Rusiya və Qərb ölkələri arasında yaşanan gərginlik iqtisadi müstəvidə tərəflər arasında ziddiyyətlərin daha da dərinləşməsi ilə müşayiət edilməkdədir. Belə görünür ki, Qərb Rusiyaya qarşı tətbiq etdiyi sanksiyaları daha da genişləndirməyi düşünür. Kreml isə buna cavab olaraq Qərb ölkələrindən məhsul idxalına embarqosunu davam etdirir. Bu vəziyyət əslində dünya, o cümlədən MDB ölkələrinin də iqtisadiyyatına təsirini göstərir. Məsələn, ekspertlər bildirir ki, yaranmış vəziyyətdə Rusiya Azərbaycandan daha çox ərzaq məhsulları almağa çalışacaq. Bura ilk növbədə aqrar sahədə istehsal olunan məhsullar aiddir.
Qeyd edək ki, ölkə üzrə aqrar sahədə istehsal edilən məhsulların həcmi və çeşidi artır. Bu mənada gözlənir ki, Azərbaycan qarşıdakı dövrdə Rusiya istiqamətində daha çox aqrar məhsul göndərsin. Həmin məhsulların indiki şəraitdə Rusiyada realizəsi isə daha asandır. Belə ki, Rusiya bazarlarında Azərbaycan məhsullarına tələb kifayət qədər yüksəkdir. Digər tərəfdən, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Rusiyanın Qərblə iqtisadi savaşının daha da kəskinləşməsi gözlənir. Belə ki, ABŞ Konqresi Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar hazırlayıb. Burada göstərilir ki, Rusiyanın energetika şirkətlərinin iştirak etdiyi layihələr ABŞ-ın sanksiyalarının təsiri altına düşəcək. Lakin qanun təkcə Rusiyanın energetika şirkətləri ilə məhdudlaşmır. Orada Rusiyanın dağ-mədən, dəmir yolları şirkətlərinə də sanksiyaların yönəldilməsi nəzərdə tutulur. Hətta qanun layihəsi imkan verir ki, Rusiya ilə biznes qurmağa yenicə başlayan şirkətlər də sanksiyaların təsiri altına düşsün. Bu, Ukraynada məlum hadisələrin başlanmasından sonra Rusiyaya qarşı tətbiq edilən ən sərt sanksiyadır. Xatırladaq ki, bu günlərdə ABŞ prezidentinin və dövlət katibinin Xəzərin enerji məsələləri üzrə keçmiş səlahiyyətli nümayəndəsi, Bakıdakı keçmiş səfir Riçard Morninqstar və Münhen təhlükəsizlik konfransının rəhbəri Volfqanq İşinger xəbərdarlıq ediblər ki, Rusiyanın "LUKoil" şirkətinin Azərbaycanın "Şahdəniz" qaz yatağı layihəsində 10 faizlik payı var. Bildirilib ki, ABŞ Konqresinin qəbul etdiyi qanuna əsasən avtomatik olaraq bu layihə də sanksiyaların təsiri altına düşə bilər. Morninqstar və İşinger bu səbəbdən hesab edirlər ki, "Şahdəniz" yatağının işlənməsi məsələsinə ayrıca diqqət yetirilməlidir. Çünki "Şahdəniz" yatağının işlənməsi layihəsi Avropanın energetika təhlükəsizliyinə və onun Rusiya qazından asılılığını azaltmağa yönəlmiş "Cənub Qaz Dəhlizi"nin mənbəyidir. Bu yataqdan hasil olunacaq qaz TANAP və TAP kəmərləri ilə Avropanın cənubuna nəql edilməlidir.
İndilikdə isə ABŞ Rusiyaya qarşı sərt mövqeyini davam etdirir. Ağ Evin mətbuat katibi Sara Sanders isə bildirir ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp Rusiya, İran və Koreya Xalq Demokratik Respublikasına qarşı əvvəldən tətbiq olunan sanksiyaları qaldırmaq niyyətində deyil: "Prezident bu üç ölkəyə qarşı mövcud olan sanksiyalara dəstəyini açıq şəkildə bildirib. Onlardan qurtulmaq niyyəti yoxdur. O istəyir ki, amerikalıların daha yaxşı sövdələşmə imkanını təmin eləsin". Xatırladaq ki, ötən ay da Avropa İttifaqı (Aİ) Rusiyaya qarşı sanksiyaların müddətini uzadıb. Qərara əsasən, sanksiyaların müddəti daha 6 ay, yəni 2018-ci il yanvarın 31-dək uzadılıb.
Qeyd edək ki, Aİ 2014-cü ildə Ukrayna hadisələri ilə əlaqədar Rusiyaya iqtisadi sanksiyalar tətbiq etmişdi. İndinin özündə də Avropa Komissiyasının (AK) nümayəndə heyəti Vaşinqtonda ABŞ-ın Rusiyaya qarşı yeni sanksiyaları üzrə Nümayəndələr Palatası ilə danışıqlar aparır. Avropa İttifaqının Qonşuluq siyasəti və genişlənmə üzrə komissarı Yohanes Han bu xüsusda bildirib: "Bildiyimə görə, nümayəndə heyətimizin izahat əldə etmək məqsədilə Nümayəndələr Palatasında danışıqları davam edir. Əlbəttə, qərarlara və yekun nəticələrə əmin deyiləm. Bundan sonra, əlbəttə ki, qiymətləndirməyə başlayacağıq". Moskva isə yeni sanksiyaların onun siyasətində hansısa dəyişikliyə gətirib çıxarmayacağını bildirir. Əksinə, Kreml bu sanksiyaların Qərbin özünün zərərinə işlədiyini, Rusiya bazarlarını Qərb şirkətlərinin üzünə bağladığını bildirir. Bu vəziyyətdə Kreml həm daxili istehsalı artıracağını, həm də digər mənbələrdən daha çox həcmdə məhsul alacağını bəyan edir. Həmin mənbələrdən biri də məhz Azərbaycandır. Belə görünür ki, Azərbaycan qarşıdakı müddətdə Rusiyaya daha çox məhsul satacaq.
Tahir TAĞIYEV
