Son dövrlərdə ABŞ və Rusiya arasında Qafqaz uğrunda geosiyasi rəqabətin daha kəskin xarakter alması müşahidə edilməkdədir. Xüsusən də, ABŞ başda olmaqla, NATO-nun Gürcüstanda fəallaşması Kremldə öiddi narahatlıq yaradıb. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, hazırda Gürcüstanda NATO-nun "Layiqli tərəfdaş 2017" çoxmillətli təlimləri keçirilir.
"Layiqli tərəfdaş 2017" ABŞ komandanlığının Avropada, Qara dəniz regionunda yeddi ölkə ərazisində keçirilən təlimlər qrupunun bir hissəsidir. Təlimlərdə ümumilikdə 50 min hərbçi iştirak edir. Təlimlərin rəsmi açılışı iyulun 30-da "Vaziani" aerodromunda baş tutub, aktiv mərhələsi isə avqustun 12-də yekunlaşacaq. Kreml buna müsbət yanaşmayaraq, Gürcüstanın separtçı bölgələrində, eləcə də Ermənistanda hərbi fəallığını artırıb.
Moskvanın qəzəbinə səbəb olan əsas məqamlardan biri də ABŞ-ın Gürcüstanın NATO-ya üzv olmasına hərtərəfli dəstək verməsidir. Elə bu günlərdə Tiflisdə olarkən ABŞ-ın vitse-prezidenti Mayk Pens bildirib ki, Vaşinqton rəhbərliyi Gürcüstanın NATO-ya üzvlüyünü dəstəkləyir: "Donald Trampla birlikdə Gürcüstanın NATO üzvü olması ilə bağlı Buxarest deklarasiyasını dəstəkləyirik. Gürcü xalqı bu istiqamətdə qətiyyətlə irəliləyir və demokratiya inkişaf edir. Bu ölkənin qəhrəmanlığı bizləri təəccübləndirməyə davam edir". Əfqanıstandakı sülh missiyasına görə Tiflisə təşəkkür edən Pens ABŞ-ın Gürcüstanın səylərinə əhəmiyyət verdiyini vurğulayıb. Baş verənləri təhlil edən ekspertlər isə əslində ABŞ-ın gedişləri fonunda Qafqazda maraqlı bir vəziyyətin yarandığını bildirir. Hesab edilir ki, ilk mərhələdə Gürcüstan ABŞ və Rusiya arasında ciddi çəkişmə predmeti olacaq. Bunun ardınca Rusiyanı Qafqazda zəiflətmək üçün ABŞ Ermənistana daha çox diqqət yetirəcək. Azərbaycan isə müstəqil siyasət yürütdüyündən, onunla həm ABŞ, həm də Rusiya indiki münasibətlərini saxlamağa çalışacaq. Tanınmış amerikalı analitik Pol Qobl da bu fikirləri bölüşür. O hesab edir ki, Mayk Pens Estoniya, Gürcüstan və Monteneqroya səfərləri çərçivəsində həmin ölkələrə ABŞ prezidenti Donald Trampın "Rusiya təcavüzünə qarşı sizi qorumağa hazırıq" mesajını çatdırıb. Onun sözlərinə görə, yeni sanksiyalar Rusiyanın təşkil etdiyi layihələrdə iştirak edən istənilən ölkəni cəzalandırmağa imkan verəcək: "ABŞ zaman keçdikcə İrəvana tez-tez Rusiya-Ermənistan münasibətləri və Rusiya təcavüzü prizmasından baxmağa başlayacaq. Ermənistan Rusiyanı müdafiə etsə, çətin ki, ABŞ-la münasibətləri inkişaf etsin", - Qobl bildirib.
Pol Qobl diqqəti ona yönəldir ki, Maykl Pensin səfəri Konqres tərəfindən Rusiyaya qarşı yeni sanksiyaların qəbulu ilə üst-üstə düşüb. Sanksiyalar əsasən Rusiyanın böyük qaz layihələrinə qarşı yönəlib. Sanksiyaların Moskvanın iqtisadi potensialını azaldacağı və siyasi vəziyyətə hökmən təsir edəcəyi gözlənir. Pol Qobl bu fonda vurğulayır ki, ABŞ-ın yuxarıda adları çəkilən ölkələrə dəstəyi yalnız bəyanatlarda deyil, həm də konkret hərəkətlərdə görünür: "Sanksiyalar haqqında yeni qanun Rusiyanın layihələrində iştirak edən istənilən ölkəni və ya şirkətləri cəzalandırmağa imkan verir. Beləliklə, Rusiyanın təcridi genişlənir, onun partnyorları beynəlxalq maliyyə dəstəyindən məhrum olur. Hazırda Moskvanın müqavimət potensialı yoxdur".
Qobl bildirir ki, Rusiyaya rıçaqlar iqtisadiyyatla kifayətlənməyə də bilər. O, siyasi faktorun da dövriyyəyə buraxılacağını vurğulayıb: "Tramp administrasiyasının xarici siyasətinin trendləri getdikcə daha aydın olur. Tramp bir neçə dəfə bildirib ki, ABŞ-ın yanında olacaq ölkələr həm iqtisadi, həm də təhlükəsizlik baxımından dəstək alacaq. Bu tezisi, faktiki olaraq, Pens öz turnesinin gedişatında təkrarladı". Daha əvvəl erməni siyasi şərhçi Sarkis Artsruni də bildirmişdi ki, Rusiya-Amerika böhranı ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyətini daha da effektsiz edəcək: "Bu mövcud status-kvonun möhkəmləndirilməsi baxımından Ermənistanın xeyrinə görünə bilər. Lakin ən böyük təhlükə münaqişənin həlli ilə bağlı ümidlərin boşa çıxmasından sonra Azərbaycanın güc variantına əl atmasıdır. Bu baxımdan Qarabağda yeni müharibə risqləri artır". Onun sözlərinə görə, Rusiya dünyada sıxışdırıldıqca Qafqaz siyasətini sərtləşdirə bilər: "Rusiyanın Qarabağ məsələsində Ermənistanı qurban verərək Qafqazda möhkəmlənə biləcəyi variantı bu gün ön plana çıxıb". Beləliklə, hadisələrin gedişi göstərir ki, Rusiya və ABŞ arasında kəskinləşən münasibətlər Ermənistana da müsbət heç nə vəd etmir. Əksinə, bu ölkəyə qarşı ABŞ təzyiqlərinin daha da artması gözlənir.
Tahir TAĞIYEV
