kuz­net­sov­la gö­rü­şə­nə ki­mi çox­la­rı mə­nə onun er­mə­ni xal­qı­nın əley­hi­nə ya­zı­lar yaz­dı­ğı­nı de­miş­di. La­kin o ki­fa­yət qə­dər el­mi əsas­lar­la da­nı­şan sa­vad­lı in­san tə­əs­sü­ra­tı ya­rat­dı. O özün­dən nə­sə yaz­mır, yal­nız çox­say­lı mən­bə­lə­rin təs­diq­lə­di­yi ta­ri­xi fakt­lar­la da­nı­şır.

Oleq Kuz­net­so­vu so­si­al şə­bə­kə­də hə­mi­şə oxu­mu­şam. Əs­lin­də onun prob­le­mi­ni ba­şa dü­şür­düm. Ha­mı er­mə­ni lob­bi­si­nin dün­ya­da­kı fəa­liy­yyə­tin­dən xə­bər­dar­dır. Mə­sə­lən, Ru­si­ya­da bü­tün döv­lət struk­tur­la­rın­da hət­ta ən yük­sək və­zi­fə­lər­də et­nik er­mə­ni­lər ça­lı­şır. Həm­çi­nin, KİV-nin də fak­ti­ki ola­raq on­lar tə­rə­fin­dən ida­rə edil­di­yi­ni de­mək olar.

O mil­lə­tin de­yil, ter­ro­riz­min əley­hi­nə ya­zır. Ta­ri­xi­miz bi­zim sər­və­ti­miz­dir. Biz on­dan qo­pa bil­mə­rik.

Bi­zim uzun söh­bə­ti­miz ol­du, ona hü­qu­qi məs­lə­hət ver­dim. Elə he­sab edi­rəm ki, yal­nız bor­cu­mu ye­ri­nə ye­tir­mi­şəm.

Kuz­net­so­vun əsas­lan­dı­rıl­mış ca­vab­la­rın­dan son­ra məh­kə­mə id­dia­sın­dan im­ti­na edil­miş­di. La­kin müs­tən­tiq­lə gö­rüş­dən iki sa­at son­ra "ya­lan­çı rus si­ya­sət­çi­si"ni "ya­lan­çı Azər­bay­can və­ki­li"nin mü­da­fiə et­di­yi de­yi­lən si­fa­riş­li mə­qa­lə dərc olun­du. Be­lə­cə də er­mə­ni lob­bi­si­nin dəs­tək­lə­di­yi ağır pro­ses baş­la­dı və şəx­siy­yə­tin lə­kə­lən­mə­si­nə yö­nə­lən təx­ri­bat­çı me­xa­nizm işə düş­dü.

Və­kil ki­mi bə­yan edi­rəm ki, Oleq Kuz­net­so­vu tə­mən­na­sız mü­da­fiə edi­rəm. Bun­dan əla­və, onun "XX əsr­də trans­mil­li er­mə­ni ter­ro­riz­mi. Ta­ri­xi-kri­mi­no­lo­ji təd­qi­qat" ki­ta­bı ilə ta­nış ol­duq­dan son­ra Kuz­net­so­va mo­noq­ra­fi­ya­sı­nın ABŞ-da, xü­su­si­lə də et­nik er­mə­ni­lə­rin sıx­lıq təş­kil et­di­yi Ka­li­for­ni­ya­da nəş­riy­yat xərc­lə­ri­nin ödə­nil­mə­si tək­li­fi­ni ver­dim.

- Kuz­net­so­vun mə­sə­lə­si öz həl­li­ni ta­pıb?

- Ya­xın za­man­da Mosk­va­nın Qərb dai­rə­si üz­rə İs­tin­taq ko­mi­tə­si­nin ci­na­yət işi­ni qal­dı­rı­ma­sın­dan rəs­mi şə­kil­də im­ti­na et­mə­si ba­rə­də bə­ya­na­tı­nı göz­lə­yi­rik.

- Kuz­net­sov er­mə­ni tə­qi­bin­dən əziy­yət çə­kən ye­ga­nə adam de­yil. Yə­qin ki, si­zə bu­na bən­zər hal­lar ta­nış­dır...

- Mol­do­va­nın eks-om­buds­ma­nı və hü­quq mü­da­fiə­çi­si Au­re­li­ya Qri­qo­riu­ya qar­şı da öl­kə­nin er­mə­ni əha­li­si ara­sın­da ay­rı­seç­ki­lik sal­ma­sı it­ti­ha­mı irə­li sü­rül­müş­dü. Öz­bə­kis­ta­nın ta­nın­mış ta­rix­çi­si Şöh­rət Bar­las da 10 mad­də üz­rə ci­na­yət mə­su­liy­yə­ti­nə cəlb olun­muş­du. Yük­sək ix­ti­sas­lı və­kil­lər Fa­ti­mə Pi­ri­ye­va və Mux­tar Mus­ta­fa­yev onun hü­quq­la­rı­nı mü­da­fiə edir­di­lər. Öz­bə­kis­tan Pro­ku­ror­lu­ğu ci­na­yət işi­nin açıl­ma­sın­dan im­ti­na et­di.

Bu ya­xın­lar­da um­qa­yıt­lı Ru­si­ya və­tən­da­şı, po­li­to­loq De­nis Kor­ko­di­no­va Dağ­lıq Qa­ra­bağ konf­lik­ti­ni işıq­lan­dır­dı­ğı üçün təh­did do­lu zəng­lər edi­lib.

- On­la­rın ha­mı­sı­nı nə bir­ləş­di­rir və siz nə məs­lə­hət gö­rər­di­niz?

- Er­mə­ni lob­bi­si­nin hü­cum­la­rı­na mə­ruz qa­lan is­tə­ni­lən şəx­sə öz hü­quq­la­rı­nı mü­da­fiə et­mək və qa­nun­suz­lu­ğun qar­şı­sı­nı al­maq üçün pe­şə­kar və­ki­lə mü­ra­ci­ət et­mə­yi məs­lə­hət gö­rər­dim. Çün­ki on­la­rın fəa­liy­yə­ti rəs­mi xa­rak­ter da­şı­mır və in­san fak­to­ru­na söy­kə­nir.

"Ru­ben Ki­ra­kos­yan er­mə­ni ter­ro­riz­mi­nin və­ki­li­dir"...

Oleq Kuz­net­so­vun işi­nin bü­tün hü­qu­qi tə­rəf­lə­ri ba­rə­də Eu­ra­sia Di­ary-ə və­ki­li E.Pa­şa­yev da­nı­şıb, si­ya­si as­pekt­lə­ri ba­rə­də isə özü say­ta mü­sa­hi­bə­sin­də da­nı­şıb:

- Bil­di­yi­niz ki­mi, bu, Ru­si­ya er­mə­ni­lə­ri­nin mə­ni si­ya­si möv­qe­yi­mə gö­rə ci­na­yət mə­su­liy­yə­ti­nə cəlb et­mək yö­nün­də ilk cəhd de­yil. Bu­na gö­rə də bu mə­sə­lə­lər­də mü­əy­yən hə­ya­ti və prak­tik təc­rü­bə qa­zan­dıq­dan son­ra ar­tıq on­la­rın hər hü­cu­mu­na emo­si­ya­sız ya­naş­ma­ğa öy­rəş­mi­şəm. Ha­mı bi­lir ki, hü­quq-mü­ha­fi­zə or­qan­la­rı­nın əmək­daş­la­rı­nın ma­raq ob­yek­ti­nə çev­ri­lən­də si­tua­si­ya heç kim üçün xo­şa­gə­lən ol­mur. La­kin bu o de­mək de­yil ki, mən mü­ba­ri­zə apar­ma­ya­ca­ğam. Ağ­lı­ma Red­yard Kip­lin­qin "Cən­gəl­lik­lər ki­ta­bı"ndan bir epi­zod düş­dü. Ayı Ba­lu it­lər­lə dö­yü­şən Ma­uq­li­yə de­yir: "Bu yad­da­qa­lan ov ola­caq!". Bu gün məhz bu hiss­lə­ri ke­çi­ri­rəm. Am­ma hə­lə ki, mən və tək­cə mən de­yil, El­man Pa­şa­ye­vin və rus, azər­bay­can­lı, yə­hu­di so­yad­lı bir ne­çə mosk­va­lı və­ki­lin də da­xil ol­du­ğu ko­man­dam da "qa­zın ov­çu­ya dö­nə bi­lə­cə­yi" anı göz­lə­yir. Bü­tün mə­su­liy­yə­tim­lə bə­yan edi­rəm ki, bu işi baş­la­yan er­mə­ni və­kil Ru­ben Ki­ra­kos­yan bir müd­dət son­ra öz xid­mət­lə­ri­nə gö­rə Ru­si­ya qa­nun­ve­ri­ci­li­yi­nə uy­ğun ola­raq la­yiq­li ca­va­bı­nı ala­caq və Ru­si­ya­da­kı heç bir er­mə­ni lob­bi­si, er­mə­ni ma­fi­ya­sı­nın pu­lu onun mə­su­liy­yət­dən qaç­ma­sı­na kö­mək edə bil­mə­yə­cək.

- Fik­ri­niz­cə, Si­zi tə­qib et­mək­də on­la­rın məq­sə­di nə­dir?

- Mən te­le­pat de­yi­ləm, bu­na gö­rə də iyu­lun 10-da Ru­si­ya İs­tin­taq Ko­mi­tə­si­nin və­tən­daş qə­bu­lu­na gə­lə­rək mən­dən şi­fa­hi şə­kil­də şi­ka­yət edən Ru­ben Ki­ra­kos­yan və onun tay­fa­sı­nı nə­yin ida­rə et­di­yi­ni öy­rən­mək üçün onun bey­ni­nə gi­rə bil­mə­rəm. Bu gö­rü­şün bü­tün de­tal­la­rı mə­nə mə­lum­dur. Kim nə da­nı­şıb, kim nə tək­lif edib, kim han­sı ca­va­bı alıb... Sen­tyab­rın 10-da pro­ses­su­al müd­dət ba­şa ça­tır. Mosk­va­nın qərb dai­rə­si üz­rə İs­tin­taq ko­mi­tə­si­nin xü­su­si əhə­miy­yət­li iş­lər üz­rə müs­tən­ti­qi A.A.Ber­lev bu şi­fa­hi mü­ra­ciə­tin araş­dı­rıl­ma­sı­nın nə­ti­cə­lə­ri­lə bağ­lı öz möv­qe­yi­ni or­ta­ya qo­ya­caq. Bun­dan son­ra həm hü­qu­qi, həm də si­ya­si mey­dan­da gö­rə­cə­yi­miz iş­lər bi­zim üçün ay­dın ola­caq. Si­tua­si­ya­nın in­ki­şa­fın­dan ası­lı ola­raq, bi­zim mü­da­fiə və hü­cu­ma da­ir bir ne­çə pla­nı­mız var və on­lar­dan bi­ri­ni müt­ləq hə­ya­ta ke­çi­rə­cə­yik.

Biz Ru­ben Ki­ra­kos­ya­nın bə­ya­na­tı­na Ru­si­ya pre­zi­den­ti Vla­di­mir Pu­ti­nin də tez-tez iş­lət­di­yi yal­nız bir "as­si­met­rik ca­vab" ver­mək­lə ki­fa­yət­lən­mə­yə­cə­yik. Və­kil El­man Pa­şa­ye­vin də si­zin por­ta­la bil­dir­di­yi ki­mi, o mə­nim mo­noq­ra­fi­ya­mı ABŞ-da ma­liy­yə­ləş­di­rə­cək. İn­gi­lis di­lin­də tər­cü­mə­si ar­tıq var və bu dil­də ilk nəş­ri Ber­lin­də ol­du. La­kin növ­bə­də ABŞ-dır. Bu­ra­da mo­noq­ra­fi­yam üçün ən yax­şı rek­lam onun Ru­si­ya hü­quq-mü­ha­fi­zə or­qan­la­rı­nın təd­qi­qat pred­me­ti ol­ma­sı ola­caq. ABŞ-da an­ti-Ru­si­ya təş­vi­qa­tı apa­ran qüv­və­lər az de­yil. Ru­ben Ki­ra­kos­yan isə on­la­ra Krem­lin üzə­ri­nə köl­gə sal­maq üçün növ­bə­ti sə­bəb ve­rib. ABŞ-da az adam mo­noq­ra­fi­ya­mın həsr olun­du­ğu er­mə­ni ter­ro­riz­mi ba­rə­də dü­şü­nür. Ha­mı car çə­kə­cək ki, Ru­si­ya hö­ku­mə­ti er­mə­ni­lə­rin ci­na­yət­lə­ri ba­rə­də hə­qi­qə­ti ya­zan ali­mi tə­qib edir. Bu müt­ləq baş ve­rə­cək və son­ra ba­xa­ca­ğıq Ki­ra­kos­ya­nın Mosk­va­da ba­şı­na nə­lər gə­lir. Gö­rə­cə­yik, o da­ha çox iti­rə­cək, yox­sa mən. Be­lə bir de­yim var: "Kü­lək əkən fır­tı­na bi­çər". Am­ma mən əmi­nəm ki, nə Ki­ra­kos­yan, nə də onu ida­rə edən er­mə­ni oli­qarx­lar dü­şü­nüb­lər ki, si­tua­si­ya bu sse­na­ri üz­rə in­ki­şaf edər. Sse­na­ri isə in­ki­şaf edə­cək, əsas mə­sə­lə on­da­dır ki, müs­tən­ti­qin qə­ra­rı ne­cə ola­caq və Ru­si­ya­ya er­mə­ni­lər bu mə­na­da han­sı si­ya­si zə­rə­ri ver­miş ola­caq.

- Siz de­mək is­tə­yir­si­niz ki, hü­qu­qi yox si­ya­si tə­qi­bin qur­ba­nı­sı­nız?

- Son il­lər er­mə­ni lob­bi­lə­ri tə­rə­fin­dən da­im si­ya­si tə­qi­bə mə­ruz qal­mı­şam, hü­qu­qi tə­qib­dən isə, hə­lə ki, söh­bət get­mir. Müs­tən­tiq hə­lə ki, öz işi­ni düz­gün və pe­şə­kar­ca­sı­na gö­rür. Nə­ti­cə­lə­ri bir ay­dan son­ra bi­lə­cə­yik. O vax­ta ki­mi isə hər han­sı qiy­mə­ti ver­mək düz­gün ol­maz. Bu, is­tin­taq pro­se­si­nə təz­yiq ki­mi gö­rü­lə bi­lər. Mə­sə­lə­nin si­ya­si tə­rə­fi­nə gəl­dik­də isə, er­mə­ni­lə­rin mə­nə qar­şı olan id­dia­la­rı ilk ba­xış­dan gö­rün­dü­yü ki­mi ay­dın de­yil. Sə­bəb da­ha də­rin­də, on­la­rın əda­lət an­la­yı­şı­nı yan­lış qav­ra­ma­sın­da ya­tır. Heç kim üçün sirr de­yil ki, bü­tün er­mə­ni­lər öz­lə­ri­ni ən qə­dim xalq he­sab edir və si­vi­li­za­si­ya­nın ali tə­bə­qə­si­nə məx­sus ol­duq­la­rı­nı dü­şü­nür­lər. Bu­na gö­rə də on­la­ra ün­van­lan­mış is­tə­ni­lən tən­qi­di prin­sip eti­ba­ri­lə qə­bul et­mir və kol­lek­tiv ma­raq­la­rı­na uy­ğun et­dik­lə­ri is­tə­ni­lən ci­na­yə­ti haqq işi sa­yır­lar. Məhz bu­na gö­rə tö­rət­dik­lə­ri ter­ro­riz­mi qəh­rə­man­lıq, ter­ro­rist­lə­ri qəh­rə­man, mə­ni isə düş­mən he­sab edir­lər. Bü­tün dün­ya­nın bu hü­qu­qu qə­bul et­mə­mə­si və et­mə­yə­cə­yi on­la­ra ma­raq­lı de­yil.

Bu möv­zu­da hət­ta mə­nim əley­hi­mə is­tin­ta­qa qə­dər­ki yox­la­ma­nı apa­ran Ru­ben Ki­ra­kos­ya­nın da bil­mə­di­yi da­ha bir va­cib mə­qam var: o mə­ni er­mə­ni ter­ro­riz­mi ba­rə­də hə­qi­qə­ti de­di­yim üçün cə­za­lan­dır­ma­ğa ça­ğı­rıb. Ru­si­ya­nın "Eks­tre­mist fəa­liy­yə­tə qar­şı mü­ba­ri­zə­yə da­ir" fe­de­ral qa­nu­nu­nun 2-ci mad­də­si­nin 1-ci bən­di­nə gö­rə bu, eks­tre­mist fəa­liy­yə­tin əla­mət­lə­rin­dən bi­ri sa­yı­lır və yox­la­ma ba­şa ça­tan ki­mi mən Ki­ra­kos­ya­nı eks­tre­mist fəa­liy­yət­də gü­nah­lan­dı­ra­cam. O za­man onun de­di­yi hər şey və sə­nəd­ləş­di­ri­lən bü­tün söz­lə­ri, fik­rim­cə, ar­tıq it­ti­ham olun­ma­sı üçün sü­but ki­mi is­ti­fa­də olu­na­caq. O da­va is­tə­yir­di, onu gö­rə­cək, bi­zim heç bi­ri­miz bu si­tua­si­ya­da udu­za bil­mə­rik. Bü­tün mas­ka­lar çı­xa­rı­lan­da "hə­qi­qət anı" gə­lir. Mən məh­kə­mə­də Ru­ben Ki­ra­kos­ya­nı ic­ti­mai şə­kil­də "er­mə­ni ter­ro­riz­mi­nin və­ki­li" ad­lan­dı­ra­ca­ğım gü­nü göz­lə­yi­rəm.

Ba­ki-xe­ber.com